§7.12.1itaque insequenti anno M. Popilio Laenate Cn. Manlio consulibus primo silentio noctis ab Tibure agmine infesto profecti ad urbem Romam venerunt.
因此在第二年,当马尔库斯·波皮利乌斯·莱纳斯与格奈乌斯·曼利乌斯担任执政官时,他们在夜幕初降的寂静中,率领敌意的军队从蒂布尔出发,来到了罗马城。
§7.12.2terrorem repente ex somno excitatis subita res et nocturnus pavor praebuit, ad hoc multorum inscitia, qui aut unde hostes advenissent;
突如其来的事件和夜间的恐慌,给那些突然从睡梦中惊醒的人们带来了恐惧,此外许多人一无所知,不知道敌人是谁,也不知道他们从何而来。
§7.12.3conclamatum tamen celeriter ad arma est, et portae stationibus murique praesidiis firmati; et ubi prima lux mediocrem multitudinem ante moenia neque alium quam Tiburtem hostem ostendit, duabus portis egressi consules utrimque aciem subeuntium iam muros adgrediuntur,
然而,人们迅速高呼拿起武器,城门由卫兵加固,城墙由守备队防守;当晨光初现,展现出城墙前只有为数不多的乌合之众,并且除了蒂布尔人之外没有其他敌人时,两位执政官从两个城门出击,从两侧向已经逼近城墙的敌人阵线发起进攻。
§7.12.4apparuitque occasione magis quam virtute fretos venisse; adeo vix primum impetum Romanorum sustinuere.
显然,他们来犯是依靠时机而非勇气;因此,他们几乎无法承受罗马人的第一波冲击。
quin etiam bono fuisse Romanis adventum eorum constabat, orientemque iam seditionem inter patres et plebem metu tam propinqui belli conpressam.
不仅如此,显而易见的是,他们的到来甚至对罗马人有利,由于对如此迫近的战争的恐惧,贵族与平民之间已经抬头的内讧被压制了下去。
§7.12.5alius adventus hostium fuit proximo anno agris terribilior quam urbi: §7.12.6populabundi Tarquinienses fines Romanos, maxime qua ex parte Etruriae adiacent, peragravere; rebusque nequiquam repetitis novi consules iis C. Fabius et C. Plautius iussu populi bellum indixere; Fabioque ea provincia, Plautio Hernici evenere.
第二年,另一个敌人的到来,对农田的威胁比对城市的威胁更为可怕:意在掠夺的塔尔奎尼人,越过罗马领土肆意蹂躏,特别是在与埃特鲁里亚相邻的那一侧;在索赔无果后,新任执政官盖乌斯·法比乌斯和盖乌斯·普劳提乌斯奉人民之命向他们宣战;法比乌斯分到了该任务,普劳提乌斯则分到了针对赫尔尼基人的任务。
Gallici quoque belli fama increbrescebat.
关于高卢战争的传闻也愈发频繁。
§7.12.7sed inter multos terrores solacio fuit pax Latinis petentibus data, et magna vis militum ab iis ex foedere vetusto, quod multis intermiserant annis, accepta.
但在诸多恐慌中,拉丁人因其请求而获得和平,并且罗马人根据他们中断多年的古老盟约,从他们那里获得了一支庞大的兵力,这成为了一种慰藉。
§7.12.8quo praesidio cum fulta res Romana esset, levius fuit, quod Gallos mox Praeneste venisse atque inde circa Pedum consedisse auditum est.
由于罗马的力量得到了这一防卫力量的支撑,因此在不久后听到高卢人已到达普赖内斯泰并从那里在佩杜姆周围驻扎的消息时,所受的震动就比较轻微了。
§7.12.9dictatorem dici C. Sulpicium placuit; consul ad id accitus C. Plautius dixit; magister equitum dictatori additus M. Valerius.
决定任命盖乌斯·苏尔皮基乌斯为独裁官;为此被召回的执政官盖乌斯·普劳提乌斯宣布了这一任命;马尔库斯·瓦莱里乌斯被派给独裁官作为骑兵长官。
hi robora militum ex duobus consularibus exercitibus electa adversus Gallos duxerunt.
他们率领从两支执政官军队中挑选出来的精锐士兵,向高卢人进军。
§7.12.10lentius id aliquanto bellum, quam parti utrique placebat, fuit.
这场战争的进展比双方所希望的都要缓慢一些。
cum primo Galli tantum avidi certaminis fuissent, deinde Romanus miles ruendo in arma ac dimicationem aliquantum Gallicam ferociam vinceret, dictatori neutiquam placebat, §7.12.11quando nulla cogeret res, fortunae se committere adversus hostem, quem tempus deteriorem in dies faceret, locis alienis sine praeparato commeatu, sine firmo munimento morantem, ad hoc iis corporibus animisque, quorum omnis in impetu vis esset, parva eadem languesceret mora.
起初只有高卢人渴望交战,随后罗马士兵通过冲锋陷阵,在一定程度上压倒了高卢人的凶猛气焰,而独裁官绝不赞同:在没有任何局势逼迫的情况下,向一个因时间推移而日益衰弱的敌人拿命运作赌注,这个敌人正逗留在陌生的土地上,既没有准备好的粮食,也没有牢固的防御工事,此外,他们的肉体与精神,其全部力量都在于第一波冲击,而这同样的冲击力会因为微小的拖延而消退。
§7.12.12his consiliis dictator bellum trahebat gravemque edixerat poenam, si quis iniussu in hostem pugnasset.
出于这些考虑,独裁官拖延着战争,并颁布了严厉的惩罚令,如果有人未经命令便与敌人交战。
milites aegre id patientes primo in stationibus vigiliisque inter se dictatorem sermonibus carpere, interdum patres communiter increpare, quod non iussissent per consules geri bellum: §7.12.13electum esse eximium imperatorem, unicum ducem, qui nihil agenti sibi de caelo devolaturam in sinum victoriam censeat.
兵士们对此难以忍受,起初在哨位和守夜时在彼此私下议论中指责独裁官,有时又共同指责元老院,因为元老院没有命令由执政官来主持战争:他们说,选出了一位杰出的统帅,一位独一无二的领袖,他认为胜利会从天而降落入自己那无所作为的怀抱中。
eadem deinde haec interdiu propalam ac ferociora his iactare: se iniussu imperatoris aut dimicaturos aut agmine Romam ituros; §7.12.14inmiscerique militibus centuriones, nec in circulis modo fremere, sed iam in principiis ac praetorio in unum sermones confundi, atque in contionis magnitudinem crescere turba et vociferari ex omnibus locis, ut extemplo ad dictatorem iretur; verba pro exercitu faceret Sex. Tullius, ut virtute eius dignum esset.
随后,他们白日在公开场合散布这些言论,甚至说出比这更凶狠的话:他们要么在没有统帅命令的情况下交战,要么将结队返回罗马;百人队长们也混在兵士中,不仅在小圈子里抱怨,而且如今在总部和主帅帐篷里,言论已经汇聚成一股声音,人群扩大到了集会的规模,从各个角落大声喧哗,要求立即去见独裁官;让塞克斯图斯·图利乌斯代表军队发言,以配得上他的英勇。