Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §5.46.1-5.46.11

法比乌斯的祭仪与卡米卢斯被任命为独裁官

第 305 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

在被围困的罗马,盖乌斯·法比乌斯·多尔苏奥突破敌军包围前往进行家族祭祀。与此同时,聚集在维伊的罗马军队获得元老院决议,依法任命卡米卢斯为独裁官。

§5.46.1Romae interim plerumque obsidio segnis et utrimque silentium esse ad id tantum intentis Gallis, ne quis hostium evadere inter stationes posset, cum repente iuvenis Romanus admiratione in se civis hostesque convertit.
与此同时,在罗马,包围战大体上是松懈的,双方均保持着沉默,高卢人唯一的注意力就在于不让任何敌人从哨所之间逃脱。 就在这时,突然有一位罗马青年将同胞和敌人的惊叹目光都吸引到了自己身上。
§5.46.2sacrificium erat statum in Quirinali colle genti Fabiae.
原来是在奎里纳尔山上,有法比乌斯氏族定期的祭祀。
ad id faciendum C. Fabius Dorsuo Gabino cinctu, sacra manibus gerens, cum de Capitolio descendisset, per medias hostium stationes egressus, nihil ad vocem cuiusquam terroremve motus, §5.46.3in Quirinalem collem pervenit ibique omnibus sollemniter peractis eadem revertens similiter constanti vultu graduque, satis sperans propitios esse deos, quorum cultum ne mortis quidem metu prohibitus deseruisset, in Capitolium ad suos rediit seu attonitis Gallis miraculo audaciae seu religione etiam motis, cuius haudquaquam neglegens gens est.
为了履行这一仪式,盖乌斯·法比乌斯·多尔苏奥身着加比风的长袍,双手捧着祭器,从卡皮托林山走下,穿过敌人密集的哨所,对任何人的呼喊或威胁全然不予理会,抵达了奎里纳尔山。 他在那里庄严地完成了所有仪式后,沿着同样的道路,以同样坚毅的神情和步伐折返,他充分地相信神明是护佑他的,因为即使在死亡的恐惧面前,他也没有放弃对神明的崇敬。 最终他回到了卡皮托林山同胞的身边。 高卢人或是被他那惊人的大胆所震慑,又或是被宗教敬畏所打动——因为高卢人决不是一个忽视宗教的民族。
§5.46.4Veis interim non animi tantum in dies, sed etiam vires crescebant.
与此同时,在维伊,不仅是士气,力量也在与日俱增。
nec Romanis solum eo convenientibus ex agris, qui aut proelio adverso aut clade captae urbis palati fuerant, sed etiam ex Latio voluntariis confluentibus, §5.46.5ut in parte praedae essent, maturum iam videbatur repeti patriam eripique ex hostium manibus;
不仅是那些因战败或城市失陷而四散在田野里的罗马人汇聚于此,甚至来自拉提乌姆的志愿兵也纷纷涌来,想要分得一份战利品;此时,收复祖国并将其从敌人手中夺回的时机似乎已经成熟。
§5.46.6sed corpori valido caput deerat.
然而,这具强壮的躯体却缺少一个首领。
locus ipse admonebat Camilli, et magna pars militum erat, qui ductu auspicioque eius res prospere gesserant; et Caedicius negare se commissurum, cur sibi aut deorum aut hominum quisquam imperium finiret potius, quam ipse memor ordinis sui posceret imperatorem.
这个地方本身就让人想起卡米卢斯,而且士兵中的大部分人都曾在他的指挥和占卜下取得过胜利;凯迪基乌斯也声称,他绝不允许任何神或人来终结自己的指挥权,相反,他自己会牢记自己的军阶,主动请求一位统帅。
§5.46.7consensu omnium placuit ab Ardea Camillum acciri, sed antea consulto senatu, qui Romae esset; adeo regebat omnia pudor, discriminaque rerum prope perditis rebus servabant.
经全体一致同意,决定从阿尔代亚召回卡米卢斯,但在此之前必须先咨询留在罗马的元老院;在几乎毁灭的境地中,对秩序和法度的尊重依然主导着一切,他们依然坚守着各种事务的界限。
§5.46.8ingenti periculo transeundum per hostium custodias erat.
穿过敌人的警戒线是一项极其危险的任务。
ad eam rem Pontius Cominius, inpiger iuvenis, operam pollicitus incubans cortici secundo Tiberi ad urbem defertur.
为此,精力充沛的青年庞提乌斯·科米尼乌斯自告奋勇,他趴在软木上,顺着台伯河漂流而下,来到了罗马城。
§5.46.9inde, qua proximum fuit a ripa, per praeruptum eoque neglectum hostium custodia saxum in Capitolium evadit et ad magistratus ductus mandata exercitus edit.
随后,在离河岸最近的地方,他沿着陡峭、因而被敌方警戒忽视的悬崖攀上了卡皮托林山,并被带到政务官面前,传达了军队的意愿。
§5.46.10accepto inde senatus consulto, uti comitiis curiatis revocatus de exilio iussu populi Camillus dictator extemplo diceretur militesque haberent imperatorem, quem vellent, eadem degressus nuntius Veios contendit;
在接受了元老院的决议(即:经由库里亚民会,在人民的命令下召回流放中的卡米卢斯并立即任命其为独裁官,以便士兵们拥有他们想要的统帅)之后,使者沿着同样的道路下山,奔向维伊。
§5.46.11missique Ardeam legati ad Camillum Veios eum perduxere, seu magis credere libet non prius profectum ab Ardea, quam conpererit legem latam, quod nec iniussu populi mutari finibus posset nec nisi dictator dictus auspicia in exercitu habere.
随后使节被派往阿尔代亚,将卡米卢斯带回维伊。 或者,如果人们更愿意相信这一点的话:在得知法律通过之前,他并未离开阿尔代亚,因为未经人民的允许,他不能改变流放地,而且除非被任命为独裁官,否则他无法在军队中拥有占卜权。
lex curiata lata est dictatorque absens dictus.
于是库里亚法得以通过,卡米卢斯在缺席的情况下被任命为独裁官。

词汇与语法注释

  1. 5.46.1silentium esse — 历史不定式,作为主句动词,具有未完成过去时(erat)的力量。
  2. 5.46.2nihil — 副词性宾格(“完全不”),修饰分词 motus。
  3. 5.46.3attonitis Gallis — 表示原因或伴随情况的夺格绝对结构。通过 seu... seu... 并列结构,提出了高卢人未加阻拦的两种合理解释(或是被其大胆所震慑,或是被宗教敬畏所打动)。
  4. 5.46.3cuius — 关系代词,先行词为前句中的 religione(宗教敬畏)。形容词 neglegens 接属格。
  5. 5.46.6Camilli — 属格,由表示提醒或回忆的动词 admoneo 支配。
  6. 5.46.6negare se commissurum, cur — negare 是历史不定式。se commissurum [esse] 是“宾格加不定式”结构,引出习惯用法 committere cur...,意为“致使/允许某种局面的发生”。
  7. 5.46.11non prius profectum ab Ardea, quam conpererit — profectum [esse] 是作 credere libet(若人们更愿意相信)宾语的“宾格加不定式”结构。non prius... quam... 意为“直到……才”或“在……之前绝不”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §5.46.1-5.46.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:5.46.1-5.46.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。