Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §7.13.1-7.13.11

图利乌斯向独裁官苏尔皮基乌斯请战

第 369 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

图利乌斯代表全军直接向独裁官苏尔皮基乌斯请愿,表达了士兵们对不战策略的不满,并要求给予战斗的机会。

§7.13.1septimum primum pilum iam Tullius ducebat, neque erat in exercitu, qui quidem pedestria stipendia fecisset, vir factis nobilior.
图利乌斯此时已在担任他的第七次首席百人队长,在整个军队中,至少在那些曾服过步兵役的人当中,没有一个人的功绩比他更为显赫。
§7.13.2is praecedens militum agmen ad tribunal pergit mirantique Sulpicio non turbam magis quam turbae principem Tullium, §7.13.3imperiis oboedientissimum militem, “si licet dicere, dictator,” inquit “condemnatum se universus exercitus a te ignaviae ratus et prope ignominiae causa destitutum sine armis oravit me, ut suam causam apud te agerem.
他率领着士兵的队伍走向讲坛,而苏尔皮基乌斯不仅对人群感到惊讶,更对这群人的领袖图利乌斯感到惊讶,因为图利乌斯本是个最服从命令的士兵。 图利乌斯说道:“独裁官阁下,如果允许直言的话,全军认为他们已被您判定为懦弱,并且为了给他们带来耻辱,几乎是在没有武器的情况下被遗弃。 因此,他们恳求我向您陈述他们的理由。
§7.13.4equidem, sicubi loco cessum, si terga data hosti, si signa foede amissa obici nobis possent, tamen hoc a te impetrari aequum censerem, ut nos virtute culpam nostram corrigere et abolere flagitii memoriam nova gloria patereris.
诚然,即使我们在某些地方退缩、向敌人示弱、或是可耻地丢弃了军旗等罪名可以强加于我们,我仍认为向您请求这一点是合乎情理的:即您应当允许我们用勇气来改正我们的错误,并用新的荣耀来抹去这段耻辱的记忆。
§7.13.5etiam ad Aliam fusae legiones eandem, quam per pavorem amiserant, patriam profectae postea a Veis virtute recuperavere. nobis deum benignitate, felicitate tua populique Romani et res et gloria est integra.
甚至连在阿利亚河溃败的军团,后来从维哀出发,也用勇气收复了他们因恐慌而失去的同一片祖国。 对我们而言,靠着神明的恩泽,以及您和罗马人民的好运,我们的力量和荣耀都完好无损。
§7.13.6quamquam de gloria vix dicere ausim, si nos et hostes haud secus quam feminas abditos intra vallum omnibus contumeliis eludunt, et tu imperator noster, quod aegrius patimur, exercitum tuum sine animis, sine armis, sine manibus iudicas esse et, priusquam expertus nos esses, de nobis ita desperasti, ut te mancorum ac debilium ducem iudicares esse.
然而,我几乎不敢谈论荣耀,如果敌人像女人一样把我们围困在壁垒内,用尽各种侮辱来嘲弄我们,而您,我们的统帅——这让我们感到更加痛苦——却判定您的军队没有斗志、没有武器、没有双手,并且在测试我们之前,就对我们如此绝望,以至于认为自己是残疾和软弱之辈的领袖。
quid enim aliud esse causae credamus, §7.13.7cur veteranus dux, fortissimus bello, conpressis, quod aiunt, manibus sedeas?
我们还能相信有什么其他原因,会让您这位在战争中极其英勇的退伍统帅,像人们所说的那样,袖手旁观地坐着呢?
§7.13.8utcumque enim se habet res, te de nostra virtute dubitasse videri quam nos de tua verius est.
因为无论情况如何,说您怀疑了我们的勇气,比说我们怀疑了您的勇气更符合事实。
sin autem non tuum istuc, sed publicum est consilium, et consensus aliqui patrum, non Gallicum bellum nos ab urbe, a penatibus nostris ablegatos tenet, quaeso, ut ea, quae dicam, non a militibus imperatori dicta censeas, sed a plebe patribus, — quae si, ut vos vestra habeatis consilia, sic se sua habituram dicat, quis tandem suscenseat?
但如果这并非您的个人决定,而是国家的计划,是贵族们的某种共识,并不是高卢战争,而是为了让我们远离城市和我们的家神而将我们拒之门外,那么我请求您,不要把我要说的话看作是士兵对统帅所说,而是看作平民对贵族所说——如果平民说,正如你们有你们的计划,他们也将有他们自己的计划,究竟谁会对此动怒呢?
§7.13.9— milites nos esse, non servos vestros, ad bellum, non in exilium missos? si quis det signum, in aciem educat, ut viris ac Romanis dignum sit, pugnaturos;
——那就是,我们是士兵,不是你们的奴隶,是被派来打仗的,而不是被流放的?
si nihil armis opus sit, otium Romae potius quam in castris acturos?
如果有人发出信号并领我们进入战场,我们将以配得上男子汉和罗马人的方式战斗;如果根本不需要动用武力,我们宁愿在罗马度过闲暇,而不是在营地里?
§7.13.10haec dicta sint patribus; te, imperator, milites tui oramus, ut nobis pugnandi copiam facias.
这些话就当是对贵族们说的吧;至于您,统帅,我们,您的士兵,恳求您给我们战斗的机会。
cum vincere cupimus tum te duce vincere, tibi lauream insignem deferre, tecum triumphantes urbem inire, tuum sequentes currum Iovis optimi maximi templum gratantes ovantesque adire.
我们不仅渴望胜利,更渴望在您的领导下胜利,将显赫的月桂冠奉献给您,与您一同在凯旋式中进入城市,并跟随您的战车,在感恩与欢呼中走向至大至善的朱庇特神庙。
§7.13.11orationem Tulli exceperunt preces multitudinis, et undique, ut signum daret, ut capere — arma iuberet, clamabant.
” 图利乌斯的演讲紧接着得到了群众的呼应和恳求,他们从四面八方大声叫喊,要求他发出信号,命令他们拿起武器。

词汇与语法注释

  1. 7.13.1qui quidem pedestria stipendia fecisset — 带 qui quidem 且后接虚拟式过去完成时(fecisset)的关系从句起限制作用,意为“至少在那些……的人当中”。
  2. 7.13.2mirantique Sulpicio — miranti Sulpicio 是与格,作为下一节(§7.13.3)中 inquit 的间接宾语。分词 miranti 带有直接宾语 non turbam magis quam... Tullium(宾格)。
  3. 7.13.6alius esse causae — causae 是部分属格,修饰 aliud(“原因中的其他什么”)。aliud causae 作为不定式 esse 的主语(宾格结构),而 credamus 是表示深思/疑虑的现在虚拟式。
  4. 7.13.8quae si... dicat — 句首的 quae 是“连接性关系代词”,指代前文的 plebe。quae si 构成条件从句(“如果平民说……”),与主句中表示潜在可能性的虚拟式 suscenseat 相呼应。
  5. 7.13.9milites nos esse — 独立宾格不定式结构。具体阐述了前一节中平民(quae)所宣称要拥有的计划(se sua consilia habituram esse)的具体内容,带有控诉性质。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §7.13.1-7.13.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:7.13.1-7.13.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。