Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §45.37.1-45.37.14

塞维里乌斯为保卢斯辩护与斥责加尔巴

第 1763 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

马库斯·塞维里乌斯向大会发表讲话,赞扬卢基乌斯·保卢斯在维持严厉军纪和防止叛乱方面的伟大功勋,并有力地驳斥了指控者塞尔维乌斯·加尔巴的无理指责和拖延手段。

§45.37.1tum Servilius: “quantus imperator L. Aemilius fuerit, Quirites, si ex alia re nulla aestimari posset, vel hoc satis erat, quod, cum tam seditiosos et leves milites, tam nobilem, tam temerarium, tam eloquentem ad instigandam multitudinem inimicum in castris haberet, nullam in exercitu seditionem habuit.
这时塞维里乌斯说:“罗马公民们,卢基乌斯·埃米利乌斯是一位多么伟大的统帅,即使无法从其他任何事情上做出评价,单凭这一点就足够了:尽管他的营地里有如此煽动叛乱且反复无常的士兵,还有一个如此出身显贵、如此鲁莽、如此擅长煽动群众的政敌,他的军队中却没有发生任何叛乱。
§45.37.2eadem severitas imperii, quam nunc oderunt, tum eos continuit.
他们现在所痛恨的同样的严厉军纪,当时约束了他们。
itaque antiqua disciplina habiti neque dixerunt seditiose quicquam neque fecerunt.
因此,在古老纪律的约束下,他们既没有说任何煽动叛乱的话,也没有做任何煽动叛乱的事。
§45.37.3Servius quidem Galba, si in L. Paulo accusando tirocinium ponere et documentum eloquentiae dare voluit, non triumphum inpedire debuit, quem, si nihil aliud, senatus iustum esse iudicaverat, sed postero die quam triumphatum esset, privatum eum cum visurus esset, nomen deferret et legibus interrogaret; §45.37.4aut serius paulo, cum primum magistratum ipse cepisset, diem diceret inimico et eum ad populum accusaret.
的确,塞尔维乌斯·加尔巴如果想通过指控卢基乌斯·保卢斯来完成自己的初次尝试并展示其雄辩才华,就不应该阻碍凯旋式,因为即便没有别的,元老院也已判定这凯旋式是合法的;他本应该在举行凯旋式的第二天,当他看到保卢斯已成为普通公民时,向他提出起诉并依法进行审问;或者稍晚一点,一旦他自己获得了政务官职,就应该给他的政敌确定审判日期,并在民众面前指控他。
§45.37.5ita et pretium recte facti triumphum haberet L. Paulus pro egregio bello gesto et poenam, si quid et vetere gloria sua et nova indignum fecisset.
这样,卢基乌斯·保卢斯既能因为进行了一场杰出的战争而获得作为善行回报的凯旋式,也能在如果他做出了任何不配他过去和现在荣耀的事情时受到惩罚。
§45.37.6sed videlicet, cui nullum crimen, nullum probrum dicere poterat, eius obtrectare laudes voluit.
但显然,由于他无法对保卢斯提出任何罪状和指责,他便企图贬低保卢斯的功勋。
diem integrum hesterno die ad accusandum L. Paulum petit: quattuor horas, quantum supererat diei, dicendo absumpsit.
昨天他要求用一整天的时间来指控卢基乌斯·保卢斯;但他却用四个小时——也就是当天所剩的全部时间来进行演说。
§45.37.7quis umquam tam nocens reus fuit, cuius vitia vitae tot horis expromi non possent? quid interim obiecit, quod L. Paulus, si causam dicat, negatum velit?
曾几何时,有哪一个罪大恶极的被告,其一生的罪恶在这么多个小时内都无法罗列完毕? 在此期间,他提出了什么指控是卢基乌斯·保卢斯在辩护时想要否认的?
§45.37.8duas mihi aliquis contiones parumper faciat, unam militum Macedonicorum, puram alteram et integrioris iudicii a favore et odio, universi populi Romani;
请允许我暂时设想两个集会:一个是马其顿士兵的集会,另一个是全体罗马人民的、摒弃了偏爱与仇恨、拥有更公正判断力的集会。
apud contionem togatam et urbanam prius reus agatur.
首先,让被告在身着托加的城市集会面前受审。
§45.37.9quid apud Quirites Romanos, Ser.
塞尔维乌斯·加尔巴,在罗马公民面前你会说什么呢?
Galba, diceres? illa enim tibi tota abscisa oratio esset “in statione severius et intentius stetisti; vigiliae acerbius et diligentius circumitae sunt; operis plus quam antea fecisti, cum ipse imperator ut exactor circumiret; eodem die et iter fecisti et in aciem ex itinere existi; §45.37.10ne victorem quidem te adquiescere passus est; statim ad persequendos hostes duxit.
因为你的那番说辞将会被彻底封杀:‘你在岗哨上站得太严厉、太专注了;巡逻哨查得太严酷、太勤勉了;你比以前干了更多的活,因为统帅本人像督工一样四处巡视;在同一天里,你既行军又在行军后直接投入了战斗;他甚至不让你这个胜利者休息;他立刻带领你们去追击敌人。
cum te praeda partienda locupletem facere posset, pecuniam regiam translaturus in triumpho est et in aerarium laturus. ”
虽然他本可以通过分配战利品让你富裕起来,但他却要把国王的财宝在凯旋式上展示并运进国库。
§45.37.11haec sicut ad militum animos stimulandos aliquem aculeum habent, qui parum licentiae, parum avaritiae suae inservitum censent, ita apud populum Romanum nihil valuissent, qui, §45.37.12ut vetera atque audita a parentibus suis non repetat, quae ambitione imperatorum clades acceptae sint, quae severitate imperii victoriae partae, proxumo certe Punico bello, quid inter M. Minucium magistrum equitum et Q. Fabium Maximum dictatorem interfuerit, meminit.
’ 这些话虽然对煽动士兵的情绪有某种刺痛作用——因为他们认为自己的放纵和贪婪没有得到足够的满足——但在罗马人民面前,这些话将毫无分量,因为他们,且不说去追溯那些从父母那里听来的古老历史——即由于统帅的逢迎讨好而遭受了哪些惨败,由于军纪的严厉而赢得了哪些胜利——至少在最近的布匿战争中,他们还记得骑兵长官马库斯·米努基乌斯和独裁官昆图斯·法比乌斯·马克西穆斯之间有什么区别。
§45.37.13itaque apparuisset neque accusatorem hiscere potuisse et supervacaneam defensionem Pauli fuisse.
因此,事情本会显而易见:指控者连嘴都张不开,而保卢斯的辩护也是多余的。
§45.37.14transeatur ad alteram contionem; nec Quirites vos, sed milites videor appellaturus, si nomen hoc saltem ruborem incutere et verecundiam aliquam imperatoris violandi adferre possit.
让我们转向另一个集会吧;如果‘士兵们’这个名字至少能让你们脸红,并带来因侵犯你们的统帅而产生的一丝羞耻感,那么看来我不会称你们为‘罗马公民’,而会称你们为‘士兵们’。

