§5.15.1prodigia interim multa nuntiari, quorum pleraque, et quia singuli auctores erant, parum credita spretaque, et quia hostibus Etruscis, per quos ea procurarent, haruspices non erant;
그동안 많은 전조가 보고되었으나, 대부분은 개별 보고자가 한 명뿐이라는 이유로 거의 신용되지 않고 무시되었으며, 또한 적인 에트루리아인들 중에 그것들을 치유하기 위한 하루스펙스(내장 점술가)가 없었기 때문이기도 했다。
§5.15.2in unum omnium curae versae sunt, quod lacus in Albano nemore sine ullis caelestibus aquis causave qua alia, quae rem miraculo eximeret, in altitudinem insolitam crevit.
모든 이의 관심은 단 한 가지 일로 쏠렸는데, 알바의 숲에 있는 호수가 하늘에서 내린 비도 없고, 혹은 그 일을 기적에서 제외할 만한 다른 어떤 원인도 없이 비정상적인 높이로 불어났다는 사실이었다。
§5.15.3quidnam eo di portenderent prodigio, missi sciscitatum oratores ad Delphicum oraculum.
신들이 그 전조를 통해 도대체 무엇을 예고하는지 알아내기 위해, 사절들이 델포이 신전으로 파견되었다。
§5.15.4sed propior interpres fatis oblatus senior quidam Veiens, qui inter cavillantes in stationibus ac custodiis milites Romanos Etruscosque uaticinantis in modum cecinit, priusquam ex lacu Albano aqua emissa foret, numquam potiturum Veis Romanum.
그러나 더 가까운 해석자가 운명에 의해 제공되었으니, 베이이의 어떤 노인이었다. 그는 초소와 경비소에서 서로 놀려대던 로마군과 에트루리아군 사이에서 예언자처럼 목소리를 높여, 알바 호수에서 물이 배출되기 전에는 로마인이 결코 베이이를 차지하지 못할 것이라고 노래했다。
§5.15.5quod primo velut temere iactum sperni; agitari deinde sermonibus coeptum est, donec unus ex statione Romana percunctatus proximum oppidanorum, iam per longinquitatem belli commercio sermonum facto,
이 일은 처음에는 무심코 던진 말인 듯 가벼이 여겨졌으나, 이윽고 사람들 사이에서 널리 이야기되기 시작하다가, 마침내 로마 초소의 한 군인이 오랜 전쟁 덕분에 이미 대화의 교류가 생긴 가장 가까운 마을 사람(적군)에게, 알바 호수에 대해 수수께끼 같은 말을 던지는 그 자가 도대체 누구인지 물었다.
§5.15.6quisnam is esset, qui per ambages de lacu Albano iaceret, postquam audivit haruspicem esse, vir haud intacti religione animi, causatus de privati portenti procuratione, si operae illi esset, consulere velle, ad conloquium vatem elicuit.
그가 하루스펙스라는 말을 들은 후, 종교적인 경외감을 적잖이 품고 있던 그 군인은 개인적인 전조의 액막이에 대해 혹시 그에게 시간적 여유가 있다면 상담하고 싶다는 핑계를 대어, 그 예언자를 대화의 자리로 꾀어내었다。
§5.15.7cumque progressi ambo a suis longius essent inermes sine ullo metu, praevalens iuvenis Romanus senem infirmum in conspectu omnium raptum nequiquam tumultuantibus Etruscis ad suos transtulit.
두 사람이 각각의 아군으로부터 멀리 나아가 무기도 없이 아무런 두려움도 느끼지 않고 있었을 때, 강건한 로마 청년은 에트루리아인들이 헛되이 소동을 피우는 와중에 모든 이가 보는 앞에서 나약한 노인을 붙잡아 자기 군대로 데려갔다。
§5.15.8qui cum perductus ad imperatorem, inde Romam ad senatum missus esset, sciscitantibus, quidnam id esset, §5.15.9quod de lacu Albano docuisset, respondit profecto iratos deos Veienti populo illo fuisse die, quo sibi eam mentem obiecissent, ut excidium patriae fatale proderet.
그가 사령관에게 인계되고 이어 로마의 원로원으로 보내졌을 때, 의원들이 그가 알바 호수에 대해 가르쳐 준 그 일이 도대체 무엇인지 묻자, 그는 참으로 신들이 베이이 백성에게 분노했던 바로 그날에, 조국의 운명적인 파멸을 자신이 누설하게 만들려는 마음을 신들이 자신에게 불어넣었던 것이라고 대답했다。
§5.15.10itaque, quae tum cecinerit divino spiritu instinctus, ea se nec, ut indicta sint, revocare posse et tacendo forsitan, quae di inmortales vulgari velint, haud minus quam celanda effando nefas contrahi.
그리하여 자신이 그때 신적인 영감에 사로잡혀 예언한 것을, 마치 말하지 않은 것처럼 취소할 수는 없으며, 또한 불멸의 신들이 널리 알리고자 하시는 바를 침묵함으로써 생기는 죄 역시 감추어야 할 바를 설함으로써 생기는 죄에 못지않게 초래되는 법이라고 대답했다。
§5.15.11sic igitur libris fatalibus, sic disciplina Etrusca traditum esse, quanto aqua Albana abundasset, tum, si eam Romanus rite emisisset, victoriam de Veientibus dari; antequam id fiat, deos moenia Veientium deserturos non esse.
따라서 운명의 서에도, 에트루리아의 전통에도 이렇게 전해 내려온다는 것이었다. 즉, 알바의 호수가 넘쳐난 만큼, 그때 로마인이 이를 의례에 맞게 배출시킨다면 베이이인들에 대한 승리가 주어질 것이며, 그렇게 되기 전에는 신들이 베이이의 성벽을 버리지 않을 것이라는 사실이었다.
exsequebatur inde, quae sollemnis derivatio esset.
이어서 그는 의례에 따른 배수 방법이 어떠한 것인지를 상술했다。
§5.15.12sed auctorem levem nec satis fidum super tanta re patres rati decrevere legatos sortesque oraculi Pythici expectandas.
그러나 원로원 의원들은 이렇듯 중대한 사안에 대해 그를 가볍고 충분히 신뢰할 수 없는 정보 제공자라고 여겨, 사절들과 피티아 신전의 점괘의 결과를 기다려야 한다고 의결했다。