Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §45.39.1-45.39.20

塞尔维乌斯出示战伤并为保卢斯的凯旋式申辩

第 1765 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

马尔库斯·塞尔维乌斯进一步论证了拒绝保卢斯的凯旋式是多么荒谬且对神明不敬。随后,他展示了自己身上的战伤以证明自己的老兵身份,并呼吁士兵们重视一位功勋卓著的统帅的成就,而不是听信加尔巴的空话。

§45.39.1triumphatum nuper de Philippo, patre huius, et de Antiocho est; ambo regnabant, cum de iis triumphatum est.
最近,曾对这个人的父亲菲利普以及安条克举行了凯旋式;对他们举行凯旋式时,两人都在位。
de Perseo capto, in urbem cum liberis adducto non triumphabitur?
难道对被俘虏、并与孩子们一同被带入城内的柏修斯,就不举行凯旋式了吗?
§45.39.2quodsi in curru scandentis Capitolium, auratos purpuratosque, ex inferiore loco L. Paulus in turba togatorum unus privatus interroget “L. Anici, Cn.
但是,如果卢基乌斯·保卢斯作为身穿托加的群众中的一个普通私人,从较低的地方,向那些乘着战车登上卡皮托利乌斯山、身披金紫之衣的人提问:“卢基乌斯·加尔巴、格奈乌斯·奥克塔维乌斯,你们认为自己和我,谁更配得上凯旋式?
Octavi, utrum vos digniores triumpho esse an me censetis?” curru ei cessuri et prae pudore videntur insignia ipsi sua tradituri.
”他们似乎会向他让出战车,并因羞愧而亲手将自己的徽章交给他。
§45.39.3et vos Gentium quam Persea duci in triumpho mavoltis, Quirites, et de accessione potius belli quam de bello triumphari?
罗马公民们,难道你们宁愿让根提乌斯而不是柏修斯在凯旋式中被押解,宁愿对战争的附带部分而不是对战争本身举行凯旋式吗?
§45.39.4et legiones ex Illyrico laureatae urbem inibunt et navales socii: Macedonicae legiones suo abrogato triumphos alienos spectabunt? quid deinde tam opima praeda, tam opulentae victoriae spoliis fiet?
来自伊利里亚的军团将戴着月桂冠进入城市,海军盟友们也是如此:难道马其顿军团要在自己的凯旋式被取消后,看着别人的凯旋式吗? 那么,如此丰厚的战利品,如此富庶胜利的夺获物,又将作何处置呢?
§45.39.5quonam abdentur illa tot milia armorum detracta corporibus hostium? an in Macedoniam remittentur? quo signa aurea, marmorea, eburnea, tabulae pictae, textilia, tantum argenti caelati, tantum auri, tanta pecunia regia?
从敌人身上剥下来的那千千万万的兵器,究竟要藏到哪里去? 难道要送回马其顿吗? 那些金、大理石、象牙雕像、绘画、织物、那么多的雕花银器、那么多的黄金、那么大笔的皇家钱财,又将运往何处?
§45.39.6an noctu tamquam furtiva in aerarium deportabuntur? quid? illud spectaculum maximum, nobilissimus opulentissimusque rex captus, ubi victori populo ostendetur?
难道要在夜间像赃物一样被运进国库吗? 还有,那最伟大的奇观,被俘虏的最高贵、最富庶的国王,又要在哪里展示给胜利的人民呢?
§45.39.7quos Syphax rex captus, accessio Punici belli, concursus fecerit, plerique meminimus.
被俘的西法克斯国王,不过是布匿战争的附带部分,曾吸引了怎样的人群聚集,我们大多数人还记得。
Perseus rex captus, Philippus et Alexander, filii regis, tanta nomina, subtrahentur civitatis oculis?
难道被俘的柏修斯国王,以及国王的儿子菲利普和亚历山大,这些如此伟大的名字,就要从公民的眼前被藏起来吗?
§45.39.8ipsum L. Paulum, bis consulem, domitorem Graeciae, omnium oculi conspicere urbem curru ingredientem avent; ad hoc fecimus consulem, ut bellum per quadriennium ingenti etiam pudore nostro tractum perficeret.
所有人的眼睛都渴望看到卢基乌斯·保卢斯本人,这位曾两任执政官、希腊的征服者,乘着战车进入城市;我们正是为了这个目的才选他为执政官,好让他去完成这场拖延了四年、甚至给我们带来极大耻辱的战争。
§45.39.9cui sortito provinciam, cui proficiscenti praesagientibus animis victoriam triumphumque destinavimus, ei victori triumphum negaturi sumus? et quidem non tantum eum, sed deos etiam suo honore fraudaturi?
我们曾在他抽签决定省份时、在他出发时,便以预感的心为他注定了胜利与凯旋式,如今他已是胜者,我们却要拒绝给予他凯旋式吗? 而且,我们难道不仅要欺骗他,还要剥夺神明应得的荣耀吗?
§45.39.10dis quoque enim, non solum hominibus, debetur triumphus.
因为凯旋式不仅应当给人类,也应当给神明。
maiores vestri omnium magnarum rerum et principia exorsi a dis sunt et finem statuerunt.
你们的祖先在一切重大的事情上,既从神明开始其起点,也向神明确定其终点。
§45.39.11consul proficiscens praetorve paludatis lictoribus in provinciam et ad bellum vota in Capitolio nuncupat: victor perpetrato bello eodem in Capitolium triumphans ad eosdem deos, quibus vota nuncupavit, merita dona portans redit.
