§39.50.1iam invesperascebat, et non modo cetera, sed ne in proximam quidem noctem ubi satis tuto custodiretur, expediebant.
此时夜幕已经降临,他们不仅无法安排其他事务,甚至连当天夜里能安全看管他的地方都无法准备妥当。
§39.50.2obstupuerant ad magnitudinem pristinae eius fortunae virtutisque, et neque ipsi domum recipere custodiendum audebant nec cuiquam uni custodiam eius satis credebant.
他们被他昔日地位与德行的伟大所震慑,既不敢亲自将他接回家中看管,也不敢将对他的监护完全托付给任何单独一个人。
§39.50.3admonent deinde quidam esse thesaurum publicum sub terra, saxo quadrato saeptum.
随后,有人提醒说地下有一个用方形石块砌成的公共金库。
eo vinctus demittitur, et saxum ingens, quo operitur, machina superimpositum est.
他被捆绑着放了下去,一块用于封闭金库的巨石被起重机压在了上面。
§39.50.4ita loco potius quam homini cuiquam credendam custodiam rati, lucem insequentem exspectaverunt.
他们认为监护职责与其托付给任何人,不如托付给地方,于是等待着第二天的黎明。
postero die multitudo quidem integra, §39.50.5memor pristinorum eius in civitatem meritorum, parcendum ac per eum remedia quaerenda esse praesentium malorum censebant: §39.50.6defectionis auctores, quorum in manu res publica erat, in secreto consultantes omnes ad necem eius consentiebant.
第二天,全体群众感念于他昔日对城邦的功绩,认为应当宽恕他,并应当通过他来寻求解决眼前灾难的办法:与此相反,掌握国家大权的叛乱首脑们进行秘密商议,一致同意处死他。
sed utrum maturarent an differrent, ambigebatur.
但关于是应当立即执行还是推迟执行,大家意见不一。
§39.50.7vicit pars avidior poenae, missusque qui venenum ferret.
急于惩罚的一派占了上风,于是派人送去毒药。
accepto poculo nihil aliud locutum ferunt quam quaesisse, si incolumis Lycortas — is alter imperator Achaeorum erat — equitesque evasissent.
据说,他接过杯子后,除了询问吕科尔塔斯(他是亚该亚人的另一位将军)和骑兵们是否安全逃脱之外,什么也没有说。
§39.50.8postquam dictum est incolumes esse, “bene habet” inquit et poculo impavide exhausto haud ita multo post exspiravit.
当被告知他们安全无恙时,他说:“那太好了。 ”他毫无惧色地一饮而尽,不久便断了气。
§39.50.9non diuturnum mortis eius gaudium auctoribus crudelitatis fuit.
那些残暴的元凶们因他的死而产生的喜悦并未持续多久。
victa namque Messene bello exposcentibus Achaeis dedidit noxios, ossaque reddita Philopoemenis sunt, et sepultus ab universo Achaico est concilio, adeo omnibus humanis congestis honoribus, ut ne divinis quidem abstineretur.
因为在战争中失败的麦塞涅,在亚该亚人的严厉要求下交出了罪魁祸首;菲洛波义曼的遗骨被送还,并由整个亚该亚同盟予以安葬,所有的世俗荣耀都堆砌在他身上,以至于连神圣的荣耀也未被保留。
§39.50.10ab scriptoribus rerum Graecis Latinisque tantum huic viro tribuitur, ut a quibusdam eorum, velut ad insignem notam huius anni, memoriae mandatum sit tres claros imperatores eo anno decessisse, Philopoemenem, Hannibalem, P. Scipionem:
希腊和拉丁的历史学家们给予这位伟人极高的赞誉,以至于他们中的一些人,仿佛将此作为该年显著的志记,记录下那一年有三位显赫的将军去世:菲洛波义曼、汉尼拔和普布利乌斯·西庇阿。
§39.50.11adeo in aequo eum duarum potentissimarum gentium summis imperatoribus posuerunt.
他们竟然将他与两个最强大民族的最高统帅置于同等地位。