§6.11.1insequenti anno A. Manlio, P. Cornelio, T. et L. Quinctiis Capitolinis, L. Papirio Cursore iterum, C. Sergio iterum tribunis consulari potestate grave bellum foris, gravior domi seditio exorta:
이듬해, 아울루스 만리우스, 푸블리우스 코르넬리우스, 티투스와 루키우스 퀸크티우스 카피톨리누스, 두 번째로 임명된 루키우스 파피리우스 쿠르소르, 두 번째로 임명된 가이우스 세르기우스가 집정관 권한의 군사 호민관인 해에, 국외에서는 중대한 전쟁이, 국내에서는 그보다 더 중대한 내분이 일어났다.
§6.11.2bellum ab Volscis adiuncta Latinorum atque Hernicorum defectione, seditio, unde minime timeri potuit, a patriciae gentis viro et inclitae famae, M. Manlio Capitolino.
전쟁은 라티움인들과 헤르니키인들의 이탈이 더해진 볼스키인들로부터 비롯된 것이었고, 내분은 전혀 예상치 못했던 곳, 즉 파트리키 가문 출신이자 저명한 명성을 지닌 인물인 마르쿠스 만리우스 카피톨리누스로부터 시작되었다.
§6.11.3qui nimius animi cum alios principes sperneret, uni invideret, eximio simul honoribus atque virtutibus, M. Furio, aegre ferebat solum eum in magistratibus, solum apud exercitus esse:
그는 기개가 너무나 드높아 다른 지도자들을 경멸하고 오직 한 사람, 관직과 미덕 모두에서 뛰어난 마르쿠스 푸리우스만을 질투하였기에, 오직 그만이 관직에 있고 오직 그만이 군대를 지휘하는 것을 불만스럽게 여겼다.
§6.11.4tantum iam eminere, ut iisdem auspiciis creatos non pro collegis sed pro ministris habeat, cum interim, si quis vere aestimare velit, a M. Furio recuperari patria ex obsidione hostium non potuerit, nisi a se prius Capitolium atque arx servata esset,
그가 이제 너무나 두드러져서 동일한 조점 아래 선출된 동료들을 동료가 아니라 수하처럼 취급하고 있으며, 한편 만약 누구든 올바르게 평가하고자 한다면, 자기 자신이 먼저 카피톨리움과 요새를 지켜내지 않았더라면 마르쿠스 푸리우스에 의해 조국이 적의 포위로부터 탈환될 수 없었을 것이라는 점을.
§6.11.5et ille inter aurum accipiendum et in spem pacis solutis animis Gallos adgressus sit, ipse armatos capientesque arcem depulerit, illius gloriae pars virilis apud omnes milites sit, qui simul vicerint, suae victoriae neminem omnium mortalium socium esse constet.
또한 그가 금을 받는 도중에, 그리고 평화의 희망으로 마음이 해이해진 갈리아인들을 공격했을 뿐인 반면, 자기 자신은 무장하고 요새를 점령하려던 자들을 물리쳤으며, 그의 영광 중 응분의 몫은 함께 승리한 모든 군인들에게 돌아가는 반면, 자신의 승리에는 인류 중 그 누구도 동반자가 없음이 분명하다는 점을.
His opinionibus inflato animo, §6.11.6ad hoc vitio quoque ingenii vehemens et inpotens, postquam inter patres non, §6.11.7quantum aecum censebat, excellere suas opes animadvertit, primus omnium ex patribus popularis factus cum plebeis magistratibus consilia communicare, criminando patres, alliciendo ad se plebem iam aura, non consilio ferri famaeque magnae malle quam bonae esse.
이러한 생각들로 마음이 부풀어 오른 그는, 게다가 천성적인 결함으로 인해 격정적이고 자제력이 없었던 그는, 원로원 의원들 사이에서 자신의 영향력이 자신이 공정하다고 생각하는 만큼 두드러지지 않는다는 것을 깨닫고는, 파트리키 중 가장 먼저 민중파가 되어 원로원 의원들을 비방하고 평민들을 자기편으로 끌어들임으로써 평민 정무관들과 모의하기 시작했으며, 이제는 이성이 아니라 대중적 인기의 미풍에 휩쓸려 다니며, 좋은 명성보다는 큰 명성을 얻기를 원했다.
§6.11.8et non contentus agrariis legibus, quae materia semper tribunis plebi seditionum fuisset, fidem moliri coepit: acriores quippe aeris alieni stimulos esse, qui non egestatem modo atque ignominiam minentur, sed nervo ac vinculis corpus liberum territent.
그리고 평민 호민관들에게 언제나 내분의 빌미가 되었던 농지법에 만족하지 않고, 신용을 뒤흔들기 시작했다. 왜냐하면 채무의 자극은 참으로 더 매서워서, 빈곤과 치욕을 위협할 뿐만 아니라 자유로운 몸을 신체 구속과 사슬로 위협하기 때문이었다.
§6.11.9et erat aeris alieni magna vis re damnosissima etiam divitibus, aedificando, contracta.
실제로, 부유한 이들에게도 가장 손실이 큰 일이었던 건축으로 인해 발생한 막대한 채무가 존재했다.
bellum itaque Volscum, grave per se, oneratum Latinorum atque Hernicorum defectione, in speciem causae iactatum, ut maior potestas quaereretur;
그리하여 그 자체로도 중대하고 라티움인들과 헤르니키인들의 이탈로 인해 더욱 무거워진 볼스키 전쟁은, 더 큰 권력을 추구하기 위한 명목상의 구실로 내세워졌다.
§6.11.10sed nova consilia Manli magis conpulere senatum ad dictatorem creandum.
그러나 만리우스의 새로운 모의는 원로원으로 하여금 독재관을 임명하도록 더 강력하게 내몰았다.
creatus A. Cornelius Cossus magistrum equitum dixit T. Quinctium Capitolinum.
임명된 아울루스 코르넬리우스 코수스는 티투스 퀸크티우스 카피톨리누스를 기병장관으로 지명했다.