Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §45.39.1-45.39.20

セルウィウスの自らの戦傷の提示とパウルスの凱旋式の訴え

1765 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

マルクス・セルウィウスはさらに、パウルスの凱旋式を拒むことがいかに不条理であり、神々に対する不敬であるかを主張する。そして自らの戦傷を示し、兵士たちに対してガルバの空言ではなく、実力ある将軍の功績を重んじるよう訴える。

§45.39.1triumphatum nuper de Philippo, patre huius, et de Antiocho est;
最近、この者の父フィリッポスと、アンティオコスに対して凱旋式が挙行されました。
ambo regnabant, cum de iis triumphatum est.
彼らについて凱旋式が挙行されたとき、両者とも王位にありました。
de Perseo capto, in urbem cum liberis adducto non triumphabitur?
捕らえられ、子供たちとともに市内に連行されたペルセウスに対しては、凱旋式が挙行されないというのですか。
§45.39.2quodsi in curru scandentis Capitolium, auratos purpuratosque, ex inferiore loco L. Paulus in turba togatorum unus privatus interroget “L. Anici, Cn. Octavi, utrum vos digniores triumpho esse an me censetis?” curru ei cessuri et prae pudore videntur insignia ipsi sua tradituri.
しかしもし、カピトリウムに登る戦車の上で金や紫の衣をまとった彼らに対し、下の方の場所から、トガをまとった群衆の中に一人の私人として混じったルキウス・パウルスが、「ルキウス・アニキウス、グナエウス・オクタウィウスよ、諸君は自分たちと私のどちらが凱旋式にふさわしいと思うか」と尋ねたならば、彼らは彼に戦車を譲り、恥ずかしさのあまり自らの記章を彼自身に手渡すように思われます。
§45.39.3et vos Gentium quam Persea duci in triumpho mavoltis, Quirites, et de accessione potius belli quam de bello triumphari?
市民諸君、そして諸君は、ペルセウスよりもゲンティオスが凱旋式で引かれていくことを望み、戦争そのものよりも、むしろ戦争の付随物について凱旋式が挙行されることを望むのですか。
§45.39.4et legiones ex Illyrico laureatae urbem inibunt et navales socii: Macedonicae legiones suo abrogato triumphos alienos spectabunt? quid deinde tam opima praeda, tam opulentae victoriae spoliis fiet?
イリュリアからの軍団は月桂冠を戴いて市内に入り、海軍の同盟兵たちもそうするのに、マケドニアの軍団は自らの凱旋式を奪われ、他人の凱旋式を眺めることになるのですか。 それでは、これほど豊かな戦利品、これほど富に満ちた勝利の獲物はどうなるのですか。
§45.39.5quonam abdentur illa tot milia armorum detracta corporibus hostium? an in Macedoniam remittentur? quo signa aurea, marmorea, eburnea, tabulae pictae, textilia, tantum argenti caelati, tantum auri, tanta pecunia regia?
敵の体から剥ぎ取られたあの何万もの武具は、いったいどこに隠されるのですか。 マケドニアへ送り返されるのですか。 金、大理石、象牙の像、絵画、織物、あれほど多くの彫金細工の銀、あれほど多くの金、あれほど多額の王の資金はどこへ行くのですか。
§45.39.6an noctu tamquam furtiva in aerarium deportabuntur? quid? illud spectaculum maximum, nobilissimus opulentissimusque rex captus, ubi victori populo ostendetur?
まるで盗品であるかのように、夜間に国庫へ運び込まれるのですか。 それに、あの最大の呼び物である、捕らえられた最も高貴で最も富裕な王は、勝者たる民衆にどこで示されるのですか。
§45.39.7quos Syphax rex captus, accessio Punici belli, concursus fecerit, plerique meminimus.
ポエニ戦争の付随物にすぎなかった、捕らえられたシファクス王が、どれほどの群衆を集めたか、我々の大部分は覚えています。
