Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §6.16.1-6.16.8

曼利乌斯下狱与平民的骚动

第 330 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

曼利乌斯因拒绝独裁官的命令而被捕入狱,平民纷纷换上丧服以示抗议和不满。元老院试图通过分配土地来平息事态,但收效甚微,独裁官卸任后人们的反抗情绪更加高涨。

§6.16.1cum mittere ambages dictator iuberet et aut peragere verum indicium cogeret aut fateri facinus insimulati falso crimine senatus oblataeque vani furti invidiae, negantem arbitrio inimicorum se locuturum in vincla duci iussit.
当独裁官命令他停止转弯抹角,并强迫他要么彻底交代真实的告发内容,要么承认那以虚假罪名诬告元老院并给其强加莫须有偷盗恶名的罪行时,由于曼利乌斯拒绝按照敌人的意愿说话,独裁官便下令将他关入锁链之中。
§6.16.2arreptus a viatore “Iuppiter” inquit “optime maxime Iunoque regina ac Minerva ceterique di deaeque, qui Capitolium arcemque incolitis, sicine vestrum militem ac praesidem sinitis vexari ab inimicis? haec dextra, qua Gallos fudi a delubris vestris, iam in vinclis et catenis erit?” nullius nec oculi nec aures indignitatem ferebant; §6.16.3sed invicta sibi quaedam patientissima iusti imperii civitas fecerat, nec adversus dictatoriam vim aut tribuni plebis aut ipsa plebs attollere oculos aut hiscere audebant.
被侍从抓住的曼利乌斯说道:“至高至大的朱庇特,还有王后朱诺、密涅瓦,以及居住在卡皮托林和要塞里的其他诸神,你们就这样任由你们的士兵和守护者被敌人折磨吗? 这只曾将高卢人从你们的神殿前击退的右手,如今竟要套上锁链、身陷囹圄吗? ”没有任何人的眼睛或耳朵能容忍这种屈辱;但在对外无往不胜的同时,国家自身已形成了一种对合法语令极度顺从的性格,面对独裁官的权威,不论是平民护民官还是平民自身,都不敢抬眼直视,也不敢发出半点声音。
§6.16.4coniecto in carcerem Manlio satis constat magnam partem plebis vestem mutasse, multos mortales capillum ac barbam promisisse obversatamque vestibulo carceris maestam turbam.
曼利乌斯被投进监狱后,充分确凿的是,平民的很大一部分换上了丧服,许多人任由头发和胡须垂长,一队面带愁容的群众徘徊在监狱门口。
dictator de Volscis triumphavit, §6.16.5invidiaeque magis triumphus quam gloriae fuit; quippe domi, non militiae partum eum actumque de cive, non de hoste fremebant; unum defuisse tantum superbiae, quod non M. Manlius ante currum sit ductus.
独裁官因战胜沃尔斯奇人而举行了凯旋式,但这次凯旋式带来的更多是怨恨,而非荣耀;因为人们纷纷抱怨说,这一胜利是在国内而非战场上取得的,且是对着公民而非敌人举行的;他们的傲慢之中唯独缺少了一样东西,那就是M·曼利乌斯没有被押在凯旋车前游街。
§6.16.6iamque haud procul seditione res erat.
此时,事态已离起义不远。
cuius leniendae causa postulante nullo largitor voluntarius repente senatus factus Satricum coloniam duo milia civium Romanorum deduci iussit; §6.16.7bina iugera et semisses agri adsignati.
为了平息这一事态,在无人请求的情况下,元老院突然成了一个自愿的施舍者,下令向沙特里库姆殖民地派遣两千名罗马公民;每人分得两又二分之一尤格的土地。
quod cum et parvum et paucis datum et mercedem esse prodendi M. Manli interpretarentur, remedio inritatur seditio.
但由于人们认为这笔分配既微薄又只惠及少数人,甚至是背叛M·曼利乌斯的酬劳,这一抚恤措施反而激起了更大的骚乱。
§6.16.8et iam magis insignis sordibus et facie reorum turba Manliana erat, amotusque post triumphum abdicatione dictaturae terror et linguam et animos liberaverat hominum.
此时,支持曼利乌斯的人群因身穿污秽的丧服、面带被告人般的愁容而显得更加惹人注目;而凯旋式后,随着独裁官卸任,原先的恐惧得以消除,人们的言论和心灵都得到了解放。

词汇与语法注释

  1. §6.16.1facinus insimulati falso crimine senatus oblataeque vani furti invidiae — 名词 facinus(罪行)由两个起说明(同格)作用的属格短语并列修饰:其一是相当于动形词结构的 insimulati falso crimine senatus(以虚假罪名诬告元老院),其二是属格名词短语 oblatae vani furti invidiae(强加莫须有偷盗的恶名)。
  2. §6.16.3sed invicta sibi quaedam patientissima iusti imperii civitas fecerat — 主语为 civitas,invicta 和 patientissima 是与其一致的阴性单数主格形容词。sibi fecerat 意为“在自身内部形成”或“使自身习惯于”,展现了罗马公民精神的双重性:对外“无往不胜”(invicta),对内则对“合法的权力”(iusti imperii)“极度顺从”(patientissima)。
  3. §6.16.5unum defuisse tantum superbiae, quod non M. Manlius ante currum sit ductus — 这是隶属于 fremebant 的间接引语中的“对格+不定式”结构。代词 unum 是不定式 defuisse 的主语,其具体内容由随后的 quod 引导的名词性从句(quod non... sit ductus)进行同格说明。superbiae 是与格,表示“针对他们的傲慢”。
  4. §6.16.7remedio inritatur seditio — 夺格 remedio(通过抚恤/救济措施)修饰动词 inritatur(被激起/加剧)。这是一种矛盾修辞和反讽的表达法,表明本意用作“抚恤(remedio)”的手段反倒“加剧(inritatur)”了骚乱。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §6.16.1-6.16.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:6.16.1-6.16.8

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。