§39.50.1iam invesperascebat, et non modo cetera, sed ne in proximam quidem noctem ubi satis tuto custodiretur, expediebant.
すでに夕暮れになりつつあった。 彼らは、他のことはおろか、差し迫る夜のために、彼を十分に安全に監視できる場所さえも用意できずにいた。
§39.50.2obstupuerant ad magnitudinem pristinae eius fortunae virtutisque, et neque ipsi domum recipere custodiendum audebant nec cuiquam uni custodiam eius satis credebant.
彼らは、彼の過去の境遇と美徳の偉大さに圧倒されており、自分たち自身で彼を監視のために自宅に引き受ける勇気もなく、また特定の誰か一人にその監視を十分に信頼して委ねることもできなかった。
§39.50.3admonent deinde quidam esse thesaurum publicum sub terra, saxo quadrato saeptum.
そのとき、ある人々が、地下に切り石で囲まれた公の宝物庫があることを思い起こさせた。
eo vinctus demittitur, et saxum ingens, quo operitur, machina superimpositum est.
彼は縛られたままそこへ降ろされ、それを覆う巨大な石が起重機によって上に載せられた。
§39.50.4ita loco potius quam homini cuiquam credendam custodiam rati, lucem insequentem exspectaverunt.
このように、監視は誰か人よりもむしろ場所に委ねるべきだと考えて、彼らは翌日の夜明けを待った。
postero die multitudo quidem integra, §39.50.5memor pristinorum eius in civitatem meritorum, parcendum ac per eum remedia quaerenda esse praesentium malorum censebant:
翌日、群衆全体はといえば、彼の国家に対するかつての功績を覚えており、彼を助け、彼を通じて現在の災厄の救済策を求めるべきだと考えていた。
§39.50.6defectionis auctores, quorum in manu res publica erat, in secreto consultantes omnes ad necem eius consentiebant.
これに対し、政権を握っていた離反の首謀者たちは、秘密裏に協議し、全員が彼の処刑に合意した。
sed utrum maturarent an differrent, ambigebatur.
しかし、それを急ぐべきか、あるいは延期すべきかが議論された。
§39.50.7vicit pars avidior poenae, missusque qui venenum ferret.
処刑をより急ぐ一派が勝ち、毒薬を運ぶ者が送られた。
accepto poculo nihil aliud locutum ferunt quam quaesisse, si incolumis Lycortas — is alter imperator Achaeorum erat — equitesque evasissent.
彼が杯を受け取ったとき、アカイア人のもう一人の将軍であったリュコルタスと騎兵たちが無事に逃れたかどうかを尋ねただけで、ほかのことは何も語らなかったと人々は伝えている。
§39.50.8postquam dictum est incolumes esse, “bene habet” inquit et poculo impavide exhausto haud ita multo post exspiravit.
彼らが無事であると言われると、彼は「それは重畳だ」と言い、恐れることなく杯を飲み干し、それから間もなくして息を引き取った。
§39.50.9non diuturnum mortis eius gaudium auctoribus crudelitatis fuit.
彼の死に対する喜びは、その残虐行為の首謀者たちにとって長続きしなかった。
victa namque Messene bello exposcentibus Achaeis dedidit noxios, ossaque reddita Philopoemenis sunt, et sepultus ab universo Achaico est concilio, adeo omnibus humanis congestis honoribus, ut ne divinis quidem abstineretur.
なぜなら、戦争に敗れたメッセネは、アカイア人たちの要求に応じて罪人たちを引き渡し、フィロポイメンの遺骨は返還され、アカイア同盟全体によって埋葬されたからである。 あらゆる人間的な栄誉が彼に注がれ、神的な栄誉さえも差し控えられないほどであった。
§39.50.10ab scriptoribus rerum Graecis Latinisque tantum huic viro tribuitur, ut a quibusdam eorum, velut ad insignem notam huius anni, memoriae mandatum sit tres claros imperatores eo anno decessisse, Philopoemenem, Hannibalem, P. Scipionem:
ギリシアやラテンの歴史家たちによって、この人物には非常に大きな敬意が払われているため、彼らのうちのある人々は、あたかもこの年の特筆すべき出来事であるかのように、その年に3人の高名な将軍、すなわちフィロポイメン、ハンニバル、そしてプブリウス・スキピオが世を去ったことを記録にとどめているほどである。
§39.50.11adeo in aequo eum duarum potentissimarum gentium summis imperatoribus posuerunt.
それほどまでに彼らは、二つの最も強力な民族の最高の将軍たちと彼を同等に位置づけたのである。