Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §5.11.1-5.11.16

特雷波尼乌斯的谴责与战败将领被起诉

第 270 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

护民官特雷波尼乌斯强烈谴责贵族干预护民官选举,而其他护民官则通过起诉前一年战败的将领塞尔吉乌斯和维尔吉尼乌斯来转移平民的愤怒。

§5.11.1fors ita tulit, ut eo anno tribunus plebis Cn. Trebonius esset, qui nomini ac familiae debitum praestare videretur Treboniae legis patrocinium.
命运使然,那一年盖乌斯·特雷波尼乌斯担任平民护民官,他似乎注定要为了对得起自己的名字和家族而履行捍卫《特雷波尼乌斯法》的义务。
§5.11.2is, quod petissent patres quondam primo incepto repulsi, iam tribunos militum expugnasse vociferans, legem Treboniam sublatam et cooptatos tribunos plebis non suffragiis populi, sed imperio patriciorum;
他大声疾呼,指责贵族过去在首次尝试被击退后所追求的目标,如今已被军事护民官强行夺取。
eo revolvi rem, ut aut patricii aut patriciorum adseculae habendi tribuni plebis sint; §5.11.3eripi sacratas leges, extorqueri tribuniciam potestatem; id fraude patriciorum, scelere ac proditione collegarum factum arguere.
他宣称《特雷波尼乌斯法》已被废除,补选的平民护民官并非通过人民的选举,而是通过贵族的命令产生的;事情已倒退回这一地步,即平民护民官要么必须由贵族担任,要么必须由贵族的爪牙担任;神圣法被剥夺,护民官权力被勒索;他指责这是由于贵族的欺骗以及同僚们的犯罪与背叛所造成的。
§5.11.4cum arderent invidia non patres modo, sed etiam tribuni plebis, cooptati pariter et qui cooptaverant, tum ex collegio tres, P. Curatius, M. Metilius, M. Minucius, trepidi rerum suarum, in Sergium Verginiumque, prioris anni tribunos militares, incurrunt; in eos ab se iram plebis invidiamque die dicta avertunt.
当时不仅贵族,连平民护民官(无论是被补选者还是主持补选者)都处于极大的怨恨之中,于是护民官团中的三人,即普布利乌斯·库拉蒂乌斯、马尔库斯·梅蒂利乌斯和马尔库斯·米努基乌斯,因担忧自己的处境,向去年的军事护民官塞尔吉乌斯和维尔吉尼乌斯发难;他们通过提起公诉,将平民的愤怒和怨恨从自己身上转移到了那两个人身上。
§5.11.5quibus dilectus, quibus tributum, quibus diutina militia longinquitasque belli sit gravis, qui clade accepta ad Veios doleant, qui amissis liberis fratribus, propinquis adfinibus lugubres domos habeant, iis publici privatique doloris exsequendi ius potestatemque ex duobus noxiis capitibus datam ab se memorant: §5.11.6omnium namque malorum in Sergio Verginioque causas esse; nec id accusatores magis arguere quam fateri reos, qui noxii ambo alter in alterum causam conferant, fugam Sergi Verginius, Sergius proditionem increpans Vergini.
他们宣称,对于那些因征兵、贡赋、长期的军役以及战争的拖延而感到沉重负担的人,因在维伊遭受战败而悲痛的人,以及因失去子女、兄弟、亲属和姻亲而家庭陷入哀戚的人,自己已经通过那两个罪魁祸首的身体,赋予了他们清算公仇私怨的权利和权力:因为一切灾厄的原因都在于塞尔吉乌斯和维尔吉尼乌斯;而且控诉者对此的指责,并不多于被告们自己的承认,这两个有罪的人互相把责任推给对方,维尔吉尼乌斯谴责塞尔吉乌斯的逃跑,而塞尔吉乌斯则指责维尔吉尼乌斯的背叛。
§5.11.7quorum adeo incredibilem amentiam fuisse, ut multo veri similius sit conpecto eam rem et communi fraude patriciorum actam.
这两个人的疯狂是如此令人难以置信,以至于更有可能的是,这件事情是事先串通好、并由贵族们共同策划的阴谋。
§5.11.8ab his et prius datum locum Veientibus ad incendenda opera belli trahendi causa et nunc proditum exercitum, tradita Faliscis Romana castra.
正是由于他们,此前为了拖延战争而给维伊人留出了烧毁攻城工事的机会,而如今军队被出卖,罗马的营地被交给了法利斯奇人。
§5.11.9omnia fieri, ut consenescat ad Veios iuventus nec de agris nec de aliis commodis plebis ferre ad populum tribuni frequentiaque urbana celebrare actiones et resistere conspirationi patriciorum possint.
