Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §5.11.1-5.11.16

トレボニウスの貴族糾弾と敗将たちの告発

270 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

護民官トレボニウスが貴族による護民官選出の不正を激しく非難し、これに対して他の護民官たちは前年の敗戦の将であるセルギウスとウェルギニウスを告発することで平民の怒りをそらそうと試みる。

§5.11.1fors ita tulit, ut eo anno tribunus plebis Cn.
運命の導きによって、その年、グナエウス・トレボニウスが平民護民官となった。
Trebonius esset, qui nomini ac familiae debitum praestare videretur Treboniae legis patrocinium.
彼は、自分の名前と家系に対して負っている義務として、トレボニウス法を擁護する役目を果たすものと思われた。
§5.11.2is, quod petissent patres quondam primo incepto repulsi, iam tribunos militum expugnasse vociferans, legem Treboniam sublatam et cooptatos tribunos plebis non suffragiis populi, sed imperio patriciorum;
彼は、かつて貴族たちが最初の試みにおいて退けられながらも求めていたことを、今や軍事護民官たちが力ずくで勝ち取ってしまったと大声で主張し、トレボニウス法は廃止され、平民護民官たちは人民の投票によってではなく、貴族たちの命令によって補選されたのだと叫んだ。
eo revolvi rem, ut aut patricii aut patriciorum adseculae habendi tribuni plebis sint;
事態はそこに逆戻りしており、その結果、平民護民官は貴族か、さもなくば貴族の追従者とみなされねばならないことになっている、と。
§5.11.3eripi sacratas leges, extorqueri tribuniciam potestatem;
神聖法は奪われ、護民官の権能はひったくられている。
id fraude patriciorum, scelere ac proditione collegarum factum arguere.
そして、これが貴族たちの欺瞞と、同僚たちの犯罪的な裏切りによってなされたのだと非難した。
§5.11.4cum arderent invidia non patres modo, sed etiam tribuni plebis, cooptati pariter et qui cooptaverant, tum ex collegio tres, P. Curatius, M. Metilius, M. Minucius, trepidi rerum suarum, in Sergium Verginiumque, prioris anni tribunos militares, incurrunt;
貴族たちだけでなく、平民護民官たちも、補選された者たちも補選した者たちも同様に、憎悪に燃え上がっていたとき、護民官団のうちの三人、プブリウス・クラティウス、マルクス・メティリウス、マルクス・ミヌキウスは、自分たちの身の上を恐れて、前年の軍事護民官であるセルギウスとウェルギニウスに襲いかかった。
in eos ab se iram plebis invidiamque die dicta avertunt.
彼らは裁判の日を指定することによって、平民の怒りと憎悪を自分たちから彼らへとそらした。
§5.11.5quibus dilectus, quibus tributum, quibus diutina militia longinquitasque belli sit gravis, qui clade accepta ad Veios doleant, qui amissis liberis fratribus, propinquis adfinibus lugubres domos habeant, iis publici privatique doloris exsequendi ius potestatemque ex duobus noxiis capitibus datam ab se memorant:
徴兵、貢納、長期にわたる軍役と戦争の長期化が重荷となっている人々、ウェイイでの敗北を痛嘆している人々、子供や兄弟、親族や姻戚を失って喪に服す家を抱えている人々に対し、公私の苦痛を晴らす権利と権能が、二人の有罪の首謀者の処罰を通じて、自分たちによって与えられたのだと彼らは述べた。
§5.11.6omnium namque malorum in Sergio Verginioque causas esse;
なぜなら、すべての災厄の原因はセルギウスとウェルギニウスにあるからであり、このことを告発者たちが主張している以上に、被告たち自身が認めている。
nec id accusatores magis arguere quam fateri reos, qui noxii ambo alter in alterum causam conferant, fugam Sergi Verginius, Sergius proditionem increpans Vergini.
有罪である二人は、ウェルギニウスがセルギウスの逃亡を、セルギウスがウェルギニウスの裏切りをなじることで、互いに相手に原因をなすりつけ合っているからである。
§5.11.7quorum adeo incredibilem amentiam fuisse, ut multo veri similius sit conpecto eam rem et communi fraude patriciorum actam.
彼らの狂気はあまりにも信じがたいものであったので、この件はあらかじめ示し合わされたことであり、貴族たちの共通の欺瞞によって行われたのだということの方が、はるかにありそうに思われる。
§5.11.8ab his et prius datum locum Veientibus ad incendenda opera belli trahendi causa et nunc proditum exercitum, tradita Faliscis Romana castra.
彼らによって、かつては戦争を引き延ばすためにウェイイ人に攻城兵器を放火する機会が与えられ、今や軍隊が裏切られ、ローマの陣営がファリスキ人に引き渡されたのだ。
§5.11.9omnia fieri, ut consenescat ad Veios iuventus nec de agris nec de aliis commodis plebis ferre ad populum tribuni frequentiaque urbana celebrare actiones et resistere conspirationi patriciorum possint.
