Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §45.8.1-45.8.8

保卢斯质问培尔修斯与论命运无常的训诫

第 1734 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

保卢斯质问培尔修斯发动战争的动机,并在对方默不作声时以罗马人的宽大慰藉他。随后,保卢斯向部下训示命运变迁的教训,并解散军队前往冬营。

§45.8.1prima percontatio fuit, qua subactus iniuria contra populum Romanum bellum tam infesto animo suscepisset, quo se regnumque suum ad ultimum discrimen adduceret?
执政官首先盘问,他是被迫于何种不义,竟以如此敌对的心态对罗马人民发动战争,从而使他自己和他的王国陷入极端的危机之中?
§45.8.2cum responsum expectantibus cunctis terram intuens diu tacitus fleret, rursus consul: §45.8.3“si iuvenis regnum accepisses, minus equidem mirarer ignorasse te, quam gravis aut amicus aut inimicus esset populus Romanus; §45.8.4nunc vero, cum et bello patris tui, quod nobiscum gessit, interfuisses, et pacis postea, quam cum summa fide adversus eum coluimus, meminisses, quod fuit consilium, quorum et vim in bello et fidem in pace expertus esses, cum iis tibi bellum esse quam pacem malle?”
在众人等待他的回答时,他看着地面,默默地流了很久的泪,执政官便再次说道: “如果你在年轻时继承了王国,我或许还不会那么惊讶你竟然不知道罗马人民作为朋友或敌人是多么具有分量;但事实上,既然你既亲身经历了你父亲与我们进行的战争,又记得此后我们对他怀着极大的诚信所维系的和平,那么,你到底有什么打算,竟宁愿与那些你已在战争中体验过其力量、在和平中体验过其诚信的人交战,而不愿与他们保持和平呢?
§45.8.5nec interrogatus nec accusatus cum responderet, “utcumque tamen haec, sive errore humano seu casu seu necessitate inciderunt, bonum animum habe.
” 当他既不作辩解也不作反驳,依然默不作声时,执政官说:“无论这些事情是如何发生的,不论是因为人类的错误,还是偶然,或是不可抗拒的必然,你都要保持良好的心态。
multorum regum populorumque casibus cognita populi Romani clementia non modo spem tibi, sed prope certam fiduciam salutis praebet.
罗马人民的宽大通过许多国王和民族的遭际而为人所知,这不仅给你带来希望,甚至给你带来几乎可以确定能保全生命的信心。
§45.8.6haec Graeco sermone Perseo; Latine deinde suis “exemplum insigne cernitis” inquit “mutationis rerum humanarum.
” 执政官用希腊语对培尔修斯说了这些话;随后用拉丁语对自己的部下说:“你们看到了一个人类命运变迁的显著范例。
vobis hoc praecipue dico, iuvenes.
年轻人,我特别对你们说这句话。
ideo in secundis rebus nihil in quemquam superbe ac violenter consulere decet nec praesenti credere fortunae, cum, quid vesper ferat, incertum sit.
因此,在顺境中绝不应对任何人傲慢和残暴,也不应信任眼前的幸运,因为傍晚会带来什么还是个未知数。
§45.8.7is demum vir erit, cuius animum neque prosperae res flatu suo efferent nec adversae infringet. ” consilio dimisso tuendi cura regis Q. Aelio mandatur.
只有那样的人才是真正的男子汉:顺境的轻风不会使他的心飘飘然,逆境也无法摧毁他的心志。 ”顾问会散会后,监护国王的职责被交托给昆图斯·埃利乌斯。
§45.8.8eo die et invitatus ad consulem Perseus et alius omnis ei honos habitus est, qui haberi in tali fortuna poterat.
那一天,培尔修斯不仅被邀请到执政官处共进晚餐,而且他也得到了在这种境遇下所能获得的所有其他敬意。
exercitus deinde in hiberna dimissus est.
随后,军队被解散前往冬营。

词汇与语法注释

  1. 45.8.3si iuvenis regnum accepisses, minus equidem mirarer — 混合条件句。条件从句 accepisses(虚拟式过去完成时)表示与过去事实相反的假设,而主句 mirarer(虚拟式未完成过去时)则表示与现在事实相反的假设或状态。
  2. 45.8.4quod fuit consilium, quorum... cum iis tibi bellum esse quam pacem malle? — quod fuit consilium 为直接疑问句,其后跟的不定式短语 tibi bellum esse quam pacem malle(省略了主格的对格 te,malle 为现在时主动不定式)作为对格不定式结构,起到了感叹或同位语的作用,具体说明这一“意图”的内容。
  3. 45.8.5nec interrogatus nec accusatus — 过去分词作形容词性用法,修饰主语(培尔修斯),在语义上包含让步意味,即“虽然既未被讯问也未被指控(却什么也没有回答)”。
  4. 45.8.7tuendi cura regis — 动形容词 tuendi 与名词 regis(属格)在格和性上保持一致,整体构成了名词 cura 的宾格性属格,意为“对保护/监护国王的职责”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §45.8.1-45.8.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:45.8.1-45.8.8

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。