Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §5.47.1-5.47.11

卡皮托林神鹅示警与曼利乌斯奋勇退敌

第 306 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

高卢人企图趁夜突袭卡皮托林山,但被朱诺神鹅的叫声惊醒的马尔库斯·曼利乌斯成功击退敌人,挽救了要塞。事后,曼利乌斯的英勇行为受到嘉奖,而失职的哨兵被处以死刑。

§5.47.1dum haec Veis agebantur, interim arx Romae Capitoliumque in ingenti periculo fuit.
当这些事在维伊进行之时,在此期间,罗马的要塞与卡皮托林山正处于极大的危险之中。
§5.47.2namque Galli seu vestigio notato humano, qua nuntius a Veis pervenerat, seu sua sponte animadverso ad Carmentis saxo ascensu aequo, nocte sublustri, cum primo inermem, qui temptaret viam, praemisissent, tradentes inde arma, §5.47.3ubi quid iniqui esset, alterni innixi sublevantesque in vicem et trahentes alii alios, prout postularet locus, tanto silentio in summum evasere, ut non custodes solum fallerent, sed ne canes quidem, sollicitum animal ad nocturnos strepitus, excitarent.
因为高卢人,或是由于注意到了维伊来的使者所留下的脚印,或是由于自己发现卡尔门蒂斯神庙附近的悬崖便于攀登,在一个微弱光线的夜晚,他们先派了一个不带武器的人去试探道路,随后依次传递武器,遇有险陡之处,他们便互相倚靠,轮流支撑并彼此拉拽,视地形之需,在极度的静默中登上了顶峰,不仅避过了守卫,甚至连对夜间动静极度敏感的动物——狗,也没有惊醒。
anseres non fefellere,
然而,他们却没能瞒过鹅群。
§5.47.4quibus sacris Iunonis in summa inopia cibi tamen abstinebatur.
这些鹅作为朱诺的神兽,在极度缺乏粮食的情况下依然未被宰食。
quae res saluti fuit; namque clangore eorum alarumque crepitu excitus M. Manlius, qui triennio ante consul fuerat, vir belle egregius, armis arreptis simul ad arma ceteros ciens vadit et, dum ceteri trepidant, Gallum, qui iam in summo constiterat, umbone ictum deturbat.
正是这一情况带来了救赎;因为被它们的鸣叫声和扑翼声惊醒的马尔库斯·曼利乌斯(他是三年前的执政官,一个在战争中极为杰出的男子)立刻抓起武器,同时呼唤其余的人武装起来,冲了上去。 当其他人惊慌失措时,他用盾牌的凸部击中了一个已经站在顶端的高卢人,将其推下悬崖。
§5.47.5cuius casus prolapsi cum proximos sterneret, trepidantes alios armisque omissis saxa, quibus adhaerebant, manibus amplexos trucidat.
此人滑落时的坠落扫倒了最靠近他的人,曼利乌斯又将其他惊慌失措、丢弃武器并用双手紧抱住他们所依附之岩石的敌人斩杀。
iamque et alii congregati telis missilibusque saxis proturbare hostes, ruinaque tota prolapsa acies in praeceps deferri.
此时,其他人也聚集起来,用投掷武器和石块击退敌人,敌人的整条战线崩塌,全部跌落深渊。
§5.47.6sedato deinde tumultu reliquum noctis, quantum in turbatis mentibus poterat, cum praeteritum quoque periculum sollicitaret, quieti datum est.
骚乱平息后,夜里余下的时间被用于休息,这在他们动荡不安的心境中是尽其所能的,因为刚刚过去的危险也在折磨着他们。
§5.47.7luce orta vocatis classico ad concilium militibus ad tribunos, cum et recte et perperam facto pretium deberetur, Manlius primum ob virtutem laudatus donatusque non ab tribunis solum militum, sed consensu etiam militari; §5.47.8cui universi selibras farris et quartarios vini ad aedes eius, quae in arce erant, contulerunt, rem dictu parvam, ceterum inopia fecerat eam argumentum ingens caritatis, cum se quisque victu suo fraudans detractum corpori atque usibus necessariis ad honorem unius viri conferret.
天亮时分,士兵们被号角召集到军政官们面前开会,因为对正确与错误的行为都应当给予相应的报偿。 首先,曼利乌斯因其英勇而受到赞扬,不仅得到了军政官们的赏赐,也得到了全体士兵一致同意的馈赠;众人纷纷把半磅小麦和四分之一夸脱的葡萄酒送到他位于要塞的住所。 这虽然说起来微不足道,但饥荒却使之成为深厚情谊的巨大证明,因为每个人都克扣自己的口粮,从自己的身体和必需的用途中省下来,以奉献给一个人的荣耀。
§5.47.9tum vigiles eius loci, qua fefellerat ascendens hostis, citati; et cum in omnes more militari se animadversurum Q. Sulpicius tribunus militum pronuntiasset, §5.47.10consentiente clamore militum in unum vigilem conicientium culpam deterritus a ceteris abstinuit, reum haud dubium eius noxae adprobantibus cunctis de saxo deiecit.
随后,敌方在未被察觉的情况下攀登上来的那个地点的哨兵们被传召;尽管军政官昆图斯·苏尔皮基乌斯已经宣布,他将按照军法处罚所有人,但由于士兵们一致呼喊,将罪责归咎于一个哨兵,他便被震慑而放过了其余的人,并在所有人赞同之下,将那个无可置疑的失职罪魁祸首从悬崖上扔了下去。
§5.47.11inde intentiores utrimque custodiae esse, et apud Gallos, quia vulgatum erat inter Veios Romamque nuntios commeare, et apud Romanos ab nocturne periculi memoria.
从那以后,双方的警戒都更加严密:在高卢人一方,是因为维伊与罗马之间有使者往来的消息已广为人知;在罗马人一方,则是因为对夜间危险的记忆。

词汇与语法注释

  1. 5.47.4quibus sacris Iunonis in summa inopia cibi tamen abstinebatur — 句首的 `quibus` 是关系代词的连接用法(relative connection),指代前文的 `anseres`(鹅)。`sacris Iunonis`(作为朱诺的神兽)是 `quibus` 的同格语,补充说明了原因。动词 `abstinebatur` 是无人称被动语态,字面意思是“(人们)克制不去吃它们”,即“它们未被宰食”。
  2. 5.47.5cuius casus prolapsi cum proximos sterneret — `cuius` 是关系代词的所有格连接用法,指代前文的 `Gallum`(高卢人)。`casus`(坠落)是动词 `sterneret` 的主语。`prolapsi` 是异态动词 `prolabi`(滑落)的完成分词单数阳性所有格,修饰 `cuius`,整句意为“这个滑倒之人坠落时的冲击力”。
  3. 5.47.8rem dictu parvam — `rem` 是对格,作为同格语概括了前文赠送麦子和酒的行为。`dictu` 是动词 `dicere`(说)的后仰双音步(supine in -u)夺格形式,修饰形容词 `parvam`,表示在关系或方面上的限定,意为“说起来(微不足道)的”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §5.47.1-5.47.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:5.47.1-5.47.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。