§4.13.1tum Sp. Maelius ex equestri ordine, ut illis temporibus praedives, rem utilem pessimo exemplo peiore consilio est adgressus.
そのとき、騎士階級出身で、その時代としては非常に富裕であったスプリウス・マエリウスが、最悪の前例となる有用な試みに、さらに悪い意図をもって着手した。
§4.13.2frumento namque ex Etruria privata pecunia per hospitum clientiumque ministeria coempto, quae, credo, ipsa res ad levandam publica cura annonam impedimento fuerat, largitiones frumenti facere instituit plebemque hoc munere delinitam, quacumque incederet, §4.13.3conspectus elatusque supra modum hominis privati secum trahere, haud dubium consulatum favore ac spe despondentem.
すなわち、私金を用い、友人やクライアントたちの手助けを通じてエトルリアから穀物を買い占め(私の信じるところでは、この行為自体が、公的な配慮による食糧事情の緩和に対して障害となっていたのであるが)、彼は穀物の無料配布を行うことを開始し、この施しによって手なずけられた平民を、彼が歩くところはどこへでも、注目され、私人の分を超えて高められた状態で引き連れ、彼らの好意と自身の希望によって、疑いなく手に入るものとして執政官職を約束していた。
§4.13.4ipse, ut est humanus animus insatiabilis eo, quod fortuna spondet, ad altiora et non concessa tendere et, quoniam consulatus quoque eripiendus invitis patribus esset, de regno agitare: id unum dignum tanto apparatu consiliorum et certamine, quod ingens exsudandum esset, praemium fore.
彼自身は、人間の心が運命の約束するものに対して飽くなきものであるように、より高い、許されざるものへと手を伸ばし、また執政官職も貴族たちの意に反して奪い取らねばならないのであるから、王権について画策した。 それだけが、これほど膨大な計画の準備と、耐え抜かねばならない巨大な闘争にふさわしい唯一の報酬となるだろう、というのである。
§4.13.5iam comitia consularia instabant;
すでに執政官選挙が差し迫っていた。
quae res eum necdum compositis maturisve satis consiliis oppressit.
この事態が、計画がまだ十分に整えられても熟してもいない彼を不意に襲った。
consul sextum creatus T. Quinctius Capitolinus, §4.13.6minime opportunus vir novanti res;
ティトゥス・クィンクティウス・カピトリヌスが6度目の執政官に選出されたが、彼は体制を転覆しようとする者にとって、極めて不都合な男であった。
collega additur ei Agrippa Menenius, cui Lanato erat cognomen;
同僚として、ラナトゥスという家族名を持つアグリッパ・メネニウスが彼に加えられた。
§4.13.7et L. Minucius praefectus annonae seu refectus seu, quoad res posceret, in incertum creatus;
そしてルキウス・ミヌキウスは食糧長官として、再任されたのか、あるいは事態が要求する限りの不定の期間のために任命されたのか(定かではない)。
nihil enim constat, nisi in libros linteos utroque anno relatum inter magistratus praefecti nomen.
というのも、リネン本において、両方の年に彼の長官の名が政務官の間に記録されていること以外は、何も確実ではないからである。
§4.13.8hic Minucius eandem publice curationem agens, quam Maelius privatim agendam susceperat, cum in utraque domo genus idem hominum versaretur, rem conpertam ad senatum defert: tela in domum Maelii conferri,
このミヌキウスは、マエリウスが私的に行うことを引き受けたのと同じ管理を公的に行っていたが、両方の家に同じ種類の人間が出入りしていたため、確実となった事柄を元老院に報告した。
§4.13.9eumque contiones domi habere ac non dubia regni consilia esse.
すなわち、マエリウスの家に武器が集められていること、彼が自宅で集会を開いており、王権についての計画は疑いのないものであること。
tempus agendae rei nondum stare; cetera iam convenisse;
実行の時期はまだ決まっていないが、その他のことはすでに合意に達していること。
et tribunos mercede emptos ad prodendam libertatem et partita ducibus multitudinis ministeria esse.
また護民官たちは自由を売り渡すために金で買収されており、群衆の指導者たちにそれぞれの役割が割り当てられていること。
serius se paene, quam tutum fuerit, ne cuius incerti vanique auctor esset, ea deferre.
不確実で根拠のない事柄の報告者とならないように、安全とされる時期よりもほとんど遅れてこれを報告したのだということ。
quae postquam sunt audita, §4.13.10cum undique primores patrum et prioris anni consules increparent, quod eas largitiones coetusque plebis in privata domo passi essent fieri, et novos consules, quod expectassent, donec a praefecto annonae tanta res ad senatum deferretur, quae consulem non auctorem solum desideraret, sed etiam vindicem;
これらが聞かれた後、いたるところから貴族の主立った人々や前年の執政官たちが、そのような私的な家での食糧配給や平民の集会が行われるのを許したことを非難し、新しい執政官たちに対しては、食糧長官からこれほど重大な事柄が元老院に報告されるまで待っていたことを非難した。 その事柄は、執政官が単に報告者としてだけでなく、処罰者として行動することを求めていたのである。
§4.13.11tum Quinctius consules immerito increpari ait, qui constricti legibus de provocatione ad dissolvendum imperium latis nequaquam tantum virium in magistratu ad eam rem pro atrocitate vindicandam quantum animi haberent.
そのときクィンクティウスは、執政官たちが不当に非難されていると言った。 彼らは、王権を解体するために制定された上訴に関する法によって縛られており、その事態をその凶悪さに応じて処罰するために、職権において、心づもりと同等の力を決して持っていないからである。
opus esse non forti solum viro, sed etiam libero exsolutoque legum vinclis.
必要なのは、勇敢な男であるだけでなく、法の束縛から自由で解放された人物である(と彼は言った)。
§4.13.12itaque se dictatorem L. Quinctium dicturum;
それゆえ、自分はルキウス・クィンクティウスを独裁官に任命するつもりである。
ibi animum parem tantae potestati esse.
あの人物の中にこそ、これほど強大な権力にふさわしい精神がある、と。
adprobantibus cunctis primo Quinctius abnuere et, quid sibi vellent, rogitare, qui se aetate exacta tantae dimicationi obicerent.
全員が賛成する中、最初クィンクティウスは拒み、老年を極めた自分をこれほど大きな闘争にさらすとは、人々は自分に何を望んでいるのかと問い詰めた。
§4.13.13dein cum undique plus in illo senili animo non consilii modo, sed etiam virtutis esse quam in omnibus aliis dicerent laudibusque haud inmeritis onerarent et consul nihil remitteret, precatus tandem deos inmortales Cincinnatus,
その後、四方から、あの老いた精神の中には計画だけでなく勇気も、他のすべての人々におけるよりも多く存在すると言われ、値する称賛を浴びせられ、また執政官が一切譲らなかったため、ついにキンキナトゥスは不滅の神々に祈った、自分の老齢が、これほど動揺した事態において国家の損失や不名誉とならないようにと。
§4.13.14ne senectus sua in tam trepidis rebus damno dedecorive rei publicae esset, dictator a consule dicitur.
そして、執政官によって独裁官に任命される。
ipse deinde C. Servilium Ahalam magistrum equitum dicit.
彼はその後、ガイウス・セルウィリウス・アハラを騎兵長官に任命する。