Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §6.12.1-6.12.11

科苏斯出征与对沃尔斯奇人战事的展开

第 326 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

独裁官科苏斯顶着国内外的困难出兵迎击沃尔斯奇人,作者李维讨论了关于敌军兵源不绝的几种历史假说。在战场上,独裁官向士兵和骑兵长官下达了具体的战术指令,战斗随即按计划展开。

§6.12.1dictator etsi maiorem dimicationem propositam domi quam foris cernebat, tamen, sen quia celeritate ad bellum opus erat, seu victoria triumphoque dictaturae ipsi vires se additurum ratus, dilectu habito in agrum Pomptinum, quo a Volscis exercitum inductum audierat, pergit.
独裁官虽然看到国内面临的斗争比国外的更为重大,然而,或许是因为战争需要迅速,又或者是认为自己可以通过胜利和凯旋式为独裁官这一职位本身增添力量,他在举行征兵后,便向其听说已被沃尔斯奇人侵入军队的蓬普提努斯地区进军。
§6.12.2non dubito, praeter satietatem tot iam libris adsidua bella cum Volscis gesta legentibus illud quoque succursurum, quod mihi percensenti propiores temporibus harum rerum auctores miraculo fuit, unde totiens victis Volscis et Aequis suffecerint milites.
我毫不怀疑,除了在已经读过这么多卷关于与沃尔斯奇人不断作战的记载后所产生的厌倦之外,读者脑海中也一定会浮现出这样一个疑问——这也是我自己在考证那些时代较近的史家时感到惊异的地方:沃尔斯奇人和埃奎人在屡次被击败后,究竟是从哪里获得如此源源不断的士兵供应的。
§6.12.3quod cum ab antiquis tacitum praetermissum sit, cuius tandem ego rei praeter opinionem, quae sua cuique coniectant esse potest, auctor sim?
既然此事已被古代史家默然略过,那么除了每个人在推测时都可以拥有自己的见解之外,我又凭什么权威能提出其他说法呢?
§6.12.4simile veri est aut intervallis bellorum, sicut nunc in dilectibus fit Romanis, alia atque alia subole iuniorum ad bella instauranda totiens usos esse, aut non ex iisdem semper populis exercitus scriptos, quamquam eadem semper gens bellum intulerit, §6.12.5aut innumerabilem multitudinem liberorum capitum in eis fuisse locis, quae nunc vix seminario exiguo militum relicto servitia Romana ab solitudine vindicant.
比较符合事实的情况是,要么是在战争的间歇期,就像现在罗马征兵所做的那样,他们多次利用一代又一代不断更替的青年来重新发动战争;要么是军队并不总是从相同的族群中招募的,尽管始终是同一个民族在发动战争;要么是那些地方过去曾拥有无数的自由人口,而现在那里几乎只剩下一个极其微小的士兵苗圃,由罗马的奴隶将其免于荒芜。
§6.12.6ingens certe, quod inter omnes auctores conveniat, quamquam nuper Camilli ductu atque auspicio accisae res erant, Volscorum exercitus fuit.
可以肯定的是,正如所有史家所一致认同的那样,尽管不久前在卡米卢斯的统帅和神意下沃尔斯奇人的势力已被削弱,但他们的军队依然庞大。
ad hoc Latini Hernicique accesserant et Circeiensium quidam et coloni etiam a Velitris Romani.
此外,拉丁人和赫尔尼奇人、一些基尔凯伊人、甚至来自韦利特拉埃的罗马殖民者也加入了他们。
§6.12.7dictator castris eo die positis, postero cum auspicato prodisset hostiaque caesa pacem deum adorasset, laetus ad milites iam arma ad propositum pugnae signum, sicut edictum erat, luce prima capientes processit.
独裁官在当天安营扎寨后,第二天在占卜获得吉兆后出巡,并屠宰牺牲以祈求神明降赐恩泽,随后欣然走向在黎明时分已按照宣布的战斗信号拿起武器的士兵们。
§6.12.8“nostra victoria est, milites,” inquit, “si quid di vatesque eorum in futurum vident.
“士兵们,如果神明和他们的预言者能看透未来,那么胜利就属于我们,”他说。
itaque, ut decet certae spei plenos et cum inparibus manus conserturos, pilis ante pedes positis gladiis tantum dextras armemus.
“因此,正像充满确信希望、且将与弱敌交手的人所应有的那样,把投枪放在脚前,让我们右手仅武装以利剑。
ne procurri quidem ab acie velim, sed obnixos uos stabili gradu impetum hostium excipere.
我甚至不希望有人从战线向前冲出,而是希望你们坚守原地,以稳健的步伐迎击敌人的冲锋。
§6.12.9ubi illi vana iniecerint missilia et effusi stantibus vobis se intulerint, tum micent gladii, et veniat in mentem unicuique deos esse, qui Romanum adiuvent, deos, qui secundis avibus in proelium miserint.
当他们投掷出无用的投射武器、并队列散乱地朝站立不动的你们冲过来时,那时就让宝剑闪烁光芒,让每个人都想到有神明在帮助罗马人,是神明在吉兆下将我们送入战场。
§6.12.10tu, T. Quincti, equitem intentus ad primum initium moti certaminis teneas; ubi haerere iam aciem conlato pede videris, tum terrorem equestrem occupatis alio pavore infer invectusque ordines pugnantium dissipa.
你,提图斯·昆克蒂乌斯,要集中注意力,在战斗刚刚开始时控制住骑兵;当你看到战线已经在肉搏战中陷入胶着时,那时就把骑兵的恐怖带给那些已被另一种恐惧所占据的敌人,冲入并冲散交战者的队列。
§6.12.11sic eques, sic pedes, ut praeceperat, pugnant; nec dux legiones nec fortuna fefellit ducem.
” 骑兵和步兵就这样按照他的吩咐进行战斗;将领没有辜负他的军团,命运也没有辜负将领。

词汇与语法注释

  1. 6.12.2miraculo — 这是双与格结构中的“目的/结果与格”(表语与格),与人称代词与格 `mihi`(“对我而言”)连用,意为“成为……的惊异之源”。其主语是紧随其后的由 `unde` 引导的间接疑问从句。
  2. 6.12.4usos esse — 这是依赖于非人称表达 `simile veri est`(……是似真/可能的)的“对格与不定式”结构中的不定式动词。其逻辑主语(指代沃尔斯奇人的对格代名词 `eos` 等)被省略。由于不定式 `usos esse`(动词 `utor` 的完成式)支配夺格,因此其宾语是夺格的 `alia atque alia subole`。
  3. 6.12.8procurri — 不及物动词 `procurro`(向前冲)的现在被动不定式。由于是不及物动词,其被动语态用于非人称结构,意为“(有人)向前冲锋”。它作为潜在语气/温和愿望的虚拟式 `velim`(我希望)的宾语,表达一种委婉的禁止:“我不希望有人从战线向前冲出”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §6.12.1-6.12.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:6.12.1-6.12.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。