Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §4.10.1-4.10.9

沃尔斯基军投降与格加尼乌斯的凯旋

第 208 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

被包围的沃尔斯基军队向罗马投降,在严苛的条件下被释放,途中遭到图斯库鲁姆人的袭击。执政官格加尼乌斯平定了阿尔代亚的内乱并举行凯旋式,而其同僚昆克蒂乌斯则在内政上公平施政,成功压制了护民官,实现了国内和平。

§4.10.1Volscus imperator, qui ad eam diem non commeatu praeparato, sed ex populatione agrorum rapto in diem frumento aluisset militem, postquam saeptus vallo repente inops omnium rerum erat, ad conloquium consule evocato, si solvendae obsidionis causa venerit Romanus, abducturum se inde Volscos ait.
沃尔斯基人的指挥官在此日之前,并非靠准备好的给养,而是靠从劫掠农地中每日抢夺的谷物来供养士兵;在他被围墙围困、突然陷入一无所有的境地后,他将执政官召集到会谈中,表示如果罗马人是为了解除包围而来,他将带领沃尔斯基人离开该地。
§4.10.2adversus ea consul victis condiciones accipiendas esse, non ferendas respondit, neque, ut venerint ad oppugnandos socios populi Romani suo arbitrio, ita abituros Volscos esse.
对此执政官回答说,被征服者应当接受条件,而不是提出条件;而且沃尔斯基人不能像他们凭着自己的意愿前来进攻罗马人民的盟友时那样,以同样的方式离去。
§4.10.3dedi imperatorem, arma poni iubet, fatentes victos se esse imperio parere; aliter tam abeuntibus quam manentibus se hostem infestum victoriam potius ex Volscis quam pacem infidam Romam relaturum.
他命令交出指挥官,放下武器,承认他们已被征服并服从命令;否则,无论他们离去还是留下,他都将是他们无情的敌人,且他将给罗马带回对沃尔斯基人的胜利,而非不可靠的和平。
§4.10.4Volsci exiguam spem in armis alia undique abscisa cum temptassent, praeter cetera adversa loco quoque iniquo ad pugnam congressi, iniquiore ad fugam, cum ab omni parte caederentur, ad preces a certamine versi dedito imperatore traditisque armis sub iugum missi cum singulis vestimentis ignominiae cladisque pleni dimittuntur;
沃尔斯基人在其他各处的希望都被切断后,试图在武器中寻求微弱的希望,但除了其他不利条件外,他们在对战斗不利的地点交战,而该地点对逃跑更为不利;当他们被四面砍杀时,他们从战斗转向哀求,在交出指挥官、缴械并被送往轭下后,他们每人仅穿着单件衣服被释放,充满了耻辱和灾祸。
§4.10.5et cum haud procul urbe Tusculo consedissent, vetere Tusculanorum odio inermes oppressi dederunt poenas vix nuntiis caedis relictis.
当他们在离图斯库鲁姆城不远的地方驻扎时,因图斯库鲁姆人古老的仇恨,他们在手无寸铁的情况下遭到袭击并付出了代价,几乎没有留下任何传递屠杀消息的人。
§4.10.6Romanus Ardeae turbatas seditione res principibus eius motus securi percussis bonisque eorum in publicum Ardeatium redactis composuit; demptamque iniuriam iudicii tanto beneficio populi Romani Ardeates credebant; senatui superesse aliquid ad delendum publicae avaritiae monumentum videbatur.
罗马人通过用斧头处决那场动乱的首领并将其财产没收充作阿尔代亚人的公产,平息了阿尔代亚因叛乱而混乱的局势;阿尔代亚人认为,由于罗马人民如此巨大的恩惠,那场裁判的不公已被消除;而对元老院来说,似乎还留有一些事情要做,以彻底抹去那公共贪婪的纪念碑。
§4.10.7consul triumphans in urbem redit Cluilio duce Volscorum ante currum ducto praelatisque spoliis, quibus dearmatum exercitum hostium sub iugum miserat.
执政官举行凯旋式回到城内,沃尔斯基人的指挥官克卢伊利乌斯被押解在战车前,并展示了战利品,他曾用这些战利品解除了敌军的武装并将其送往轭下。
§4.10.8Aequavit, quod haud facile est, Quinctius consul togatus armati gloriam collegae, quia concordiae pacisque domesticae curam iura infimis summisque moderando ita tenuit, ut eum et patres severum consulem et plebs satis comem crediderint.
身着托加的执政官昆克蒂乌斯,通过对最卑微者和最高贵者公平地施行法律,保持了对国内和谐与和平的关注,以至于贵族们认为他是一位严格的执政官,而平民则认为他足够和蔼。 这样,他便与武装的同僚的荣耀并驾齐驱,这并非易事。
§4.10.9et adversus tribunos auctoritate plura quam certamine tenuit; quinque consulatus eodem tenore gesti vitaque omnis consulariter acta verendum paene ipsum magis quam honorem faciebant.
面对护民官,他通过威望而非争斗获得了更多的成果;以同样的一贯态度担任的五任执政官职,以及完全以执政官风范度过的一生,使得他本人几乎比他的职位更受敬畏。
eo tribunorum militarium nulla mentio his consulibus fuit.
因此,在这些执政官任内,完全没有提及设立军事护民官的事。

词汇与语法注释

  1. 4.10.1abducturum se inde Volscos — 由主动词 `ait` 引导的带对格的不定式结构。单数对格反身代词 `se` 是不定式的逻辑主语(指代沃尔斯基指挥官自己),而复数对格的 `Volscos` 是不定式 `abducturum (esse)` 的宾语。数和格的区别避免了主宾混淆。
  2. 4.10.2victis condiciones accipiendas esse, non ferendas — 使用动形容词(或称杰伦底亚/动兵符)`accipiendas` 和 `ferendas` 表示义务或必要的被动外延结构。`victis` 是“行为者与格”,意为“条件应当由被征服者接受,而非由其提出”。
  3. 4.10.2ut venerint ... ita abituros — 由关联副词 `ut ... ita ...` 构成的结构。由于处于间接引语的从句中,动词 `venerint` 采用了虚拟语气(完成时)。该句强调了一种对比:他们不能像他们出于自愿(`suo arbitrio`)前来进攻同盟国时那样,如此(轻易地)离去。
  4. 4.10.5vix nuntiis caedis relictis — 由名词 `nuntiis` 和分词 `relictis` 构成的绝对夺格结构。带有否定含义的副词 `vix`(几乎不、仅仅)修饰整个短语,意为“在几乎没有留下屠杀传信人的情况下”,即几乎没有幸存者去报告这场屠杀。
  5. 4.10.6senatui superesse aliquid ad delendum publicae avaritiae monumentum — 在非人称表达 `superesse aliquid`(还剩有一些事)中,`senatui` 充当关系与格或利益与格。`ad delendum ... monumentum` 是介词 `ad` 结合动形容词表示目的的结构。它表明元老院认为,为了消除此前不公判决所留下的“公共贪婪的纪念碑”(即归还此前强占的土地),他们还有工作要做。
  6. 4.10.8iura infimis summisque moderando — 夺格动名词 `moderando` 表示手段,支配直接宾语 `iura`。与格词组 `infimis summisque`(最卑微者与最高贵者)作为施政及调整法律的对象,意为“通过对最底层和最顶层的公民温和且公平地施行法律”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §4.10.1-4.10.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:4.10.1-4.10.9

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。