§45.39.1triumphatum nuper de Philippo, patre huius, et de Antiocho est;
최근 이 자의 아버지 필리포스와 안티오코스에 대해 개선식이 거행되었습니다.
ambo regnabant, cum de iis triumphatum est.
그들에 대해 개선식이 거행되었을 때 두 사람 모두 왕위에 있었습니다.
de Perseo capto, in urbem cum liberis adducto non triumphabitur?
사로잡혀 자식들과 함께 도성으로 압송된 페르세우스에 대해서는 개선식이 거행되지 않을 것입니까?
§45.39.2quodsi in curru scandentis Capitolium, auratos purpuratosque, ex inferiore loco L. Paulus in turba togatorum unus privatus interroget “L. Anici, Cn. Octavi, utrum vos digniores triumpho esse an me censetis?” curru ei cessuri et prae pudore videntur insignia ipsi sua tradituri.
그러나 만일 카피톨리움으로 올라가는 전차 위에서 금빛과 자줏빛 옷을 입은 그들에게, 더 낮은 곳에서 토가를 입은 군중 속의 한 평민으로서 루키우스 파울루스가 “루키우스 아니키우스, 그네우스 옥타비우스여, 그대들은 자신들과 나 중 누가 개선식에 더 합당하다고 생각하는가?” 하고 묻는다면, 그들은 그에게 전차를 양보하고 부끄러움 끝에 자신들의 표장마저 그에게 직접 넘겨줄 것처럼 보입니다.
§45.39.3et vos Gentium quam Persea duci in triumpho mavoltis, Quirites, et de accessione potius belli quam de bello triumphari?
시민들이여, 또한 그대들은 페르세우스보다 겐티우스가 개선식에서 끌려가기를 원하며, 전쟁 자체보다는 전쟁의 부수적인 일에 대해 개선식이 거행되기를 더 바란단 말입니까?
§45.39.4et legiones ex Illyrico laureatae urbem inibunt et navales socii: Macedonicae legiones suo abrogato triumphos alienos spectabunt? quid deinde tam opima praeda, tam opulentae victoriae spoliis fiet?
일리리쿰에서 온 군단들이 월계관을 쓰고 도성에 들어올 것이고 해군 동맹시 병사들도 그러할 터인데, 마케도니아 군단들은 자신들의 개선식을 박탈당한 채 남의 개선식을 구경만 해야 한단 말입니까? 그렇다면 이토록 풍부한 전리품, 이토록 부유한 승리의 노획물들은 어떻게 되는 것입니까?
§45.39.5quonam abdentur illa tot milia armorum detracta corporibus hostium? an in Macedoniam remittentur? quo signa aurea, marmorea, eburnea, tabulae pictae, textilia, tantum argenti caelati, tantum auri, tanta pecunia regia?
적들의 몸에서 벗겨낸 저 수천 수만의 무구들은 도대체 어디에 감추어질 것입니까? 마케도니아로 돌려보내질 것입니까? 금, 대리석, 상아로 된 조각상들, 회화들, 직물들, 그토록 많은 조각된 은그릇들, 그토록 많은 금, 그토록 막대한 왕실의 돈은 어디로 가겠습니까?
§45.39.6an noctu tamquam furtiva in aerarium deportabuntur? quid? illud spectaculum maximum, nobilissimus opulentissimusque rex captus, ubi victori populo ostendetur?
아니면 도둑질한 물건인 양 밤중에 국고로 이송될 것입니까? 그리고 저 가장 거대한 볼거리, 사로잡힌 가장 고귀하고 부유한 왕은 승리한 백성들에게 어디에서 보여지겠습니까?
§45.39.7quos Syphax rex captus, accessio Punici belli, concursus fecerit, plerique meminimus.
포에니 전쟁의 부수적인 일이었던 사로잡힌 시팍스 왕이 얼마나 많은 군중을 모이게 했는지 우리 대부분은 기억하고 있습니다.
Perseus rex captus, Philippus et Alexander, filii regis, tanta nomina, subtrahentur civitatis oculis?
사로잡힌 페르세우스 왕, 그리고 왕의 아들들인 필리포스와 알렉산드로스라는 이토록 거대한 이름들이 시민들의 눈에서 감추어질 것입니까?
§45.39.8ipsum L. Paulum, bis consulem, domitorem Graeciae, omnium oculi conspicere urbem curru ingredientem avent;
두 번 집정관을 지내고 그리스의 정복자인 루키우스 파울루스 자신이 전차를 타고 도성에 들어오는 것을 모든 이들의 눈이 갈망하고 있습니다.
ad hoc fecimus consulem, ut bellum per quadriennium ingenti etiam pudore nostro tractum perficeret.
우리가 그를 집정관으로 삼은 것은, 4년 동안이나 우리에게 거대한 수치심을 안겨주며 지지부진했던 전쟁을 그가 끝마치도록 하기 위함이었습니다.
§45.39.9cui sortito provinciam, cui proficiscenti praesagientibus animis victoriam triumphumque destinavimus, ei victori triumphum negaturi sumus? et quidem non tantum eum, sed deos etiam suo honore fraudaturi?
속주를 추첨받았던 그에게, 출발하던 그에게 우리가 예감하는 마음으로 승리와 개선식을 정해두었거늘, 승리한 그에게 우리가 개선식을 거절할 것입니까? 참으로 그뿐만 아니라 신들에게서도 그분들의 영예를 가로채려 한단 말입니까?
§45.39.10dis quoque enim, non solum hominibus, debetur triumphus.
개선식은 인간뿐만 아니라 신들에게도 드려져야 마땅한 것이기 때문입니다.
maiores vestri omnium magnarum rerum et principia exorsi a dis sunt et finem statuerunt.
