§7.12.1itaque insequenti anno M. Popilio Laenate Cn. Manlio consulibus primo silentio noctis ab Tibure agmine infesto profecti ad urbem Romam venerunt.
그리하여 이듬해인 마르쿠스 포필리우스 라이나스와 그나이우스 만리우스가 집정관일 때, 밤의 첫 침묵 속에 티부르에서 적대적인 대열로 출발한 그들은 로마 시에 도달했다.
§7.12.2terrorem repente ex somno excitatis subita res et nocturnus pavor praebuit, ad hoc multorum inscitia, qui aut unde hostes advenissent;
갑자기 잠에서 깨어난 사람들에게 뜻밖의 사태와 야간의 공포가, 게다가 적들이 누구이며 어디서 왔는지 알지 못하는 많은 이들의 무지가 돌연 공포를 자아냈다.
§7.12.3conclamatum tamen celeriter ad arma est, et portae stationibus murique praesidiis firmati;
그럼에도 불구하고 신속하게 무기를 잡으라는 함성이 울려 퍼졌고, 성문은 초소들로, 성벽은 수비대들로 보강되었다.
et ubi prima lux mediocrem multitudinem ante moenia neque alium quam Tiburtem hostem ostendit, duabus portis egressi consules utrimque aciem subeuntium iam muros adgrediuntur,
그리고 날이 밝아 성벽 앞에 그리 많지 않은 무리가 있고, 그들이 티부르인 외에 다른 적이 아님을 보여주었을 때, 두 성문으로 나선 집정관들은 이미 성벽으로 다가오고 있던 적들의 대열을 양쪽에서 공격했다.
§7.12.4apparuitque occasione magis quam virtute fretos venisse;
그리하여 그들이 용맹보다는 기회에 의지하여 왔음이 드러났다.
adeo vix primum impetum Romanorum sustinuere.
그만큼 그들은 로마인들의 첫 돌격을 겨우 버텨내었을 뿐이었다.
quin etiam bono fuisse Romanis adventum eorum constabat, orientemque iam seditionem inter patres et plebem metu tam propinqui belli conpressam.
오히려 그들의 도래가 로마인들에게 유익했다는 점이 분명해졌는데, 너무나 가까운 전쟁의 공포로 인해 귀족과 평민 사이에 이미 일어나고 있던 내분이 억제되었기 때문이다.
§7.12.5alius adventus hostium fuit proximo anno agris terribilior quam urbi:
이듬해에 또 다른 적의 도래가 있었으나, 그것은 도성보다 농지에 더 끔찍한 것이었다.
§7.12.6populabundi Tarquinienses fines Romanos, maxime qua ex parte Etruriae adiacent, peragravere;
약탈을 목적으로 한 타르퀴니인들이 로마 영토를, 특히 에트루리아에 인접한 쪽을 중심으로 짓밟았다.
rebusque nequiquam repetitis novi consules iis C. Fabius et C. Plautius iussu populi bellum indixere;
배상 요구가 수포로 돌아가자, 인민의 명령에 따라 새로운 집정관들인 가이우스 파비우스와 가이우스 플라우티우스가 그들에게 전쟁을 선포했다.
Fabioque ea provincia, Plautio Hernici evenere.
파비우스에게는 그 임무가, 플라우티우스에게는 헤르니키인들이 배정되었다.
Gallici quoque belli fama increbrescebat.
갈리아 전쟁의 소문 또한 널리 퍼지고 있었다.
§7.12.7sed inter multos terrores solacio fuit pax Latinis petentibus data, et magna vis militum ab iis ex foedere vetusto, quod multis intermiserant annis, accepta.
그러나 많은 공포 속에서, 라티움인들의 요청에 따라 화평이 주어지고, 그들이 수년 동안 중단했던 오래된 동맹 조약에 따라 그들로부터 많은 병력이 받아들여진 것이 위안이 되었다.
§7.12.8quo praesidio cum fulta res Romana esset, levius fuit, quod Gallos mox Praeneste venisse atque inde circa Pedum consedisse auditum est.
이 방위력에 로마의 국력이 지탱되었기에, 갈리아인들이 곧 프라에네스테에 도달하여 그곳으로부터 페둠 주변에 진을 쳤다는 소식을 들었을 때도 그 충격은 더 가벼웠다.