Perseus rex captus, Philippus et Alexander, filii regis, tanta nomina, subtrahentur civitatis oculis?
捕らえられたペルセウス王、王の息子たちであるフィリッポスとアレクサンドロスという、これほど大きな名が、市民の目から隠されるというのですか。
§45.39.8ipsum L. Paulum, bis consulem, domitorem Graeciae, omnium oculi conspicere urbem curru ingredientem avent;
二度執政官を務め、ギリシアの征服者であるルキウス・パウルス自身が、戦車で市内に入ってくるのを、すべての人の目が切望しています。
ad hoc fecimus consulem, ut bellum per quadriennium ingenti etiam pudore nostro tractum perficeret.
我々が彼を執政官にしたのは、四年間も、我々にとって多大なる恥辱とともに長引いていた戦争を、彼が完遂するためだったのです。
§45.39.9cui sortito provinciam, cui proficiscenti praesagientibus animis victoriam triumphumque destinavimus, ei victori triumphum negaturi sumus? et quidem non tantum eum, sed deos etiam suo honore fraudaturi?
属州を割り当てられた彼に、出発する彼に、我々は勝利と凱旋式を予感する心で定めていたというのに、その勝者に対し、我々は凱旋式を拒もうというのですか。 しかも、彼だけでなく、神々からもその名誉をだまし取ろうというのですか。
§45.39.10dis quoque enim, non solum hominibus, debetur triumphus.
なぜなら、凱旋式は人間だけでなく、神々に対しても義務づけられているからです。
maiores vestri omnium magnarum rerum et principia exorsi a dis sunt et finem statuerunt.
諸君の先祖は、すべての重大な事柄において、始まりを神々から起こし、終わりを定めました。
§45.39.11consul proficiscens praetorve paludatis lictoribus in provinciam et ad bellum vota in Capitolio nuncupat: victor perpetrato bello eodem in Capitolium triumphans ad eosdem deos, quibus vota nuncupavit, merita dona portans redit.
出発する執政官や法務官は、将軍の外套をまとったリクトルたちを伴って属州へ、そして戦争へと向かう際、カピトリウムで誓約を立てます。 勝者は戦争を完遂すると、凱旋しながら同じカピトリウムに戻り、誓約を立てた同じ神々のもとへ、受けるにふさわしい贈り物を携えて帰還するのです。
§45.39.12pars non minima triumphi est victimae praecedentes, ut appareat dis grates agentem imperatorem ob rem publicam bene gestam redire.
凱旋式の極めて重要な部分は、先を行く犠牲獣たちであり、将軍が国家を立派に導いたことに対して神々に感謝を捧げながら帰還することを示すためのものです。
§45.39.13omnis illas victimas, quas † traducendo in triumpho vindicavit, † alias alios dente mactati.
凱旋式で行進させるために確保したそれらすべての犠牲獣が、別の場所で、他の者たちの刃によって屠られることになるのでしょうか。
quid? illae epulae senatus, quae nec privato loco nec publico profano, sed in Capitolio eduntur, utrum hominum voluptatis causa an deorum hominumque auctore Servio Galba turbaturi estis? L. Pauli triumpho portae claudentur?
それに、私的な場所でも公共の俗界の場所でもなく、カピトリウムで催される元老院のあの祝宴を、諸君はセルウィウス・ガルバの唆しによって、神々と人間のためのものであるのに、単に人間の歓楽のためであるかのように妨害しようというのですか。 ルキウス・パウルスの凱旋式に対して門は閉ざされるのですか。
§45.39.14rex Macedonum Perseus cum liberis et turba alia captivorum, spolia Macedonum, in circo Flaminio relinquentur? L. Paulus privatus tamquam rure rediens a porta domum ibit?
マケドニアの王ペルセウスは、子供たちや他の捕虜の群衆、マケドニアの戦利品とともに、フラミニウス競技場に放置されるのですか。 ルキウス・パウルスは、まるで田舎から戻るかのように、一人の私人として城門から家へと歩いて帰るのですか。
