Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §4.13.1-4.13.14

马埃里乌斯的称王阴谋与辛辛纳图斯就任独裁官

第 211 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

斯普里乌斯·马埃里乌斯通过用私资购粮并分发给平民以获取支持,意图篡夺王位。面对这一危机,执政官提图斯·昆克蒂乌斯提名卢基乌斯·昆克蒂乌斯·辛辛纳图斯为独裁官,以便不受上诉法限制地处置危机。

§4.13.1tum Sp. Maelius ex equestri ordine, ut illis temporibus praedives, rem utilem pessimo exemplo peiore consilio est adgressus.
此时,骑士阶级的斯普里乌斯·马埃里乌斯,在当时极为富有,他以最坏的先例和更坏的意图,着手进行了一项看似有益的举措。
§4.13.2frumento namque ex Etruria privata pecunia per hospitum clientiumque ministeria coempto, quae, credo, ipsa res ad levandam publica cura annonam impedimento fuerat, largitiones frumenti facere instituit plebemque hoc munere delinitam, quacumque incederet, §4.13.3conspectus elatusque supra modum hominis privati secum trahere, haud dubium consulatum favore ac spe despondentem.
因为他用私资通过宾客和门客的协助从埃特鲁里亚买断了粮食——我相信,正是这件事情本身阻碍了通过官方配给来缓解粮荒——他开始分发粮食,并将被这一恩惠所安抚的平民,无论他走到哪里,在备受瞩目、并超越了私人分寸而膨胀的状态下吸引着他们,由于平民的好意与他自己的期望,他将毫无疑问的执政官职位视作囊中之物。
§4.13.4ipse, ut est humanus animus insatiabilis eo, quod fortuna spondet, ad altiora et non concessa tendere et, quoniam consulatus quoque eripiendus invitis patribus esset, de regno agitare: id unum dignum tanto apparatu consiliorum et certamine, quod ingens exsudandum esset, praemium fore.
他自己就像人类的心灵对于命运所许诺的东西永远无法满足一样,开始企图追求更高、不被允许的目标;并且,既然执政官职位也必须违背贵族的意愿去夺取,他便开始策划窃取王位:在如此庞大的计划准备和必须付出巨大汗水的斗争面前,唯有王位才是唯一相配的赏报。
§4.13.5iam comitia consularia instabant; quae res eum necdum compositis maturisve satis consiliis oppressit.
此时执政官选举迫在眉睫;这一事态在马埃里乌斯的计划尚未充分准备好或成熟时便突然袭击了他。
consul sextum creatus T. Quinctius Capitolinus, §4.13.6minime opportunus vir novanti res; collega additur ei Agrippa Menenius, cui Lanato erat cognomen;
提图斯·昆克蒂乌斯·卡皮托利努斯第六次当选执政官,他对于试图颠覆国家的人来说,是最不合时宜的对手;作为同事,具有拉纳图斯家族名的阿格里帕·梅内尼乌斯被加给了他。
§4.13.7et L. Minucius praefectus annonae seu refectus seu, quoad res posceret, in incertum creatus; nihil enim constat, nisi in libros linteos utroque anno relatum inter magistratus praefecti nomen.
卢基乌斯·米努基乌斯也被任命为粮食长官,不论是留任,还是在局势需要的前提下被无限期任命;因为除了在两年的“麻布书”中的政务官名录里都记有这位长官的名字之外,并无确凿的记载。
§4.13.8hic Minucius eandem publice curationem agens, quam Maelius privatim agendam susceperat, cum in utraque domo genus idem hominum versaretur, rem conpertam ad senatum defert: tela in domum Maelii conferri, §4.13.9eumque contiones domi habere ac non dubia regni consilia esse.
这位米努基乌斯在官方履行着马埃里乌斯试图在私人层面上履行的相同职责,由于两家都频繁出入同一种类型的人,他便将查明的事实提交给元老院:武器正被聚集到马埃里乌斯的家中,他在家里举行集会,且其窃取王位的阴谋昭然若揭。
tempus agendae rei nondum stare; cetera iam convenisse; et tribunos mercede emptos ad prodendam libertatem et partita ducibus multitudinis ministeria esse.
行动的时间虽尚未确定,但其余事项已达成协议;护民官已被金钱收买以背叛自由,且群众领袖们已分配好了各自的任务。
serius se paene, quam tutum fuerit, ne cuius incerti vanique auctor esset, ea deferre. quae postquam sunt audita,
为了不成为不确定且无根据之事物的散布者,他几乎是在安全界限之后才呈报了这些事。
§4.13.10cum undique primores patrum et prioris anni consules increparent, quod eas largitiones coetusque plebis in privata domo passi essent fieri, et novos consules, quod expectassent, donec a praefecto annonae tanta res ad senatum deferretur, quae consulem non auctorem solum desideraret, sed etiam vindicem; §4.13.11tum Quinctius consules immerito increpari ait, qui constricti legibus de provocatione ad dissolvendum imperium latis nequaquam tantum virium in magistratu ad eam rem pro atrocitate vindicandam quantum animi haberent.
在这些话被听取之后,四处的贵族领袖和前一年的执政官都在严厉谴责,指责他们允许在私宅中进行这些分粮和集会,并谴责新执政官一直在等待,直到粮食长官将如此重大的事情呈报给元老院,而这件事本需要执政官不仅作为报告者,还要作为惩治者出面;此时昆克蒂乌斯说,执政官们受到了无端的指责,因为他们受限于为瓦解权力而制定的关于上诉的法律,在官职中绝无足够的权力来根据事情的凶残程度予以惩处,尽管他们有此心意。
opus esse non forti solum viro, sed etiam libero exsolutoque legum vinclis.
此时需要的不仅是一个勇敢的人,而且是一个自由且免受法律束缚的人。
§4.13.12itaque se dictatorem L. Quinctium dicturum; ibi animum parem tantae potestati esse.
因此,他将提名卢基乌斯·昆克蒂乌斯为独裁官;唯有在那人身上,才有与如此巨大权力相配的精神。
adprobantibus cunctis primo Quinctius abnuere et, quid sibi vellent, rogitare, qui se aetate exacta tantae dimicationi obicerent.
在众人一致赞同下,起初昆克蒂乌斯拒绝了,并连连询问他们是什么意思,竟要把他这般风烛残年之人推向如此巨大的斗争。
§4.13.13dein cum undique plus in illo senili animo non consilii modo, sed etiam virtutis esse quam in omnibus aliis dicerent laudibusque haud inmeritis onerarent et consul nihil remitteret, precatus tandem deos inmortales Cincinnatus, §4.13.14ne senectus sua in tam trepidis rebus damno dedecorive rei publicae esset, dictator a consule dicitur.
随后,当众人从四面八方表示,在那颗衰老的心灵里,不仅计谋而且勇气都比其他所有人更为充沛,并对他施以实至名归的赞美,且执政官绝不妥协时,辛辛纳图斯终于向不朽的神明祈祷:祈求在这般动荡的事态中,自己的晚年不至于给国家带来损失或耻辱,随后他被执政官任命为独裁官。
ipse deinde C. Servilium Ahalam magistrum equitum dicit.
接着,他本人任命盖乌斯·塞尔维利乌斯·阿哈拉为骑兵长官。