出发的执政官或副执政官,带着身穿军大衣的侍从,前往省份和战场时,在卡皮托利乌斯山上也许愿;作为胜利者,战争结束后,他以凯旋者的姿态回到同一个卡皮托利乌斯山,向那些他曾也许愿的神明,带去应得的贡礼。
§45.39.12pars non minima triumphi est victimae praecedentes, ut appareat dis grates agentem imperatorem ob rem publicam bene gestam redire.
凯旋式中绝非最小的一部分是走在前面的祭兽,以便显明统帅是因为国家事务治理得当,向神明致谢而归。
§45.39.13omnis illas victimas, quas † traducendo in triumpho vindicavit, † alias alios dente mactati.
难道你们要让为了在凯旋式中列队而确保的那些所有祭兽,在别处被其他人的刀刃屠宰吗?
quid? illae epulae senatus, quae nec privato loco nec publico profano, sed in Capitolio eduntur, utrum hominum voluptatis causa an deorum hominumque auctore Servio Galba turbaturi estis? L. Pauli triumpho portae claudentur?
还有,既不在私人场所也不在公共世俗场所,而是在卡皮托利乌斯山上举办的元老院的那些筵席,难道你们要在塞尔维乌斯·加尔巴的教唆下,将其打乱吗? 这难道只是为了人类的享乐,而不是为了神明与人类的共同尊崇吗? 卢基乌斯·保卢斯的凯旋式大门难道要被关闭吗?
§45.39.14rex Macedonum Perseus cum liberis et turba alia captivorum, spolia Macedonum, in circo Flaminio relinquentur? L. Paulus privatus tamquam rure rediens a porta domum ibit?
马其顿国王柏修斯和他的孩子们、以及其他大批俘虏,还有马其顿的战利品,难道要被遗弃在弗拉米尼乌斯竞技场吗? 卢基乌斯·保卢斯难道要像从乡下回来一样,作为一个普通的私人,从城门直接走回家吗?
§45.39.15† et tu, centurio, miles, quibus ab imperatore Paulo donatus decrevit potius quam Servius Galba fabulentur audis et hoc dicere me potius quam illum audi.
还有你,百人队长,以及士兵,你们曾由将军保卢斯授予勋章——如果你们重视这些过于塞尔维乌斯·加尔巴的流言蜚语——就请听我说的这些,而不是听他胡言乱语。
§45.39.16ille nihil praeterquam loqui, et id ipsum maledice ac maligne, didicit: ego ter et viciens cum hoste ex provocatione pugnavi; ex omnibus, cum quibus manum conserui, spolia rettuli; insigne corpus honestis cicatricibus, omnibus adverso corpore exceptis, habeo. ”
除了说话之外,他什么也没学会,而且连说话也充满了诽谤和恶意;而我曾二十三次响应敌人的单挑进行战斗;在所有与我交手的人中,我都夺回了战利品;我的身体因光荣的伤疤而显得杰出,而所有这些伤疤都是在身体正面承受的。
§45.39.17nudasse deinde se dicitur et, quo quaeque bello volnera accepta essent, rettulisse.
据说随后他脱下衣服,讲述了每处伤是在哪场战争中受的。
quae dum ostentat, adapertis forte, quae velanda erant, tumor inguinum proximis risum movit.
当他展示这些时,那些本该遮掩的部分不巧显露了出来,腹股沟的肿胀引起了周围人的哄笑。
§45.39.18tum “hoc quoque, quod ridetis,” inquit “in equo dies noctesque persedendo habeo, nec magis me eius quam cicatricum harum pudet paenitetque, quando numquam mihi impedimento ad rem publicam bene gerendam domi militiaeque fuit.
于是他说:“你们所笑的这个,也是我日日夜夜骑在马上而得来的,但我并不为此感到羞耻或后悔,正如我不为这些伤疤感到羞耻或后悔一样,因为这在国内外妥善治理国家事务上,从未给我带来任何阻碍。
§45.39.19ego hoc ferro saepe vexatum corpus vetus miles adulescentibus militibus ostendi: §45.39.20Galba nitens et integrum denudet.
我,一个老兵,向年轻的士兵们展示了这具屡遭铁器杀伤的肉体:让加尔巴去裸露他那光滑无损的肉体吧。
revocate, si videtur, tribuni, ad suffragium tribus; ego ad vos, milites,”
护民官们,如果合适的话,请召回各部族重新投票;我向你们,士兵们说话,”

词汇与语法注释

  1. 45.39.2videntur — 此处使用带主格不定式的主动个人结构,其逻辑主语是前句中的Anicius和Octavius(第三人称复数)。因此,未来分词 cessuri [esse] 与 tradituri [esse] 采用主格复数阳性形式。
  2. 45.39.13† traducendo in triumpho vindicavit, † — 如短剑号(†)所示,此处的手稿文本存在严重残损。通常根据上下文理解为:谴责由于凯旋式被阻碍,导致原本应献给神明的祭兽在“其他地方被屠宰”的这一不敬行为。
  3. 45.39.18eius quam cicatricum harum pudet paenitetque — 无人称动词 pudet 和 paenitet 要求体验情感的人用宾格(me),而引起情感的原因用属格(eius, cicatricum harum)。此处,腹股沟的肿胀(eius)与伤疤(cicatricum harum)并列置于属格。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §45.39.1-45.39.20. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:45.39.1-45.39.20

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。