一切做法都是为了让年轻人在维伊消耗殆尽,使护民官们无法就平民的土地或其他福利向人民提出议案,无法在拥挤的城市集会中开展行动,也无法抵抗贵族的阴谋。
§5.11.10praeiudicium iam de reis et ab senatu et ab populo Romano et ab ipsorum collegis factum esse; §5.11.11nam et senatus consulto eos ab re publica remotos esse et recusantes abdicare se magistratu dictatoris metu ab collegis coercitos esse, et populum Romanum tribunos creasse, qui non idibus Decembribus, die sollemni, sed extemplo kal. Octobribus magistratum occiperent, quia stare diutius res publica his manentibus in magistratu non posset; §5.11.12et tamen eos tot iudiciis confossos praedamnatosque venire ad populi iudicium et existimare defunctos se esse satisque poenarum dedisse, quod duobus mensibus citius privati facti sint, §5.11.13neque intellegere nocendi sibi diutius tum potestatem ereptam esse, non poenam inrogatam; quippe et collegis abrogatum imperium, qui certe nihil deliquissent.
关于被告,元老院、罗马人民以及他们自己的同僚都已经做出了预判;因为,不仅通过元老院决议他们已被免除了国家职务,而且当他们拒绝辞职时,又因惧怕独裁官而被同僚强迫退职,罗马人民也已选举了新护民官,使他们不等到惯例的十二月十三日,而是立即在十月一日就任,因为只要这些人继续任职,国家就无法再维持下去;然而,他们虽然在如此多的判决中体无完肤、已被预先定罪,却依然来到人民的审判面前,并认为自己因为提前两个月成为平民,就已经免除了责任并付出了足够的代价,他们不明白,当时被夺走的只是他们继续作恶的权力,而不是对他们施加的刑罚;因为甚至连他们的同僚也被剥夺了指挥权,而那些同僚确实没有犯下任何过错。
§5.11.14illos repeterent animos Quirites, quos recenti clade accepta habuissent cum fuga ac pavore trepidum, plenum volnerum incidentem portis exercitum viderint non fortunam aut quemquam deorum, sed hos duces accusantem.
罗马公民们,请回想一下你们在遭受最近的战败时所持有的心情吧,当时你们看到在逃跑和恐慌中动摇、满身伤痕地涌入门内的军队,他们非难的不是命运或神明中的任何一位,而正是这些将领。
§5.11.15pro certo se habere neminem in contione stare, qui illo die non caput, domum fortunasque L. Vergini ac M. Sergi sit exsecratus detestatusque.
他们确信,在集会中站立的人里,没有一个人在白那一天不曾对卢基乌斯·维尔吉尼乌斯和马尔库斯·塞尔吉乌斯的生命、家园和财产进行诅咒和唾弃。
§5.11.16minime convenire, quibus iratos quisque deos precatus sit, in iis sua potestate, cum liceat et oporteat, non uti.
既然各人都曾祈求神明惩罚他们,那么在拥有权力、且可以并应当行使的时候却不去行使,这是极不相称的。
numquam deos ipsos admovere nocentibus manus; satis esse, si occasione ulciscendi laesos arment.
神明自己绝不会亲自动手惩罚罪人;只要赋予受害者复仇的机会,使他们拿起武器,这就足够了。

词汇与语法注释

  1. §5.11.1qui nomini ac familiae debitum praestare videretur Treboniae legis patrocinium — 由关系代名词 'qui' 引导的从句中,动词 'videretur' 使用虚拟语气,表示特征或某种宿命。'debitum' 修饰作为 'praestare' 直接宾语的 'patrocinium'。
  2. §5.11.2quod petissent patres quondam primo incepto repulsi, iam tribunos militum expugnasse — 'quod' 从句包含其先行词,指代“贵族曾追求的事物”,并作为不定式 'expugnasse'(其主格动词是 'tribunos militum')的直接宾语。整个结构处于由现在分词 'vociferans' 引导的间接引语中。
  3. §5.11.5publici privatique doloris exsequendi — 动形容词短语 'doloris exsequendi' 为属格,修饰其后的 'ius' 和 'potestas',表示“清算(宣泄)公仇私怨”的宾格性关系。
  4. §5.11.7conpecto — 'conpecto' 是动词 'compaciscor' 的 trend 过去分词中性单数夺格,用作非人称夺格绝对(或副词性用法),意为“预先串通”或“勾结”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §5.11.1-5.11.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:5.11.1-5.11.16

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。