词汇与语法注释

  1. 4.13.1rem utilem pessimo exemplo peiore consilio est adgressus — 'pessimo exemplo' 与 'peiore consilio' 为方式(或伴随情况)夺格,修饰动词 'est adgressus'。富于对比色彩的形容词('utilem' “有益的”、'pessimo' “最坏的”、'peiore' “更坏的”)被巧妙排布,用以表明马埃里乌斯屯积并分发粮食之举虽看似对民生有益(utilem),但作为私人行为却创下了极其危险的先例(exemplo),且其背后潜藏着更为邪恶的篡位图谋(consilio)。
  2. 4.13.3haud dubium consulatum favore ac spe despondentem — 'despondentem' 为宾格单数现在分词,从上下文来看,它修饰前句的 'plebem'(阴性单数宾格)。动词 'despondeo'(允诺、确证)的宾语是 'haud dubium consulatum'(毫无疑问的执政官职位),整句意为“(马埃里乌斯)吸引着那些因其好意(favore)与期望(spe)而确信执政官之位必属于他的平民”。由于历史不定式 'secum trahere' 的主语为主格(Sp. Maelius),若将宾格分词 'despondentem' 视为修饰马埃里乌斯自身(将其视作带宾格主语的不定式结构的一部分),则在语法上与主句极不协调,因此将其指向 'plebem' 最符合语法一致性。
  3. 4.13.9serius se paene, quam tutum fuerit, ne cuius incerti vanique auctor esset, ea deferre — 此句为米努基乌斯向元老院呈报(间接引语)的收尾部分。结构以宾格与不定式 'se ... deferre'(主语为 'se',即米努基乌斯)为核心。比较从句 'quam tutum fuerit' 意为“比本该安全的时期更为延迟”,'fuerit' 使用虚拟语气。目的从句 'ne ... esset' 意为“以免自己成为……的始作俑者”,其中 'cuius incerti vanique' 为中性形容词名词化后的属格,作 'auctor' 的客观属格。整句表达了米努基乌斯的自我辩白:为了不成为不可信且无根据之谣言的源头,他几乎拖延到了安全界限之后才进行呈报。
  4. 4.13.11qui constricti legibus de provocatione ad dissolvendum imperium latis nequaquam tantum virium in magistratu ad eam rem pro atrocitate vindicandam quantum animi haberent — 昆克蒂乌斯发言(间接引语)中的从句。关系代词 'qui' 指代先行词 'consules',动词 'haberent' 采用虚拟语气,因为它既是间接引语中的从句,又兼具主观原因从句的功能(表“因为他们有……”)。在 'tantum virium ... quantum animi'(同其意志相等同的力量)中,'virium' 和 'animi' 是部分属格。'ad dissolvendum imperium'(为了瓦解统治权力)以及 'ad eam rem ... vindicandam'(为了惩处该事件)均为表示目的的 'ad' 引导的动形容词结构。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §4.13.1-4.13.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:4.13.1-4.13.14

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。