§4.28.1et iam lucescebat omniaque sub oculis erant.
此时天色已破晓,一切都清晰可见。
et Fabius cum equitatu impetum dederat, et consul eruptionem e castris in trepidos iam hostes fecerat; §4.28.2dictator autem parte altera subsidia et secundam aciem adortus circumagenti se ad dissonos clamores ac subitos tumultus hosti undique obiecerat victorem peditem equitemque.
法比乌斯已率领骑兵发起冲锋,执政官也已从营地向惊慌失措的敌军突击;而独裁官则在另一侧袭击了敌军的预备队和第二阵线,从四面八方将获胜的步兵和骑兵部署在因听到嘈杂呼喊和突发混乱而转过身来的敌军面前。
§4.28.3circumventi igitur iam in medio ad unum omnes poenas rebellionis dedissent, ni Vettius Messius ex Volscis, nobilior vir factis quam genere, iam orbem volventes suos increpans clara voce “hic praebituri” inquit §4.28.4“vos telis hostium estis indefensi, inulti? quid igitur arma habetis aut quid ultro bellum intulistis in otio tumultuosi, in bello segnes? quid hic stantibus spei est? an deum aliquem protecturum vos rapturumque hinc putatis? ferro via facienda est.
因此,已经被合围在中央的他们,本会无一例外地为他们的叛乱付出代价(被全歼),如果不是沃尔斯奇人维蒂乌斯·梅西乌斯——一个因行动而非出身而更为高贵的男子——大声斥责那些已经结成圆阵打转的部下,喊道:“你们要在这里无防备、不复仇地任由敌人的投枪宰割吗? 那么你们为什么拿着武器,又为什么要在和平时喧嚣、战争中懈怠地自愿挑起战争? 站在这里的人能有什么希望? 你们难道以为会有什么神明保佑你们并把你们从这里救走吗? 必须用剑劈开一条生路。
§4.28.5hac, qua me praegressum videritis, agite, qui visuri domos parentes, coniuges liberos estis, ite mecum.
朝这里,朝你们看见我先行的地方,前进吧! 你们这些想要重见家园、父母、妻子和孩子的人,跟我来!
non murus nec vallum, sed armati armatis obstant.
阻挡你们的既非城墙也非土垅,而是武装的士兵对武装的士兵。
virtute pares, necessitate, quae ultimum ac maximum telum est, superiores estis. ”
在勇气上你们与他们相当,在‘必要性’(这终极而最大的武器)上你们则更胜一筹。
§4.28.6haec locutum exsequentemque dicta redintegrato clamore secuti dant inpressionem, qua Postumius Albus cohortes obiecerat;
” 说完这番话并付诸行动,士兵们重整呼喊追随他,朝着波斯图米乌斯·阿尔布斯部署步兵大队的地方发起猛攻。
et moverunt victorem, donec dictator pedem iam referentibus suit advenit, eoque omne proelium versum est.
他们动摇了胜利者,直到独裁官在自军士兵已经后退时赶到,整个战斗随之转向了那一侧。
§4.28.7uni viro, Messio, fortuna hostium innititur.
敌军的命运全都维系于梅西乌斯一人。
multa utrimque vulnera, multa passim caedes est.
双方伤亡惨重,到处都是杀戮。
iam ne duces quidem Romani incruenti pugnant.
如今甚至连罗马的将领们也不是无血而战。
§4.28.8unus Postumius ictus saxo perfracto capite acie excessit, non dictatorem umerus vulneratus, non Fabium prope affixum equo femur, non bracchium abscisum consulem ex tam ancipiti proelio summovit.
唯有波斯图米乌斯被石头击中,头部骨折而退出战场;但受伤的肩膀没有让独裁官退缩,几乎被钉在马上的大腿没有让法比乌斯退缩,被砍伤的手臂也没有让执政官从如此胜负难料的战斗中退下。