그대들의 선조들은 모든 중대한 일에 있어 시작을 신들로부터 일으켰고 끝맺음도 신들로 정했습니다.
§45.39.11consul proficiscens praetorve paludatis lictoribus in provinciam et ad bellum vota in Capitolio nuncupat: victor perpetrato bello eodem in Capitolium triumphans ad eosdem deos, quibus vota nuncupavit, merita dona portans redit.
속주로, 그리고 전쟁터로 출발하는 집정관이나 법무관은 장군의 망토를 입은 호위병들을 거느리고 카피톨리움에서 서원을 공표합니다. 승자는 전쟁을 끝마치고 개선하며 바로 그 카피톨리움으로 돌아와 서원을 공표했던 바로 그 신들에게 마땅한 선물을 바치며 귀환합니다.
§45.39.12pars non minima triumphi est victimae praecedentes, ut appareat dis grates agentem imperatorem ob rem publicam bene gestam redire.
개선식에서 결코 작지 않은 부분은 앞서가는 제물들이니, 이는 장군이 국정을 훌륭히 수행한 데 대해 신들에게 감사를 표하며 귀환함을 보여주기 위함입니다.
§45.39.13omnis illas victimas, quas † traducendo in triumpho vindicavit, † alias alios dente mactati.
개선식 행렬을 위해 확보해 둔 저 모든 제물들이, 다른 곳에서 다른 이들의 칼날에 의해 도살되게 하려 합니까?
quid? illae epulae senatus, quae nec privato loco nec publico profano, sed in Capitolio eduntur, utrum hominum voluptatis causa an deorum hominumque auctore Servio Galba turbaturi estis? L. Pauli triumpho portae claudentur?
또한 사적인 장소도 아니고 공적인 세속의 장소도 아닌 카피톨리움에서 개최되는 저 원로원의 잔치를, 그대들은 세르비우스 갈바의 선동에 따라 신들과 인간을 위한 것임에도 한낱 인간의 즐거움을 위한 것인 양 훼방 놓으려 합니까? 루키우스 파울루스의 개선식을 향해 문들이 닫힐 것입니까?
§45.39.14rex Macedonum Perseus cum liberis et turba alia captivorum, spolia Macedonum, in circo Flaminio relinquentur? L. Paulus privatus tamquam rure rediens a porta domum ibit?
마케도니아의 왕 페르세우스와 그의 자식들, 그리고 다른 포로의 무리, 마케도니아의 노획물들은 플라미니우스 경기장에 방치될 것입니까? 루키우스 파울루스는 마치 시골에서 돌아오는 사람인 양 한 명의 평민으로서 성문에서 집으로 걸어갈 것입니까?
§45.39.15† et tu, centurio, miles, quibus ab imperatore Paulo donatus decrevit potius quam Servius Galba fabulentur audis et hoc dicere me potius quam illum audi.
그리고 백인대장이여, 군사여, 장군 파울루스로부터 훈장을 수여받은 이들이여, 세르비우스 갈바의 꾸며낸 이야기보다 그것들을 더 중히 여긴다면, 그가 떠드는 것보다 내가 이것을 말하는 것을 들으시오.
§45.39.16ille nihil praeterquam loqui, et id ipsum maledice ac maligne, didicit: ego ter et viciens cum hoste ex provocatione pugnavi;
그는 말하는 것 외에는 아무것도 배우지 못했고, 그나마도 비방과 악의로 가득 차 있습니다. 반면 나는 적의 도전으로 일대일 결투를 스물세 번 치렀습니다.
ex omnibus, cum quibus manum conserui, spolia rettuli;
맞붙어 싸운 모든 적들로부터 전리품을 가져왔습니다.
insigne corpus honestis cicatricibus, omnibus adverso corpore exceptis, habeo. ”
내 몸은 영광스러운 흉터들로 가득하며, 그 모든 것들은 몸 정면에 입은 것들입니다.
§45.39.17nudasse deinde se dicitur et, quo quaeque bello volnera accepta essent, rettulisse.
그 후 그는 옷을 벗고 어떤 전쟁에서 제각기 상처를 입었는지 이야기했다고 전해집니다.
quae dum ostentat, adapertis forte, quae velanda erant, tumor inguinum proximis risum movit.
그가 그것들을 보여주던 중, 우연히 가려져야 할 부분이 드러나게 되었고, 서혜부의 부종이 가까이 있던 사람들의 비웃음을 자아냈습니다.
§45.39.18tum “hoc quoque, quod ridetis,” inquit “in equo dies noctesque persedendo habeo, nec magis me eius quam cicatricum harum pudet paenitetque, quando numquam mihi impedimento ad rem publicam bene gerendam domi militiaeque fuit.
그러자 그는 말했습니다. “그대들이 비웃는 이것 역시 밤낮으로 말 위에 앉아 지냈기에 얻은 것이며, 나는 이것에 대해 이 흉터들에 대해 그러하듯 부끄러워하거나 후회하지 않소. 이것이 국내외에서 국정을 훌륭히 수행하는 데 내게 조금도 걸림돌이 된 적이 없기 때문이오.
§45.39.19ego hoc ferro saepe vexatum corpus vetus miles adulescentibus militibus ostendi:
노병인 나는 쇠무기에 자주 상처 입은 이 몸을 젊은 군사들에게 보여준 것이오.
§45.39.20Galba nitens et integrum denudet.
갈바야말로 그 매끄럽고 상처 하나 없는 몸을 드러내 보이라 하시오.
revocate, si videtur, tribuni, ad suffragium tribus;
호민관들이여, 좋다면 부족들을 다시 투표로 불러들이시오.
ego ad vos, milites,”
나는 그대들, 군사들에게 말하겠소,”