§5.38.1ibi tribuni militum non loco castris ante capto, non praemunito vallo, quo receptus esset, non deorum saltem, si non hominum, memores nec auspicato nec litato instruunt aciem diductam in cornua, ne circumveniri multitudine hostium possent; §5.38.2nec tamen aequari frontes poterant, cum extenuando infirmam et vix cohaerentem mediam aciem haberent.
在此处,军事论坛既未事先选定营地位置,也未筑起可供退却的土垒,甚至全然不顾神明(更不用说人类),在未占卜鸟兆也未献祭神明的情况下,便排开了向两翼延展的阵线,以防被人数众多的敌人包围;然而,他们的战线仍无法与敌军等长,因为通过拉长战线,他们形成了一个薄弱且几乎无法凝聚的中军。
paulum erat ab dextera editi loci, quem subsidiariis repleri placuit; eaque res ut initium pavoris ac fugae, sic una salus fugientibus fuit.
在右侧有一小块高地,他们决定派预备队填补该处;这一举措虽然成了恐慌和溃逃的开端,但对于逃跑的人来说,也是唯一的生路。
§5.38.3nam Brennus, regulus Gallorum, in paucitate hostium artem maxime timens, ratus ad id captum superiorem locum, ut, ubi Galli cum acie legionum recta fronte concurrissent, subsidia in aversos transversosque impetum darent, ad subsidiarios signa convertit, §5.38.4si eos loco depulisset, haud dubius facilem in aequo campi tantum superanti multitudine victoriam fore; adeo non fortuna modo, sed ratio etiam cum barbaris stabat.
因为高卢人的小王布伦努斯,在敌人人数稀少的情况下最害怕阴谋,他认为罗马人占据那处高地,正是为了在角逐中高卢人与军团正面交锋时,预备队能从后方和侧翼向他们发起突袭,因此他将战旗转向了预备队,他确信,只要将他们从该处驱逐出去,凭借其绝对优势的人数,在平坦的平原上将可轻易取胜;至此,不仅命运,连战略都在蛮族一方。
§5.38.5in altera acie nihil simile Romanis, non apud duces, non apud milites erat.
在另一支军队中,不论是在将领还是在士兵中,都没有任何罗马人的影子。
pavor fugaque occupaverat animos et tanta omnium oblivio, ut multo maior pars Veios, in hostium urbem, cum Tiberis arceret, quam recto itinere Romam ad coniuges ac liberos fugerent.
恐慌和溃逃占据了他们的心灵,对一切的忘却如此严重,以至于远为多数的人逃往了敌国都市维伊(尽管有台伯河阻隔),而不是沿着直接的路线回罗马投奔妻子和儿女。
§5.38.6parumper subsidiarios tutatus est locus; in reliqua acie simul est clamor proximis ab latere, ultimis ab tergo auditus, ignotum hostem prius paene quam viderent, non modo non temptato certamine, sed ne clamore quidem reddito integri intactique fugerunt; §5.38.7nec ulla caedes pugnantium fuit; terga caesa suomet ipsorum certamine in turba inpedientium fugam.
这处高地在短时间内保护了预备队;在其余的战线上,一听到侧翼最近的人和后方最后的人传来的喊声,他们几乎还在未看清这陌生的敌人之前,不仅没有尝试交战,甚至连呐喊都没有回应,便安然无恙地溃逃了;在交战者中没有任何伤亡;他们只是在阻碍逃跑的混乱人群中相互推挤争抢,在背后被砍杀。
§5.38.8circa ripam Tiberis, quo armis abiectis totum sinistrum cornu refugit, magna strages facta est, multosque inperitos nandi aut invalidos, graves loricis aliisque tegminibus, hausere gurgites.
在台伯河畔(左翼全军在丢弃武器后逃往该处),发生了惨重的大屠杀,许多不善游泳或力竭者,因铠甲及其他防具沉重而沉入漩涡之中。
§5.38.9maxima tamen pars incolumis Veios perfugit, unde non modo praesidii quicquam, sed ne nuntius quidem cladis Romam est missus.
然而,最大部分人安然逃到了维伊,从那里不仅没有任何增援,甚至连战败的消息都未送往罗马。
ab dextro cornu, §5.38.10quod procul a flumine et magis sub monte steterat, Romam omnes petiere et ne clausis quidem portis urbis in arcem confugerunt.
而从右翼,它原本部署在远离河流、靠近山脚的地方,所有人均奔向罗马,甚至连城门都没关,就逃进了卫城。