§42.50.1paucos ante dies Perseus, postquam legati ab Roma regressi praeciderant spem pacis, consilium habuit.
数日前に、ローマから戻った使節たちが平和の希望を断ち切った後、ペルセウスは評議会を開催した。
ibi aliquamdiu diversis sententiis certatum est.
そこではしばらくの間、様々な意見の間で激しい議論が交わされた。
§42.50.2erant, quibus vel stipendium pendendum, si iniungeretur, vel agri parte cedendum, si multarent, quidquid denique aliud pacis causa patiendum esset, non recusandum videretur, nec committendum, ut in aleam tanti casus se regnumque daret.
ある者たちには、もし貢納金が課されるならそれを支払うべきであり、もし領土の一部を没収されるならそれを譲り渡すべきであって、要するに平和のために耐え忍ばねばならない他のいかなることも拒絶すべきではないと思われ、また自分自身と王国をこれほど重大な運命の賭けにさらすような愚を犯してはならないと思われた。
§42.50.3si possessio haud ambigua regni maneret, multa diem tempusque adferre posse, quibus non amissa modo reciperare, sed timendus ultro iis esse, quos nunc timeret, posset.
もし王国の確実な所有が維持されるなら、日々と時間が多くの機会をもたらし、それによって失われたものを回復するだけでなく、むしろ自分が今恐れている者たちにとって、自分が脅威となることすら可能になるかもしれない(と彼らは主張した)。
§42.50.4ceterum multo maior pars ferocioris sententiae erat.
しかし、はるかに多数の者は、より強硬な意見を支持していた。
quidquid cessisset, cum eo simul regno protinus cedendum esse adfirmabant.
彼らは、いかなるものであれ譲り渡すならば、それと同時に直ちに王国をも譲り渡すことになるのだと主張した。
§42.50.5neque enim Romanos pecunia aut agro egere, sed hoc scire, cum omnia humana, tum maxima quaeque et regna et imperia sub casibus multis esse.
というのも、ローマ人は金銭や土地を欠いているのではなく、すべての人間的な事柄、とりわけ最大の事柄や、王国、帝国というものは、多くの変転の下にあるということを彼らが知っているからである。
§42.50.6Carthaginiensium opes fregisse sese, et cervicibus eorum praepotentem finitimum regem inposuisse; Antiochum progeniemque eius ultra iuga Tauri emotum;
彼らはカルタゴ人の勢力を打ち砕き、彼らの首に極めて強力な隣国の王を押し付け、アンティオコスとその子孫をタウロス山脈の彼方へと追い払った。
§42.50.7unum esse Macedoniae regnum, et regione propincum, et quod, sicubi populo Romano sua fortuna labet, antiquos animos regibus suis videatur posse facere.
マケドニアの王国だけが唯一残っており、しかも地理的に近く、そして、もしローマ国民の運命がどこかで揺らぐようなことがあれば、その王たちにかつての闘志を呼び起こさせることができると思われるからである。
§42.50.8dum integrao res sint, statuere apud animum suum Persea debere, utrum singula concedendo nudatus ad extremum opibus extorrisque regno Samothraciam aliamve quam insulam petere ab Romanis, ubi privatus superstes regno suo in contemptu atque inopia consenescat, malit, an armatus vindex fortunae dignitatisque suae, §42.50.9aut, ut viro forti dignum sit, patiatur, quodcumque casus belli tulerit, aut victor liberet orbem terrarum ab imperio Romano.
事態がまだ無傷であるうちに、ペルセウスは自らの心の中で、一つ一つを譲り渡すことによって最後には富を奪われ、王国から追放されて、サモトラケかあるいは他のどこかの島をローマ人に求めることを望むのか(そこでは自らの王国の滅亡を生き延びた一人の私人として、軽蔑と困窮の中で老いさらばえていくことになるのだが)、それとも、自らの運命と尊厳の武装した擁護者として、勇敢な男にふさわしいように、戦争の運命がもたらすいかなるものをも甘んじて受けるか、あるいは勝者として全世界をローマの支配から解放するかを、決定しなければならない(と彼らは主張した)。
§42.50.10non esse admirabilius Romanos Graecia pelli, quam Hannibalem Italia pulsum esse.
ローマ人がギリシアから追い払われることは、ハンニバルがイタリアから追い払われたことよりも驚くべきことではない。
neque hercule videre, qui conveniat, fratri adfectanti per iniuriam regnum summa vi restitisse, alienigenis bene parto eo cedere.
また、誓って、不正に王位を狙った兄弟に対しては全力で抵抗しておきながら、異邦人に対して、正当に得た王位を譲り渡すことが、どうして理にかなうのか理解できない。
§42.50.11postremo ita de bello et pace quaeri, ut inter omnes conveniat, nec turpius quicquam esse quam sine certamine cessisse regno nec praeclarius quam pro dignitate ac maiestate omnem fortunam expertum esse.
結局のところ、戦争と平和についての問いは、誰もが同意する次の点に帰着する。 すなわち、戦いもせずに王国を譲り渡すことほど不名誉なことはなく、自らの尊厳と威光のためにあらゆる運命を試みる(戦い抜く)ことほど輝かしいことはない。