Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §44.36.1-44.36.14

保卢斯推迟决战与纳西卡的进言

第 1716 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

执政官保卢斯考虑到士兵的疲惫和酷热决定不战而安营扎寨。年轻的纳西卡力陈即刻进攻的主张,但执政官以沙场老将的经验与权威说服其服从命令。

§44.36.1Tempus anni post circumactum solstitium erat; hora diei iam ad meridiem vergebat; iter multo pulvere et incalescente sole factum erat.
这一时节是在夏至过后;一天中的时间已经向正午倾斜;行军是在漫天尘土和越来越热的烈日下进行的。
§44.36.2lassitudo et sitis iam sentiebatur et meridiem aestum magis accensurum cum mox adpareret, statuit sic adfectos recenti atque integro hosti non obicere; §44.36.3sed tantus ardor in animis ad dimicandum utcumque erat, ut consuli non minore arte ad suos eludendos quam ad hostes opus esset.
疲惫与干渴已经可以让人感受到,而且既然显而易见正午很快会使酷热更加加剧,他决定不让这些如此疲惫的士兵去迎击精力充沛且完好无损的敌人;但无论如何,他们心中战斗的热望是如此强烈,以至于执政官需要用不亚于对付敌人的技巧来哄骗自己人。
§44.36.4nondum omnibus instructis instabat tribunis militum, ut maturarent instruere; circumibat ipse ordines; §44.36.5animos militum hortando in pugnam accendebat.
在众人尚未完全列队完毕时,他就催促军事护民官们加快列队;他自己则巡视各队;他通过鼓励来点燃兵士们的战斗斗志。
ibi primo alacres signum poscebant; deinde, quantum incresceret aestus, et voltus minus vigentes et voces segniores erant, et quidam incumbentes scutis nixique pilis stabant tum iam aperte primis ordinibus inperat, §44.36.6metarentur frontem castrorum et inpedimenta constituerent.
起初,他们还兴奋地要求发出信号;随后,随着暑气渐盛,他们的脸色变得不再振作,声音也变得迟缓,有些人甚至倚在盾牌上、拄着标枪站立。 这时,他终于公开命令前排的军官,测量营地的前沿,并安置辎重。
§44.36.7quod ubi fieri milites sensere, alii gaudere palam, quod fessos viae labore flagrantissimo aestu non coegisset pugnare; §44.36.8legati circa imperatorem ducesque externi erant, inter quos et Attalus, omnes adprobantes, dum pugnaturum consulem credebant — neque enim ne his quidem cunctationem aperuerat suam — §44.36.9tunc mutatione consilii subita cum alii silerent, Nasica unus ex omnibus ausus est monere consulem, ne hostem ludificatum priores imperatores fugiendo certamen manibus emitteret: §44.36.10vereri, ne, si nocte abeat, sequendus maximo labore ac periculo in intima Macedoniae sit, aestasque, sicut prioribus ducibus, per calles saltusque Macedonicorum montium vagando circumagatur.
士兵们一旦发觉这件事正在进行,有的人便公开庆幸,因为他没有强迫他们在因行军劳苦而疲惫不堪、且处于极度酷热之中的时候去战斗;主帅身旁有使节和外国的将领们,其中也包括阿塔罗斯,只要他们还相信执政官将要战斗,他们就全都表示赞同——因为实际上他甚至对这些人也没有透露自己的迟意—— 此时由于计划突然改变,在其他人保持沉默时,唯有纳西卡一人敢于劝告执政官,不要让那曾通过逃避交战而愚弄了前任主帅们的敌人从手中溜走:他担心,如果敌人乘夜撤走,就必须以极大的劳苦和危险追击至马其顿腹地,而夏天就会像在前几任将领治下那样,在马其顿群山的隘口与林间游荡中空空度过。
§44.36.11se magnopere suadere, dum in campo patenti hostem habeat, adgrediatur, nec oblatam occasionem vincendi amittat.
他极力劝说,趁着在开阔的平原上牵制住敌人时发动进攻,不要失去这摆在眼前的获胜良机。
§44.36.12consul nihil offensus libera admonitione tam clari adulescentis “et ego” inquit “animum istum habui, Nasica, quem tu nunc habes, et, quem ego nunc habeo, tu habebis.
执政官对这位如此杰出的青年坦率的告诫没有感到丝毫冒犯,说道:“纳西卡,我也曾有过你现在拥有的想法,而你将来也会有我现在的想法。
§44.36.13multis belli casibus didici, quando pugnandum, quando abstinendum pugna sit.
我通过许多战争的变故学会了何时应当战斗,何时应当不战。
non operae est stanti nunc in acie docere, quibus de causis hodie quiesse melius sit.
现在站在战线上,去解释今天休整为何更好并不是合适的时候。
rationes alias reposcito; nunc auctoritate veteris imperatoris contentus eris.
你改日再要求听取理由吧;现在你当以一位老将的权威为满足。
§44.36.14conticuit adulescens: haud dubie videre aliqua impedimenta pugnae consulem, quae sibi non apparerent.
” 青年沉默了:毫无疑问,执政官看到了某些他自己没有发觉的战斗障碍。

词汇与语法注释

  1. 44.36.2meridiem aestum magis accensurum cum mox adpareret — 在由连词 `cum`(由于……,因为……)引导的从句中,无人称动词 `adpareret` 支配着一个代格不定式结构 `meridiem aestum magis accensurum [esse]`(正午会更加剧烈地增加酷热)。其中 `meridiem`(第五变格、阳性、单数宾格)是主动将来分词 `accensurum` 的逻辑主语,而 `aestum`(第四变格、阳性、单数宾格)则是它的直接宾语。
  2. 44.36.3consuli non minore arte ad suos eludendos quam ad hostes opus esset — 无人称句式 `opus est`(需要……)在此处使用,需要的主体由与格 `consuli`(执政官)表示,需要的事物由夺格 `non minore arte`(不亚于……的技巧)表示。`ad suos eludendos`(为了欺骗自己人)是动形容词结构,表示目的或该“技巧”的适用方向。
  3. 44.36.9ne hostem ludificatum priores imperatores fugiendo certamen manibus emitteret — `ludificatum` 是异态动词(或半异态动词)*ludificor*(愚弄、戏耍)的完成分词,具有主动意义(“戏耍了……”),它支配直接宾语 `priores imperatores`(前任主帅们)并修饰 `hostem`(敌人)。`fugiendo` 是动名词的夺格,带宾语 `certamen`,表示手段(“通过逃避交战”)。
  4. 44.36.13non operae est stanti nunc in acie docere — `operae est`(或 `operae pretium est`)是一个成语结构,意为“值得……、有时间……”。与格分词 `stanti`(对于站立的人)指代不定式 `docere` 的逻辑主语(即执政官自己),暗示了省略的与格代词 `mihi`。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §44.36.1-44.36.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:44.36.1-44.36.14

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。