Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §5.15.1-5.15.12

阿尔巴湖的异象与维伊占卜师的预言

第 274 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

面对阿尔巴湖因不明原因的涨水,罗马向德尔斐派遣了使节。期间,一名维伊的老占卜师被罗马士兵俘获,他透露只有按照仪式排出阿尔巴湖的水,罗马才能攻克维伊。

§5.15.1prodigia interim multa nuntiari, quorum pleraque, et quia singuli auctores erant, parum credita spretaque, et quia hostibus Etruscis, per quos ea procurarent, haruspices non erant; §5.15.2in unum omnium curae versae sunt, quod lacus in Albano nemore sine ullis caelestibus aquis causave qua alia, quae rem miraculo eximeret, in altitudinem insolitam crevit.
与此同时,有许多预兆被报告,其中大多数由于报告者仅为个人而未被相信并遭到忽视,同时也因为敌对的伊特鲁里亚人中没有哈鲁斯佩克斯(内脏占卜师)可以让他们来举行消灾仪式;众人的注意力全部集中在一件事上,即阿尔巴森林中的湖泊在没有任何天雨或其他可以排除其奇迹性质的原因的情况下,上涨到了异常的高度。
§5.15.3quidnam eo di portenderent prodigio, missi sciscitatum oratores ad Delphicum oraculum.
为了探寻神明通过这一预兆究竟预示着什么,使节被派往德尔斐神谕所。
§5.15.4sed propior interpres fatis oblatus senior quidam Veiens, qui inter cavillantes in stationibus ac custodiis milites Romanos Etruscosque uaticinantis in modum cecinit, priusquam ex lacu Albano aqua emissa foret, numquam potiturum Veis Romanum.
但命运送来了一个更近的解释者,即维伊的一位老人。 他在岗哨和哨卡里互相嘲讽的罗马与伊特鲁里亚士兵之中,像预言家一样高声宣告:在阿尔巴湖的水被排出之前,罗马人绝不可能占领维伊。
§5.15.5quod primo velut temere iactum sperni; agitari deinde sermonibus coeptum est, donec unus ex statione Romana percunctatus proximum oppidanorum, iam per longinquitatem belli commercio sermonum facto,
起初,这句话被视作随口胡说而遭到轻视,但随后开始在人们的议论中传播,直到一名罗马岗哨的士兵询问了最近的一位镇民(由于战争旷日持久,双方已经建立了言语上的交流),打听那打着哑谜谈论阿尔巴湖的人究竟是谁。
§5.15.6quisnam is esset, qui per ambages de lacu Albano iaceret, postquam audivit haruspicem esse, vir haud intacti religione animi, causatus de privati portenti procuratione, si operae illi esset, consulere velle, ad conloquium vatem elicuit.
在听说那人是个哈鲁斯佩克斯之后,这位内心并非没有宗教畏惧之感的士兵,便借口想就私人预兆的消灾仪式向他咨询(如果老人有时间的话),将这位预言者引诱出来进行交谈。
§5.15.7cumque progressi ambo a suis longius essent inermes sine ullo metu, praevalens iuvenis Romanus senem infirmum in conspectu omnium raptum nequiquam tumultuantibus Etruscis ad suos transtulit.
当两人都走得离各自的队伍较远、毫无防备且不带武器时,强壮的罗马青年在众人瞩目之下,抓住了虚弱的老人,在伊特鲁里亚人徒劳的骚乱中,将他带回了自己人这里。
§5.15.8qui cum perductus ad imperatorem, inde Romam ad senatum missus esset, sciscitantibus, quidnam id esset, §5.15.9quod de lacu Albano docuisset, respondit profecto iratos deos Veienti populo illo fuisse die, quo sibi eam mentem obiecissent, ut excidium patriae fatale proderet.
当他被带到统帅面前,随后又被送往罗马的元元院时,面对元老们关于他所告知的阿尔巴湖之事究竟是什么的询问,他回答说,在神明将背叛祖国注定的毁灭这一念头强加给他的那一天,神明无疑是在对维伊人民发怒。
§5.15.10itaque, quae tum cecinerit divino spiritu instinctus, ea se nec, ut indicta sint, revocare posse et tacendo forsitan, quae di inmortales vulgari velint, haud minus quam celanda effando nefas contrahi.
因此,他当时在神圣精神感召下所预言的话,他既无法收回使其如同未说,而且若对不朽神明希望公开的事情保持沉默,或许会和说出应当隐瞒的事情一样招致罪过。
§5.15.11sic igitur libris fatalibus, sic disciplina Etrusca traditum esse, quanto aqua Albana abundasset, tum, si eam Romanus rite emisisset, victoriam de Veientibus dari; antequam id fiat, deos moenia Veientium deserturos non esse.
因此,在命运之书中,也在伊特鲁里亚的传统中是这样记载的:阿尔巴湖水溢出多少,届时罗马人若按仪式将其排出,便会被赐予对维伊人的胜利;在此之前,神明绝不会放弃维伊的城墙。
exsequebatur inde, quae sollemnis derivatio esset.
随后,他详细说明了法定的排水分流方法是什么。
§5.15.12sed auctorem levem nec satis fidum super tanta re patres rati decrevere legatos sortesque oraculi Pythici expectandas.
但元老们认为,在如此重大的事情上,他是一个轻浮且不够可信的提供消息者,于是决定必须等待派出的使节和皮提亚神谕的回复。

词汇与语法注释

  1. 5.15.1hostibus Etruscis — 与 'haruspices non erant'(“他们没有哈鲁斯佩克斯”)连用的所有与格或关系与格。由于伊特鲁里亚人是“敌人”(hostibus),罗马人无法利用他们的占卜师来消弭(procurarent)预兆带来的灾祸。
  2. 5.15.6si operae illi esset — 使用惯用表达 operae esse(有时间、有闲暇)的条件从句。operae 源于性质或目的属格,illi(给老人)是关系与格。整句意为“如果老人有时间(做这件事)的话”。
  3. 5.15.10nefas contrahi — 宾格加不定式(ACI)结构,在间接引语中受主动词 respondit(§5.15.9)支配。nefas(罪孽、不敬,主宾格同形)是不定式被动语态 contrahi(被招致、犯下)的发出者(主语性质)。它通过 et 与前文的 se ... posse 相连,表示“(他回答说)……也会招致罪过”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §5.15.1-5.15.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:5.15.1-5.15.12

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。