Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §5.4.1-5.4.14

阿庇乌斯论军饷与坚持围攻维伊的合理性

第 263 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

阿庇乌斯·克劳狄乌斯论证道,既然士兵们现在领到了军饷,按比例承担全年的军务(继续围攻维伊)便是合情合理的。他以希腊人围攻特洛伊的历史为例,并历数维伊人屡次背信弃义的恶行,呼吁罗马人坚持到底以取得胜利。

§5.4.1atque ego, quam hoc consilium collegarum meorum, quod abducere infecta re a Veis exercitum noluerunt, non utile solum, sed etiam necessarium fuerit, postea disseram; §5.4.2nunc de ipsa condicione dicere militantium libet.
至于我的同事们因不愿在未竟全功的情况下从维伊撤军的这一决定,不仅是如何有益,而且是如何必要,我稍后将予以论述;现在,我且谈谈服役士兵自身的境遇。
quam orationem non apud vos solum, sed etiam in castris si habeatur, ipso exercitu disceptante aequam arbitror videri posse.
我认为,这一番话不仅在你们面前,而且即使在营帐中,由军队自身进行评判,也同样可以被视为是公正的。
in qua, si mihi ipsi nihil, quod dicerem, in mentem venire posset, adversariorum certe orationibus contentus essem.
在这场评判中,即使我自己脑海中想不出任何可说的话,我也完全可以对对手们的发言感到满足。
negabant nuper danda esse aera militibus, §5.4.3quia numquam data essent.
他们最近还声称不该给士兵发军饷,因为以前从未发过。
quonam modo igitur nunc indignari possunt, quibus aliquid novi adiectum commodi sit, eis laborem etiam novum pro portione iniungi? nusquam
既然如此,现在对于那些获得了某些新利益的人,按比例也被课以新的劳苦,他们又怎么能为此感到愤慨呢?
§5.4.4nec opera sine emolumento nec emolumentum ferme sine inpensa opera est.
在任何地方,既没有无报酬的劳苦,也几乎没有不付出劳苦的报酬。
labor voluptasque, dissimillima natura, societate quadam inter se naturali sunt iuncta.
劳苦与享乐,尽管天性截然不同,却通过某种自然的纽带彼此紧密相连。
§5.4.5moleste antea ferebat miles se suo sumptu operam rei publicae praebere; gaudebat idem partem anni se agrum suum colere, quaerere, unde domi militiaeque se ac suos tueri posset; §5.4.6gaudet nunc fructui sibi rem publicam esse et laetus stipendium accipit; aequo igitur animo patiatur se ab domo ac re familiari, cui gravis inpensa non est, paulo diutius abesse.
以前,士兵们因自费为国家提供劳役而感到苦恼;但同时他们也感到高兴,因为一年中的一部分时间里,他们可以耕种自己的土地,寻找在家里和战场上维持自己及家人生活的生计;如今,他因国家成为自己的利益源泉而感到高兴,并乐意接受军饷;因此,对于从家里和那不需承担重负的家产中稍微离开得久一点,他也应当平心静气地加以承受。
§5.4.7an, si ad calculos eum res publica vocet, non merito dicat: “annua aera habes, annuam operam ede; an tu aecum censes militia semenstri solidum te stipendium accipere?”
或者,如果国家召集他来清算账目,难道国家不该理直气壮地对他说:“你领了一年的饷,就该出一年的力;难道你认为,服役半年就拿全额的军饷是公平的吗?
§5.4.8invitus in hac parte orationis, Quirites, moror; sic enim agere debent, qui mercennario milite utuntur; nos tamquam cum civibus agere volumus agique tamquam cum patria nobiscum aecum censemus.
” 罗马公民们,我极其不情愿在演说的这部分内容上耽搁;因为只有那些雇佣兵的人才需要这样去计较;而我们则希望像对待公民一样去对待他们,并且我们认为,像对待祖国一样对待我们也是合情合理的。
§5.4.9aut non suscipi bellum oportuit aut geri pro dignitate populi Romani et perfici quam primum oportet.
战争要么当初不该发起,要么就应当以符合罗马人民尊严的方式进行,并尽早彻底完成。
§5.4.10perficietur autem, si urgemus obsessos, si non ante abscedimus, quam spei nostrae finem captis Veis inposuerimus.
而只要我们对被围困者施加压力,在攻克维伊、实现我们的希望之前决不撤退,战争就必将彻底完成。
si hercules nulla alia causa, ipsa indignitas perseverantiam inponere debuit.
说实在的,即使没有其他原因,单是这份屈辱本身也应当迫使我们坚持下去。
§5.4.11decem quondam annos urbs oppugnata est ob unam mulierem ab universa Graecia quam procul ab domo? quot terras, quot maria distans?
想当年,为了一个女人,全希腊在离家多么遥远的地方,将一座城市包围了十年? 相隔着多少土地,多少海洋?
§5.4.12nos intra vicensimum lapidem in conspectu prope urbis nostrae annuam oppugnationem perferre piget.
而我们,在二十里铺以内、几乎在看得见我们自己城市的地方,却厌恶忍受一年的围攻。
scilicet quia levis causa belli est nec satis quicquam iusti doloris est, quod nos ad perseverandum stimulet.
这大概是因为战争起因微不足道,也没有足够的正义愤慨来激励我们坚持下去。
§5.4.13septiens rebellarunt; in pace numquam fida fuerunt; agros nostros miliens depopulati sunt; Fidenates deficere a nobis coegerunt; colonos nostros ibi interfecerunt; §5.4.14auctores fuere contra ius caedis inpiae legatorum nostrorum; Etruriam omnem adversus nos concitare voluerunt hodieque id moliuntur; res repetentis legatos nostros haud procul afuit quin violarent.
他们曾七次叛乱;在和平中从未保持过忠诚;无数次蹂躏我们的田野;强迫菲德奈人背叛我们;在那里杀害了我们的殖民者;他们违反万民法,成为残杀我们使节的罪恶首谋;他们企图煽动整个埃特鲁里亚来反对我们,时至今日仍在为此策划;对于前去索取赔偿的我们的使节,他们差点就加以残害。

词汇与语法注释

  1. 5.4.2quam orationem — 关系代名词在句首的连接用法。承接前文的 oratio,译作指示形容词“这一番话”,起到了使句子平稳过渡的连接作用。
  2. 5.4.3eis laborem etiam novum pro portione iniungi — 由动词 indignari(愤慨)所引导的“对格与不定式”结构。关系从句 quibus aliquid... 修饰先行词与格 eis(那些人),而对于这些 eis,laborem... iniungi(被课以劳苦)构成了不定式从句的主谓结构。
  3. 5.4.6fructui sibi — 双与格构文。表示目的的与格 fructui(成为利益/成果)与表示利害的与格 sibi(对他自身)相结合,与 rem publicam esse 连用,表示“国家成为他自身的利益源泉”。
  4. 5.4.14haud procul afuit quin violarent — 无人称句式 haud procul abest quin(差一点就……、险些……)的过去时形式。伴随未完成过去时虚拟语气 violarent,表示过去某个险些发生、极其紧迫的事实边缘状态。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §5.4.1-5.4.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:5.4.1-5.4.14

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。