Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §5.33.1-5.33.11

克卢西乌姆求援与高卢人入侵的起因

第 292 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

在卡米路斯被驱逐后不久,克卢西乌姆的使者因面临高卢人的威胁而向罗马求援。作者阐述了高卢人入侵的起因,并回顾了伊特鲁里亚人曾经在意大利扩张的庞大势力和地理分布。

§5.33.1expulso cive, quo manente, si quicquam humanorum certi est, capi Roma non potuerat, adventante fatali urbi clade legati ab Clusinis veniunt auxilium adversus Gallos petentes.
在这位公民被驱逐之后——如果人世间有任何可以确定的事,只要他留下来,罗马就不可能被攻陷——在对这座城市而言致命的灾难逼近之际,来自克卢西乌姆的使者们前来寻求援助以对抗高卢人。
§5.33.2eam gentem traditur fama dulcedine frugum maximeque vini, nova tum voluptate, captam Alpes transisse agrosque ab Etruscis ante cultos possedisse; §5.33.3et invexisse in Galliam vinum inliciendae gentis causa Arruntem Clusinum ira corruptae uxoris ab Lucumone, cui tutor ipse fuerat, praepotente iuvene et a quo expeti poenae, nisi externa vis quaesita esset, nequirent; §5.33.4hunc transeuntibus Alpes ducem auctoremque Clusium oppugnandi fuisse.
据传说,这一民族因受到农产品特别是葡萄酒(这在当时是一种新奇的享乐)的甘美诱惑,跨越了阿尔卑斯山,并占领了此前由伊特鲁里亚人耕作的土地;并且,克卢西乌姆的阿鲁恩斯为了诱引该民族而将葡萄酒引入了高卢,这是由于他自己曾担任其监护人的一个极其有势力的年轻人——卢库莫,拐占了他的妻子而令他感到愤怒,而除非寻求外部力量,否则无法对这个年轻人施加惩罚;此人成为了他们跨越阿尔卑斯山时的向导,以及进攻克卢西乌姆的煽动者。
equidem haud abnuerim Clusium Gallos ab Arrunte seu quo alio Clusino adductos; §5.33.5sed eos, qui oppugnaverint Clusium, non fuisse, qui primi Alpes transierint, satis constat.
至于我,我并不否认高卢人是由阿鲁恩斯或其他的克卢西乌姆人引向克卢西乌姆的;但十分清楚的是,攻打克卢西乌姆的人并非第一批跨越阿尔卑斯山的人。
ducentis quippe annis ante, quam Clusium oppugnarent urbemque Romam caperent, in Italiam Galli transcenderunt; §5.33.6nec cum his primum Etruscorum, sed multo ante cum iis, qui inter Appenninum Alpesque incolebant, saepe exercitus Gallici pugnavere.
因为早在他们攻打克卢西乌姆并占领罗马城两百年前,高卢人就已经进入了意大利;而且高卢军队最先交战的并非这些伊特鲁里亚人,而是在很久以前,与居住在亚平宁山脉和阿尔卑斯山之间的人们频繁交战。
§5.33.7Tuscorum ante Romanum imperium late terra marique opes patuere.
在罗马帝国兴起之前,伊特鲁里亚人的势力在陆地和海上都广泛伸展。
mari supero inferoque, quibus Italia insulae modo cingitur, quantum potuerint, nomina sunt argumento, quod alterum Tuscum communi vocabulo gentis, alterum Hadriaticum mare ab Hadria, Tuscorum colonia, vocavere Italicae gentes; §5.33.8Graeci eadem Tyrrhenum atque Hadriaticum vocant.
在意大利如岛屿般被包围的上、下两海中,他们的力量有多么强大,名称便是证据:意大利的各族群将其中一个海以该民族的通称命名为“托斯卡纳海”,而将另一个海依伊特鲁里亚殖民地哈德里亚命名为“哈德里亚海”;希腊人则将同样的两个海称为蒂勒尼安海和哈德里亚海。
§5.33.9et in utrumque mare vergentes incoluere urbibus duodenis terras, prius cis Appenninum ad inferum mare, postea trans Appenninum totidem, quot capita originis erant, coloniis missis, §5.33.10quae trans Padum omnia loca excepto Venetorum angulo, qui sinum circumcolunt maris, usque ad Alpes tenuere.
他们向着两边的海洋延伸,各以十二座城市居住在这些土地上,起初是在亚平宁山脉的这一侧、朝向下海的地方,后来是在亚平宁山脉的另一侧,派出了与母邦数量相同的殖民地,这些殖民地占领了波河以北直到阿尔卑斯山的所有地方,只有居住在海湾周围的威尼蒂人的一角除外。
§5.33.11Alpinis quoque ea gentibus haud dubie origo est, maxime Raetis, quos loca ipsa efferarunt, ne quid ex antiquo praeter sonum linguae, nec eum incorruptum, retinerent.
阿尔卑斯山区的各部落无疑也有着同样的起源,尤其是雷蒂人,正是地理环境本身使他们变得野蛮,以至于他们除了语言的发音(且这也并非没有退化)之外,没有保留任何古老的东西。

词汇与语法注释

  1. 5.33.1capi Roma non potuerat — 在虚拟条件句的结论句中,使用了直陈式过去完成时(potuerat)来代替通常预期的虚拟式过去完成时(potuisset),以此强调如果卡米路斯留下来,罗马绝对不可能被攻陷这一确定性。
  2. 5.33.3ira corruptae uxoris ab Lucumone — 修饰 "ira" 的名词短语,带有过去分词 "corruptae"。表示动作主体的 "ab Lucumone" 依附于分词 "corruptae",以此将“妻子被卢库莫诱奸”这一事实作为抽象概念来表达(即所谓的“建城以来”式结构)。
  3. 5.33.3a quo expeti poenae, nisi externa vis quaesita esset, nequirent — 关系从句中的条件句。结论句的动词 "nequirent"(虚拟式未完成过去时)相对于条件句的 "quaesita esset"(虚拟式过去完成时),表示在过去持续的状态(“本无法求得惩罚”)。
  4. 5.33.11ne quid ex antiquo praeter sonum linguae, nec eum incorruptum, retinerent — 连词 "ne" 引导结果从句(或自然/命运的否定目的),依附于 "efferarunt",意为“以至于他们什么也没有留下”。短语 "nec eum incorruptum" 意为“甚至那(语言)也不是纯正的”,实际表示除了退化的语言发音外,他们没有保留任何古老传统。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §5.33.1-5.33.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:5.33.1-5.33.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。