词汇与语法注释

  1. 45.37.1vel hoc satis erat, quod — 在带有未完成过去时虚拟语气条件从句 `si... posset` 的主句中,使用了直说法未完成过去时 `erat` 而非虚拟语气,以强调事实的确定性。`quod` 引导一个与 `hoc` 同格的名词性从句,表示“……这一事实”。
  2. 45.37.3nomen deferret — `deferret`(以及随后的 `interrogaret`、`diceret` 和 `accusaret`)是表示过去义务或适宜性的虚拟语气(过去命令虚拟语气,意为“他本应该……”),与前面的 `non debuit`(“他不应该……”)形成对比。
  3. 45.37.11parum licentiae, parum avaritiae suae inservitum — `inservitum` 是支配与格的不及物动词 `inservire` 的完成时被动不定式(省略了 `esse`),此处用作无人称。它表示被动含义,即对他们的放纵和贪婪“给予了太少的满足”。
  4. 45.37.12ut vetera atque audita a parentibus suis non repetat — 这个 `ut` 从句是一个目的虚拟语气从句(使用虚拟语气 `repetat`),作为插入语修饰主句,表达修辞上的公式:“为了不追溯/提及”更古老的事情,直接引导出主句谓语 `meminit`(主语为 `populus Romanus`)。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §45.37.1-45.37.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:45.37.1-45.37.14

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。