§42.23.1legati Carthaginienses eo tempore Romae erant et Gulussa, filius Masinissae.
此时,迦太基的使节们和马西尼萨之子古卢萨正在罗马。
inter eos magnae contentiones in senatu fuere.
在元老院中,他们之间发生了激烈的争论。
§42.23.2Carthaginienses querebantur, praeter agrum, de quo ante legati ab Roma, qui in re praesenti cognoscerent, missi essent, amplius septuaginta oppida castellaque agri Carthaginiensis biennio proxumo Masinissam vi atque armis possedisse: §42.23.3id illi, cui nihil pensi sit, facile esse.
迦太基人控诉道,除了此前罗马派遣使节去现场调查的那块土地之外,马西尼萨在最近两年内,还通过武力强占了迦太基领土内的七十多个城镇和堡垒:对于那个毫无顾忌的人来说,这轻而易举。
Carthaginienses foedere inligatos silere; §42.23.4prohiberi enim extra fines efferre arma; quamquam sciant in suis finibus, si inde Numidas pellerent, se gesturos bellum, illo haud ambiguo capite foederis deterreri, quo diserte vetentur cum sociis populi Romani bellum gerere.
而迦太基人因受条约束缚,只能保持沉默;因为他们被禁止在边境之外动用武力;尽管他们知道,在自己的领土内,如果要将努米底亚人从那里驱逐出去,他们就是在进行战争,但他们被条约中那一项毫无疑义的条款所震慑,该条款明文禁止他们与罗马人民的盟友进行战争。
§42.23.5sed iam ultra superbiam crudelitatemque et avaritiam eius pati non posse Carthaginienses.
但现在,迦太基人已无法再忍受他的傲慢、残酷和贪婪。
missos esse se, qui orarent senatum, ut trium harum rerum unam ab se impetrari sinerent: §42.23.6ut vel ex aequo inter regem socium populumque Carthaginiensem, quid cuiusque esset, disceptarent; vel permitterent Carthaginiensibus, ut adversus iniusta arma pio iustoque se tutarentur bello; vel ad extremum, si gratia plus quam veritas apud eos valeret, semel statuerent, quid donatum ex alieno Masisnissae vellent.
他们被派来请求元老院,允许他们在这三件事中获得一件:要么在同盟国王与迦太基人民之间公平地裁决何者属于何人;要么允许迦太基人通过一场虔敬且正义的战争,来抵抗非法的武力以自卫;或者最后,如果他们(罗马人)看重私情胜过事实,就一劳永逸地决定,他们希望把属于别人的什么东西赠送给马西尼萨。
§42.23.7modestius certe daturos eos, et se scituros, quid dedissent; ipsum nullum praeterquam suae libidinis arbitrio finem facturum.
这样他们配置起来无疑会更克制,而迦太基人也会明白自己失去了什么;而他本人除了以自己的欲望为准绳之外,绝不会设定任何界限。
§42.23.8horum si nihil impetrarent, et aliquod suum post datam a P. Scipione pacem delictum esset, ipsi potius animadverterent in se.
如果这些请求一件也得不到允许,且在普布利乌斯·西庇阿缔结和平协议之后,如果他们自己犯下了什么罪过,宁可由他们(罗马人)自己来惩罚他们。
§42.23.9tutam servitutem se sub dominis Romanis quam libertatem expositam ad iniurias Masinissae malle; §42.23.10perire denique semel ipsis satius esse, quam sub acerbissimi carnificis arbitrio spiritum ducere.
他们宁愿在罗马主人手下安全地受奴役,也不要暴露在马西尼萨的侵害之下的自由;总之,对他们来说,一次性毁灭也比在最残酷的刽子手支配下苟延残喘要好。
sub haec dicta lacrimantes procubuerunt stratique humi non sibi magis misericordiam quam regi invidiam conciliarunt.
说罢,他们流着泪俯伏在地,躺在地上,与其说博得了人们对他们自己的同情,不如说唤起了对那国王的憎恨。