§5.15.1prodigia interim multa nuntiari, quorum pleraque, et quia singuli auctores erant, parum credita spretaque, et quia hostibus Etruscis, per quos ea procurarent, haruspices non erant;
その間に多くの前兆が報告されたが、それらの大部分は、個々の報告者が一人だけであったため、ほとんど信用されず無視された。 また、敵であるエトルリア人の中に、それらのお祓いを依頼するためのハルスペクス(内臓占い師)がいなかったためでもあった。
§5.15.2in unum omnium curae versae sunt, quod lacus in Albano nemore sine ullis caelestibus aquis causave qua alia, quae rem miraculo eximeret, in altitudinem insolitam crevit.
全員の関心はただ一つのことに向けられた。 それは、アルバの森にある湖が、天からの雨水も、あるいはその出来事を奇跡から除外するような他のいかなる原因もなしに、異常な高さにまで増水したことである。
§5.15.3quidnam eo di portenderent prodigio, missi sciscitatum oratores ad Delphicum oraculum.
神々がその前兆によって一体何を予告しているのかを尋ねるために、使節たちがデルポイの神託所へと派遣された。
§5.15.4sed propior interpres fatis oblatus senior quidam Veiens, qui inter cavillantes in stationibus ac custodiis milites Romanos Etruscosque uaticinantis in modum cecinit, priusquam ex lacu Albano aqua emissa foret, numquam potiturum Veis Romanum.
しかし、より身近な解釈者が運命によってもたらされた。 すなわち、ウェイイのある老人であり、彼は哨所や警備所で互いにからかい合っていたローマとエトルリアの兵士たちの間で、預言者のように、アルバ湖から水が排出されるまでは、ローマ人がウェイイを手に入れることは決してないだろうと声高に語った。
§5.15.5quod primo velut temere iactum sperni; agitari deinde sermonibus coeptum est, donec unus ex statione Romana percunctatus proximum oppidanorum, iam per longinquitatem belli commercio sermonum facto,
このことは、最初は不意に放たれた言葉のように軽視されたが、やがて人々の間で取りざたされ始めた。
§5.15.6quisnam is esset, qui per ambages de lacu Albano iaceret, postquam audivit haruspicem esse, vir haud intacti religione animi, causatus de privati portenti procuratione, si operae illi esset, consulere velle, ad conloquium vatem elicuit.
ついに、ローマの哨所の兵士の一人が、長引く戦争のためにすでに言葉の交わし合いが生じていた近くの町の人に、アルバ湖について謎めいた言葉を口にしているその男は一体誰なのかと尋ね、彼がハルスペクスであることを聞いた後、その兵士は少なからず宗教的な畏怖を抱く人物であったため、個人的な前兆のお祓いについて、もし老人に時間があるなら相談したいと言い訳をして、その預言者を対話へと誘い出した。
§5.15.7cumque progressi ambo a suis longius essent inermes sine ullo metu, praevalens iuvenis Romanus senem infirmum in conspectu omnium raptum nequiquam tumultuantibus Etruscis ad suos transtulit.
そして、二人がそれぞれの味方から遠く離れ、武器も持たず何ら恐れることなく進んだとき、強靭なローマの若者は、エトルリア人たちが無駄に騒ぎ立てる中、全員が見ている前で弱々しい老人をひっつかみ、味方のところへと連れ去った。
§5.15.8qui cum perductus ad imperatorem, inde Romam ad senatum missus esset, sciscitantibus, quidnam id esset, §5.15.9quod de lacu Albano docuisset, respondit profecto iratos deos Veienti populo illo fuisse die, quo sibi eam mentem obiecissent, ut excidium patriae fatale proderet.
彼が司令官のもとに連行され、そこからローマの元老院へと送られた際、議員たちが、彼がアルバ湖について教えたあの事柄は一体何なのかと尋ねると、まさにその日、神々はウェイイの民に怒っていたのであり、だからこそ、祖国の運命づけられた滅亡を自分が漏らすことになるような考えを神々が自分に吹き込んだのだ、と答えた。
§5.15.10itaque, quae tum cecinerit divino spiritu instinctus, ea se nec, ut indicta sint, revocare posse et tacendo forsitan, quae di inmortales vulgari velint, haud minus quam celanda effando nefas contrahi.
それゆえ、神の息吹に動かされてそのとき自分が予言したことを、言わなかったこととして取り消すことは自分にはできないし、また、不死の神々が広まることを望んでおられることを黙っていることによっても、隠されるべきことを口にすることによって引き起こされる罪に劣らず、罪がもたらされるのだと答えた。
§5.15.11sic igitur libris fatalibus, sic disciplina Etrusca traditum esse, quanto aqua Albana abundasset, tum, si eam Romanus rite emisisset, victoriam de Veientibus dari;
したがって、運命の書にも、またエトルリアの伝承にも、アルバの湖水が溢れ出たとき、もしローマ人がそれを儀礼通りに排出したならば、ウェイイに対する勝利が与えられると伝えられているのだ。
antequam id fiat, deos moenia Veientium deserturos non esse.
それがなされるまでは、神々はウェイイの城壁を見捨てることはない。
exsequebatur inde, quae sollemnis derivatio esset.
その後、彼は儀礼にかなった導水の方法がどのようなものであるかを詳しく説明した。
§5.15.12sed auctorem levem nec satis fidum super tanta re patres rati decrevere legatos sortesque oraculi Pythici expectandas.
しかし、元老院議員たちは、これほど重大な事柄において、彼を軽薄で十分に信頼できない情報提供者であるとみなし、派遣した使節たちとピューティアーの神託の返答を待つべきであると決定した。