すべてのことは、若者たちがウェイイで老いさらばえ、護民官たちが土地やその他の平民の便益について人民に提案することもできず、都市の群衆の集まりによってその活動を活発に行うことも、貴族たちの陰謀に抵抗することもできないようにするために行われている。
§5.11.10praeiudicium iam de reis et ab senatu et ab populo Romano et ab ipsorum collegis factum esse;
すでに、被告たちに対する予備的判決が、元老院からも、ローマ人民からも、彼ら自身の同僚たちからも下されている。
§5.11.11nam et senatus consulto eos ab re publica remotos esse et recusantes abdicare se magistratu dictatoris metu ab collegis coercitos esse, et populum Romanum tribunos creasse, qui non idibus Decembribus, die sollemni, sed extemplo kal.
なぜなら、元老院決議によって彼らは公務から退けられ、職務を辞任することを拒む彼らは、独裁官への恐れから同僚たちによって強制され、またローマ人民は、慣例の12月13日ではなく、ただちに10月1日に就任するような護民官を選出したからである。
Octobribus magistratum occiperent, quia stare diutius res publica his manentibus in magistratu non posset;
彼らが職にとどまり続けるならば、国家はこれ以上持ちこたえられないからであった。
§5.11.12et tamen eos tot iudiciis confossos praedamnatosque venire ad populi iudicium et existimare defunctos se esse satisque poenarum dedisse, quod duobus mensibus citius privati facti sint,
それにもかかわらず、これほど多くの判定によって打ちのめされ、あらかじめ有罪とされた彼らが、人民の裁判に臨み、自分たちは2ヶ月早く私人になったという理由で、すでに義務を逃れ、十分な罰を受けたのだと考えている。
§5.11.13neque intellegere nocendi sibi diutius tum potestatem ereptam esse, non poenam inrogatam;
そして彼らは、その時に奪われたのは、これ以上害をなす彼らの権能であって、刑罰が科されたのではないということを理解していない。
quippe et collegis abrogatum imperium, qui certe nihil deliquissent.
なぜなら、確かに何の過失も犯していなかった他の同僚たちからも、命令権が剥奪されたのだから。
§5.11.14illos repeterent animos Quirites, quos recenti clade accepta habuissent cum fuga ac pavore trepidum, plenum volnerum incidentem portis exercitum viderint non fortunam aut quemquam deorum, sed hos duces accusantem.
市民よ、あの最近の敗北を被ったときに抱いていた感情を思い出すがよい。 逃走と恐怖で動揺し、傷だらけで門に雪崩れ込んでくる軍隊を目にし、それが運命や神々の誰かではなく、まさにこれらの指導者を非難しているのを見たときの感情を。
§5.11.15pro certo se habere neminem in contione stare, qui illo die non caput, domum fortunasque L. Vergini ac M. Sergi sit exsecratus detestatusque.
自分は確信している。 この集会に立っている者の中に、あの日、ルキウス・ウェルギニウスとマルクス・セルギウスの命、家、そして財産を呪い、憎悪しなかった者は一人もいないということを。
§5.11.16minime convenire, quibus iratos quisque deos precatus sit, in iis sua potestate, cum liceat et oporteat, non uti.
各人が神々の怒りを祈り求めた相手に対して、自分たちの権能を行使できるときに、それを行使しないというのは、まったくふさわしくない。
numquam deos ipsos admovere nocentibus manus;
神々自身が罪人たちに直接手を下すことは決してない。
satis esse, si occasione ulciscendi laesos arment.
傷つけられた者たちに復讐の機会を与えることで、彼らに武器を取らせればそれで十分なのである。

語釈・文法注

  1. §5.11.1qui nomini ac familiae debitum praestare videretur Treboniae legis patrocinium — 関係代名詞 qui の導く節の動詞 videretur は接続法(特性の接続法、あるいは予定や運命を表す)。debitum は praestare の目的語である patrocinium を修飾する。全体として「〜という義務を果たす人物と思われるような」の意となる。
  2. §5.11.2quod petissent patres quondam primo incepto repulsi, iam tribunos militum expugnasse — quod 節は先行詞を含み、「〜していたこと」を指して expugnasse(主語は tribunos militum)の対格直接目的語になっている。全体は vociferans から始まる間接話法の一部をなす。
  3. §5.11.5publici privatique doloris exsequendi — 動形容詞(gerundive)doloris exsequendi は、直後の ius と potestas にかかる属格の修飾句。dolor を「追求する(晴らす)」という目的格的関係を示す。
  4. §5.11.7conpecto — conpecto は、動詞 compaciscor の完了分詞中性単数奪格を用いた、非人称的な奪格絶対(または副詞的用法)。「あらかじめ口裏を合わせて」「結託して」を意味する。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §5.11.1-5.11.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:5.11.1-5.11.16

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。