§7.12.9dictatorem dici C. Sulpicium placuit;
가이우스 술피키우스를 독재관으로 임명하기로 결정되었다.
consul ad id accitus C. Plautius dixit; magister equitum dictatori additus M. Valerius.
이를 위해 소환된 집정관 가이우스 플라우티우스가 그를 지명했고, 기병장관으로는 마르쿠스 발레리우스가 독재관에게 붙여졌다.
hi robora militum ex duobus consularibus exercitibus electa adversus Gallos duxerunt.
이들은 두 집정관 군대에서 선발된 정예 병사들을 이끌고 갈리아인들을 향해 나아갔다.
§7.12.10lentius id aliquanto bellum, quam parti utrique placebat, fuit.
그 전쟁은 양측이 원했던 것보다 다소 더디게 진행되었다.
cum primo Galli tantum avidi certaminis fuissent, deinde Romanus miles ruendo in arma ac dimicationem aliquantum Gallicam ferociam vinceret, dictatori neutiquam placebat,
처음에는 갈리아인들만이 그토록 전투를 갈망했으나, 이윽고 로마 병사들이 무기와 전투로 돌진하여 갈리아의 사나움을 어느 정도 압도하게 되자, 독재관에게는 다음의 일이 결코 마음에 들지 않았다.
§7.12.11quando nulla cogeret res, fortunae se committere adversus hostem, quem tempus deteriorem in dies faceret, locis alienis sine praeparato commeatu, sine firmo munimento morantem, ad hoc iis corporibus animisque, quorum omnis in impetu vis esset, parva eadem languesceret mora.
아무런 상황도 강요하지 않는데, 시간이 지남에 따라 하루하루 쇠약해져 가는 적을 상대로 운명에 자신을 내맡기는 일 말이다. 그 적은 낯선 땅에서 준비된 식량도 없고 견고한 요새도 없이 머무르고 있으며, 게다가 그들의 육체와 정신은 모든 힘이 첫 돌격에 있고, 그 동일한 힘이 약간의 지체만으로도 약해져 버리는 이들이었다.
§7.12.12his consiliis dictator bellum trahebat gravemque edixerat poenam, si quis iniussu in hostem pugnasset.
이러한 계산 하에 독재관은 전쟁을 끌었고, 만약 누구든 명령 없이 적과 싸운다면 무거운 형벌을 내리겠다고 공포했다.
milites aegre id patientes primo in stationibus vigiliisque inter se dictatorem sermonibus carpere, interdum patres communiter increpare, quod non iussissent per consules geri bellum:
병사들은 이를 어렵게 참아내며 처음에는 초소와 불침번 근무 중에 서로 독재관을 말로 헐뜯었고, 때로는 귀족들이 집정관들을 통해 전쟁이 치러지도록 명령하지 않았다며 공동으로 비난했다.
§7.12.13electum esse eximium imperatorem, unicum ducem, qui nihil agenti sibi de caelo devolaturam in sinum victoriam censeat.
그들은 아무것도 하지 않는 자신의 품 안으로 하늘에서 승리가 떨어져 내릴 것이라 생각하는, 특별한 사령관이자 유일무이한 지도자가 선택되었다고 말했다.
eadem deinde haec interdiu propalam ac ferociora his iactare: se iniussu imperatoris aut dimicaturos aut agmine Romam ituros;
그 후 대낮에도 그들은 공공연하게 이와 같은 이야기와 이보다 더 격렬한 말들을 늘어놓았다. 자신들은 장군의 명령 없이 싸우거나, 아니면 대열을 지어 로마로 가겠노라고.
§7.12.14inmiscerique militibus centuriones, nec in circulis modo fremere, sed iam in principiis ac praetorio in unum sermones confundi, atque in contionis magnitudinem crescere turba et vociferari ex omnibus locis, ut extemplo ad dictatorem iretur;
백인대장들 역시 병사들 사이에 섞였고, 소집단에서만 웅성거리는 것이 아니라 이제는 본부와 사령관 천막에서조차 말들이 하나로 뒤섞였으며, 군중은 민회의 규모로 커져서 도처에서 즉시 독재관에게 가야 한다고 외쳤다.
verba pro exercitu faceret Sex. Tullius, ut virtute eius dignum esset.
섹스투스 툴리우스가 그의 용맹에 걸맞게 군대를 대표하여 말해야 한다고 말이다.