Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §6.11.1-6.11.10

曼利乌斯煽动平民与元老院任命独裁官

第 325 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

罗马面临双重危机:国外有沃尔斯奇战争和盟友的叛离,国内有马尔库斯·曼利乌斯·卡皮托里努斯煽动的平民暴动,元老院因此被迫任命独裁官。

§6.11.1insequenti anno A. Manlio, P. Cornelio, T. et L. Quinctiis Capitolinis, L. Papirio Cursore iterum, C. Sergio iterum tribunis consulari potestate grave bellum foris, gravior domi seditio exorta:
第二年,在奥卢斯·曼利乌斯、普布利乌斯·科尔内利乌斯、提图斯和卢基乌斯·昆克蒂乌斯·卡皮托里努斯、第二次任职的卢基乌斯·帕皮里乌斯·库尔索尔、第二次任职的盖乌斯·塞尔吉乌斯担任具有执政官权力的军政官时,国外爆发了严重的战争,国内则爆发了更严重的内乱。
§6.11.2bellum ab Volscis adiuncta Latinorum atque Hernicorum defectione, seditio, unde minime timeri potuit, a patriciae gentis viro et inclitae famae, M. Manlio Capitolino.
战争来自沃尔斯奇人,并伴随着拉丁人和赫尔尼奇人的叛离;而内乱则来自最不容令人担忧的地方,即来自一位出身贵族且声名显赫的人物——马尔库斯·曼利乌斯·卡皮托里努斯。
§6.11.3qui nimius animi cum alios principes sperneret, uni invideret, eximio simul honoribus atque virtutibus, M. Furio, aegre ferebat solum eum in magistratibus, solum apud exercitus esse:
他心高气傲,鄙视其他首领,唯独嫉妒一人,即在官职和功绩上同样卓越的马尔库斯·富里乌斯。
§6.11.4tantum iam eminere, ut iisdem auspiciis creatos non pro collegis sed pro ministris habeat, cum interim, si quis vere aestimare velit, a M. Furio recuperari patria ex obsidione hostium non potuerit, nisi a se prius Capitolium atque arx servata esset, §6.11.5et ille inter aurum accipiendum et in spem pacis solutis animis Gallos adgressus sit, ipse armatos capientesque arcem depulerit, illius gloriae pars virilis apud omnes milites sit, qui simul vicerint, suae victoriae neminem omnium mortalium socium esse constet.
他无法容忍唯独此人身居高位、唯独此人统领军队:此人如今已如此显赫,以至于将同样由神意选举出来的同僚不当作同事而是当作仆人对待;然而与此同时,若有人愿意做出客观评估,如果不是他自己事先保卫了卡皮托里乌姆和城堡,马尔库斯·富里乌斯根本不可能从敌人的围困中收复祖国;而且,那个人是在接收黄金、并因和平的希望而放松警惕时袭击了高卢人,而他自己则是击退了武装且正在夺取城堡的高卢人;那个人的光荣中有一大部分属于所有共同获胜的士兵,而他自己的胜利则显而易见没有任何世人是他的同伴。
His opinionibus inflato animo, §6.11.6ad hoc vitio quoque ingenii vehemens et inpotens, postquam inter patres non,
他的心灵被这些想法所膨胀,此外,由于性格的缺陷,他也是个猛烈且无法自控的人。
§6.11.7quantum aecum censebat, excellere suas opes animadvertit, primus omnium ex patribus popularis factus cum plebeis magistratibus consilia communicare, criminando patres, alliciendo ad se plebem iam aura, non consilio ferri famaeque magnae malle quam bonae esse.
在注意到自己的势力在元老院议员中并未达到他认为合理的杰出程度后,他成为所有贵族中第一个走平民路线的人,开始与平民官员共谋,通过诋毁元老院议员、拉拢平民到自己一边,此时他已被民意的微风而非理性所裹挟,宁愿拥有巨大的名声而非良好的名声。
§6.11.8et non contentus agrariis legibus, quae materia semper tribunis plebi seditionum fuisset, fidem moliri coepit: acriores quippe aeris alieni stimulos esse, qui non egestatem modo atque ignominiam minentur, sed nervo ac vinculis corpus liberum territent.
他并不满足于一直作为平民护民官煽动内乱之材料的土地法,而是开始谋划破坏信用;因为债务的刺激更为剧烈,它不仅威胁着贫困与耻辱,还用人身拘束和锁链来恐吓自由之身。
§6.11.9et erat aeris alieni magna vis re damnosissima etiam divitibus, aedificando, contracta.
事实上,由于房屋重建这一即使对富人而言也是极具毁灭性的事业,积累了大量的债务。
bellum itaque Volscum, grave per se, oneratum Latinorum atque Hernicorum defectione, in speciem causae iactatum, ut maior potestas quaereretur; §6.11.10sed nova consilia Manli magis conpulere senatum ad dictatorem creandum.
因此,本身就很严重的沃尔斯奇战争,在因拉丁人和赫尔尼奇人的叛离而更加沉重之后,被作为借口抛出,以便寻求更大的权力;但曼利乌斯的新图谋更促使元老院任命了一位独裁官。
creatus A. Cornelius Cossus magistrum equitum dixit T. Quinctium Capitolinum.
被任命的奥卢斯·科尔内利乌斯·科苏斯指派提图斯·昆克蒂乌斯·卡皮托里努斯为骑兵长官。

词汇与语法注释

  1. 6.11.3nimius animi — animi 是表示关系或方面的属格(“在精神/气度方面”),修饰形容词 nimius(“过度的”),用以描绘曼利乌斯过分高傲和充满野心的性格。
  2. 6.11.4recuperari patria ... non potuerit, nisi a se prius Capitolium atque arx servata esset — 处于依赖于 aegre ferebat 的间接引语中的过去虚拟条件句(原级为 'non potuisset... nisi servata esset')。由于主导动词为过去时(ferebat),归结小句的动词变为完成时虚拟式(potuerit),而条件小句则保留过去完成时虚拟式(servata esset)以维持与事实相反的语气。
  3. 6.11.7cum plebeis magistratibus consilia communicare, criminando patres, alliciendo ad se plebem — communicare 是历史不定式,其功能等同于以第三人称单数 M. Manlius (qui) 为主语的未完成过去时直陈式(communicabat)。随后的 criminando 和 alliciendo 是夺格的动名词,表示手段。
  4. 6.11.7famaeque magnae malle quam bonae esse — malle 是历史不定式。famae magnae ... bonae 是性质/描述属格,作为不定式 esse 的表语,意为“他宁愿成为拥有巨大声望的人,而不愿成为拥有良好声望的人”。
  5. 6.11.8acriores quippe aeris alieni stimulos esse — 虽然由 quippe(“因为确实”)引导,但由于该小句被置于代表曼利乌斯思想/主张的间接引语框架中(依赖于 fidem moliri coepit 的语境),因此使用了对格加不定式结构(stimulos esse),而不是直陈式小句。
  6. 6.11.9aedificando, contracta — aedificando 是动名词的夺格,表示契约债务的手段或原因,指的是在高卢人破坏后重建罗马城的工程。它修饰分词 contracta(因“重建而契约的”债务)。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §6.11.1-6.11.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:6.11.1-6.11.10

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。