Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §5.53.1-5.53.9

卡米路斯驳斥借重建困难迁往维伊的借口

第 312 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

卡米路斯批评了以重建困难为借口迁往维伊的提议,指出放弃沦为废墟的罗马是战败的标志,这会给敌人带来最大的耻辱和对神明的不敬。

§5.53.1at enim apparet quidem polluiomnianec ullis piaculis expiari posse, sed res ipsa cogit vastam incendiis ruinisque relinquere urbem et ad integra omnia Veios migrare nec hic aedificando inopem plebem vexare.
“但是,诚然,一切都已被污染,且无法通过任何赎罪仪式来净化,这是显而易见的;但形势本身强迫我们遗弃这座因火灾和废墟而荒废的城市,迁移到一切完好无损的维伊去,而不必因在这里重建而折磨贫苦的平民。
§5.53.2hanc autem iactari magis causam quam veram esse, ut ego non dicam, apparere vobis, Quirites, puto, qui meministis ante Gallorum adventum salvis tectis publicis privatisque, stante incolumi urbe hanc eandem rem actam esse, ut Veios transmigraremus.
但是,这一理由不过是被拿来当做借口而非真正的动因,即使我不说,我想对你们也是显而易见的,奎里特斯啊,因为你们还记得,在高卢人到来之前,在公共和私人房屋完好无损、城市安然屹立的时候,就已经在推动这件完全相同的事情,即让我们迁移到维伊去。
§5.53.3et videte, quantum inter meam sententiam vestramque intersit, tribuni.
护民官们,且看看我的意见与你们的意见有多么大的不同。
vos, etiamsi tunc faciendum non fuerit, nunc utique faciendum putatis; ego contra — nec id mirati sitis, priusquam, quale sit, audieritis —, etiamsi tum migrandum fuisset incolumi tota urbe, nunc has ruinas relinquendas non censerem.
你们认为,即使那时不该做,现在也无论如何必须做;而我相反——在你们听到它是怎样的一种意见之前,请不要感到惊讶——即使当时在整座城市完好无损的情况下应当迁移,我现在也认为不该遗弃这些废墟。
§5.53.4quippe tum causa nobis in urbem captam migrandi victoria esset, gloriosa nobis ac posteris nostris; nunc haec migratio nobis misera ac turpis, Gallis gloriosa est.
因为在那个时候,我们迁移到一座被征服的城市里的原因将是胜利,这对于我们和我们的子孙后代都是荣耀的;而现在,这次迁移对我们而言是悲惨且可耻的,对高卢人而言却是荣耀的。
§5.53.5non enim reliquisse victores, sed amisisse victi patriam videbimur: hoc ad Aliam fuga, hoc capta urbs, hoc circumsessum Capitolium necessitatis inposuisse, ut desereremus penatis nostros exiliumque ac fugam nobis ex eo loco conscisceremus, quem tueri non possemus.
因为我们将被视为并非作为胜利者离弃了祖国,而是作为战败者失去了祖国:阿利亚河的逃跑、城市的沦陷、卡皮托留姆的受围迫使我们不得不抛弃我们的家神,并让我们决定从那个我们无法防守的地方流亡和逃跑。
et Galli evertere potuerunt Romam, Romani restituere non uidebuntur potuisse?
难道高卢人能够毁灭罗马,而罗马人却将被视为无法重建它吗?
§5.53.6quid restat, nisi ut, si iam novis copiis veniant — constat enim vix credibilem multitudinem esse — et habitare in capta ab se, deserta a vobis hac urbe velint, sinatis?
如果他们现在带着新的军队前来——因为众所周知,他们的人数多得令人难以置信——并想要居住在这座由他们占领、被你们遗弃的城市里,除了你们允许他们之外,还剩下什么呢?
§5.53.7quid? si non Galli hoc, sed veteres hostes vestri, Aequi Volscive, faciant, ut commigrent Romam, velitisne illos Romanos, vos Veientes esse? an malitis hanc solitudinem vestram quam urbem hostium esse? non equidem video, quid magis nefas sit.
怎么? 如果不是高卢人,而是你们昔日的仇敌埃奎人或沃尔斯奇人这样做,以便迁入罗马,你们难道愿意让他们成为罗马人,而你们自己成为维伊人吗? 还是说,你们宁愿这片属于你们的荒凉之地成为敌人的城市? 我确实看不出哪一个更是不敬。
haec scelera, quia piget aedificare, haec dedecora pati parati estis? si tota urbe nullum melius ampliusve tectum fieri possit,
仅仅因为厌烦重建,你们就准备承受这些罪恶、这些耻辱吗?
§5.53.8quam casa illa conditoris est nostri, non in casis ritu pastorum agrestiumque habitare est satius inter sacra penatesque nostros quam exulatum publice ire?
如果整座城市中无法建造出比我们缔造者的那座小屋更好、更宽敞的房屋,那么在我们的圣物和家神之中,按照牧人和乡野村民的习俗居住在小屋里,难道不比集体去流亡更好吗?
§5.53.9maiores nostri, convenae pastoresque, cum in his locis nihil praeter silvas paludesque esset, novam urbem tam brevi aedificarunt;
我们的祖先,那些聚集而来的流民和牧人,当这些地方除了森林和沼泽之外一无所有时,在如此短的时间内建立了一座新城;而我们,在卡皮托留姆和卫城完好无损、神殿依然屹立的情况下,竟厌烦重建被烧毁的房屋吗?
nos Capitolio atque arce incolumi, stantibus templis deorum aedificare incensa piget? et quod singuli facturi fuimus, si aedes nostrae deflagrassent, hoc in publico incendio universi recusamus facere?
如果是个人的房屋被烧毁,我们每个人本来都会去做的事,如今在国家的大火中,我们全体却拒绝去做吗? ”

词汇与语法注释

  1. 5.53.1at enim — 在对话或演说中引入假设的反对意见(“但确实有人会说……”)并加以反驳的语气词。在此处,它引入了迁移派可能提出的“罗马已遭污染无法净化”的辩解。
  2. 5.53.1polluiomnia — 文本的合并(即 pollui omnia)。这是由被动不定式 pollui 及其主格对格 omnia 组成的对格不定式结构,作为非人称动词 apparet 的逻辑主语。
  3. 5.53.3nec id mirati sitis — 带有虚拟语气完成时(mirati sitis)的否定禁令句。表示对听众的温和劝诫或请求:“(在听我说明之前)请不要对此感到惊讶”。
  4. 5.53.5non enim reliquisse victores, sed amisisse victi patriam videbimur — 动词 videbimur(第一人称复数将来时)用于个人句式,因此作补语的名词/形容词 victores 和 victi 处于主格,与不定式 reliquisse 和 amisisse 的逻辑主语(即主句主语“我们”)保持一致。这是类似于希腊语主格不定式结构的一种拉丁语特有句式。
  5. 5.53.8exulatum — 不及物动词 exulo(流亡)的目的状动名词(第一目的动名词对格)。与表示运动的动词 ire 结合,表示目的:“为了流亡而行”(即走上流亡之路)。
  6. 5.53.9quod singuli facturi fuimus, si aedes nostrae deflagrassent — 在此关系从句中,使用了主动迂回 Conjugation(主动将来分词 facturi 与 sum 动词的完成时 fuimus 的结合),作为过去相反事实条件从句 si ... deflagrassent(虚拟语气过去完成时)的结论部分,意为“如果我们的房屋被烧毁,我们个人原本会做的事”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §5.53.1-5.53.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:5.53.1-5.53.9

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。