Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §42.50.1-42.50.11

珀尔修斯的御前会议与主战主和之争

第 1640 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

珀尔修斯召集的会议上的辩论。温和派主张接受罗马的要求以寻求和解,而强硬派则指出罗马意在摧毁马其顿,并力劝国王为了尊严进行抵抗。

§42.50.1paucos ante dies Perseus, postquam legati ab Roma regressi praeciderant spem pacis, consilium habuit.
几天前,在从罗马返回的使节切断了和平的希望之后,珀尔修斯召集了会议。
ibi aliquamdiu diversis sententiis certatum est.
在那里,大家各抒己见,争论了许久。
§42.50.2erant, quibus vel stipendium pendendum, si iniungeretur, vel agri parte cedendum, si multarent, quidquid denique aliud pacis causa patiendum esset, non recusandum videretur, nec committendum, ut in aleam tanti casus se regnumque daret.
有些人认为,如果被课以贡金就应当支付,如果被罚没土地就应当割让,总之,为了和平而必须忍受的其他任何事情都不应拒绝;也不应冒险将自身和王国交付于如此重大变故的赌博之中。
§42.50.3si possessio haud ambigua regni maneret, multa diem tempusque adferre posse, quibus non amissa modo reciperare, sed timendus ultro iis esse, quos nunc timeret, posset.
如果能保持对王国毫无争议的占有,日积月累,时间能带来许多转机,使他不仅能收复失地,甚至还能反过来让如今他所惧怕的人对他产生畏惧。
§42.50.4ceterum multo maior pars ferocioris sententiae erat.
然而,绝大多数人持有更为强硬的意见。
quidquid cessisset, cum eo simul regno protinus cedendum esse adfirmabant.
他们断言,无论割让什么,都意味着同时必须立即放弃王国。
§42.50.5neque enim Romanos pecunia aut agro egere, sed hoc scire, cum omnia humana, tum maxima quaeque et regna et imperia sub casibus multis esse.
因为罗马人既不缺少金钱也不缺少土地,但他们深知这一点:一切人事,尤其是最伟大的事物,无论是王国还是帝国,都处于无数的变故之下。
§42.50.6Carthaginiensium opes fregisse sese, et cervicibus eorum praepotentem finitimum regem inposuisse; Antiochum progeniemque eius ultra iuga Tauri emotum; §42.50.7unum esse Macedoniae regnum, et regione propincum, et quod, sicubi populo Romano sua fortuna labet, antiquos animos regibus suis videatur posse facere.
他们击碎了迦太基人的力量,并在其颈项上套上了一位极其强大的邻国国王;安条克及其子孙已被驱逐到托罗斯山脉的彼方;如今只剩下马其顿这一个王国,它不仅地理上邻近,而且一旦罗马人的好运在某处发生动摇,它似乎就能让其国王们重新焕发起古老的斗志。
§42.50.8dum integrao res sint, statuere apud animum suum Persea debere, utrum singula concedendo nudatus ad extremum opibus extorrisque regno Samothraciam aliamve quam insulam petere ab Romanis, ubi privatus superstes regno suo in contemptu atque inopia consenescat, malit, an armatus vindex fortunae dignitatisque suae, §42.50.9aut, ut viro forti dignum sit, patiatur, quodcumque casus belli tulerit, aut victor liberet orbem terrarum ab imperio Romano.
在局势尚完好无损之时,珀尔修斯应当在心中决定:他是甘愿因逐一让步而最终被剥夺财富并被逐出王国,向罗马人祈求萨莫色雷斯或绝非其他的某个岛屿,在失去王国后作为一介平民,在蔑视与贫困中苟延残喘、老至终生,还是作为自己命运与尊严的武装捍卫者,像勇敢的男子汉所应当的那样,去承受战争的变故所带来的一切,抑或作为胜利者将整个世界从罗马的统治下解放出来。
§42.50.10non esse admirabilius Romanos Graecia pelli, quam Hannibalem Italia pulsum esse.
罗马人被赶出希腊,并不比汉尼拔被赶出意大利更令人惊异。
neque hercule videre, qui conveniat, fratri adfectanti per iniuriam regnum summa vi restitisse, alienigenis bene parto eo cedere.
况且,凭赫拉克勒斯起誓,他们看不出这有什么合理之处:既然曾竭尽全力抵抗了企图不义夺取王位的兄弟,如今却要将这正当继承的王国让给外邦人。
§42.50.11postremo ita de bello et pace quaeri, ut inter omnes conveniat, nec turpius quicquam esse quam sine certamine cessisse regno nec praeclarius quam pro dignitate ac maiestate omnem fortunam expertum esse.
最后,关于战争与和平的讨论归结为所有人一致同意的这点:没有什么比不经战斗就放弃王国更可耻,也没有什么比为了尊严和威严而尝试一切命运更光荣。

词汇与语法注释

  1. §42.50.2erant, quibus... videretur — 在 `erant, quibus` 之后的虚拟语气 `videretur` 是表示特征的关系从句虚拟语气(subiunctivus characteristicus)。在此从句中,并列了表示应当、必须的动名形容词(gerundivum)结构 `stipendium pendendum [esse]` 和 `agri parte cedendum [esse]`(此处为无人称表达)。
  2. §42.50.3si possessio haud ambigua regni maneret, multa diem tempusque adferre posse — 间接引语(oratio obliqua)中的条件句。由于主句的主导动词为过去时(如 §42.50.1 的 `habuit` 等),条件从句的动词 `maneret` 使用虚拟语气未完成过去时,而主句则由不定式短语 `adferre posse` 表示。归结句内部的关系从句 `quibus... posset` 也因时态一致而使用虚拟语气未完成过去时 `posset`。
  3. §42.50.5sed hoc scire — `scire` 的逻辑主语是承接自前句 `Romanos ... egere` 的 `Romanos`(对格)。将其理解为 `sed [Romanos] hoc scire`(但罗马人深知这一点)在句法上最符合前后的对比以及间接引语的结构。`hoc` 的内容指向紧接着的整个 `cum... tum...` 从句。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §42.50.1-42.50.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:42.50.1-42.50.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。