§45.39.15† et tu, centurio, miles, quibus ab imperatore Paulo donatus decrevit potius quam Servius Galba fabulentur audis et hoc dicere me potius quam illum audi.
そして百人隊長よ、兵士よ、将軍パウルスから勲章を授与された諸君よ、セルウィウス・ガルバの作り話よりもそれらを重んじるなら、彼が話すことよりも私がこれを語るのを聞きなさい。
§45.39.16ille nihil praeterquam loqui, et id ipsum maledice ac maligne, didicit: ego ter et viciens cum hoste ex provocatione pugnavi;
彼はしゃべること以外何も学ばず、それさえも悪口と悪意に満ちています。 一方、私は敵の一対一の挑戦に応じて二十三回戦いました。
ex omnibus, cum quibus manum conserui, spolia rettuli;
戦火を交えたすべての敵から、私は戦利品を持ち帰りました。
insigne corpus honestis cicatricibus, omnibus adverso corpore exceptis, habeo. ”
私の体は名誉ある傷跡で際立っており、そのすべては体の前面に受けたものです。
§45.39.17nudasse deinde se dicitur et, quo quaeque bello volnera accepta essent, rettulisse.
その後、彼は自分の衣服を脱ぎ、どの戦争でそれぞれの傷を負ったかを語ったと言われています。
quae dum ostentat, adapertis forte, quae velanda erant, tumor inguinum proximis risum movit.
彼がそれらを示しているうちに、たまたま隠されるべき部分が露わになり、鼠径部の腫れが近くにいた者たちの失笑を買いました。
§45.39.18tum “hoc quoque, quod ridetis,” inquit “in equo dies noctesque persedendo habeo, nec magis me eius quam cicatricum harum pudet paenitetque, quando numquam mihi impedimento ad rem publicam bene gerendam domi militiaeque fuit.
すると彼は言いました。 「諸君が笑っているこれも、昼も夜も馬に乗り続けていたために得たものである。 私はこれについて、これらの傷跡についてと同様に、恥じることも悔やむこともない。 なぜなら、これが国内外で国家の職務を立派に遂行することの妨げになったことは一度もないからだ。
§45.39.19ego hoc ferro saepe vexatum corpus vetus miles adulescentibus militibus ostendi:
私は、鉄の武器によって度々傷つけられたこの体を、老兵として若い兵士たちに示したのだ。
§45.39.20Galba nitens et integrum denudet.
ガルバこそ、そのつややかで傷一つない体をさらすがよい。
revocate, si videtur, tribuni, ad suffragium tribus;
護民官たちよ、よろしければ部族を再び投票に呼び戻すがよい。
ego ad vos, milites,”
私は諸君、兵士たちに向けて語りかけよう、」

語釈・文法注

  1. 45.39.2videntur — 個人構文(主格不定詞構文)として用いられており、意味上の主語は前文の Anicius と Octavius(三人称複数)である。そのため、不定詞 cessuri [esse] および tradituri [esse] の分詞は主格複数男性形となっている。
  2. 45.39.13† traducendo in triumpho vindicavit, † — 短剣符(†)で示されているように、写本のテキストが著しく破損している箇所である。一般には、凱旋式の挙行を阻むことで、本来神々に捧げられるべき犠牲獣が「別の場所で屠られる」という不敬を非難する文脈として理解される。
  3. 45.39.18eius quam cicatricum harum pudet paenitetque — 非人称動詞 pudet および paenitet は、感情の原因を属格(eius, cicatricum harum)、感情を抱く人を対格(me)で取る。ここでは、鼠径部の腫れ(eius)と傷跡(cicatricum harum)が並列して属格で置かれている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §45.39.1-45.39.20. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:45.39.1-45.39.20

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。