Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §39.40.1-39.40.12

监察官竞选与马尔库斯·波尔基乌斯·加图的品格

第 1487 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

在元老院平息了法务官补选的混乱后,紧接着展开了极为激烈的监察官选举。文中详细赞颂了候选人中才华横溢、意志坚强、在军事和法律等各领域皆出类拔萃的马尔库斯·波尔基乌斯·加图(大加图)。

§39.40.1his comitiis prudentia et virtute senatus sublatis, alia maioris certaminis, quo et maiore de re et inter plures potentioresque viros, sunt exorta.
在元老院的智慧和美德下,这次选举被取消了,随后又兴起了另一场涉及更重大事务、在更多且更有力的竞争者之间展开的更大冲突。
§39.40.2censuram summa contentione petebant L. Valerius Flaccus P. et L. Scipiones Cn. Manlius Vulso L. Furius Purpurio patricii, §39.40.3plebeii autem M. Porcius Cato M. Fulvius Nobilior Ti. et M. Sempronii, Longus et Tuditanus.
以极大的竞争劲头争取监察官职位的有卢基乌斯·瓦莱里乌斯·弗拉库斯、普布利乌斯和卢基乌斯·塞西皮奥兄弟、格奈乌斯·曼利乌斯·乌尔索、卢基乌斯·富里乌斯·普尔普里奥等贵族;而平民候选人则是马尔库斯·波尔基乌斯·加图、马尔库斯·富尔维乌斯·诺比利奥尔,以及提贝里乌斯和马尔库斯·塞姆普罗尼乌斯兄弟(即隆古斯和图迪塔努斯)。
sed omnes patricios plebeiosque nobilissimarum familiarum M. Porcius longe anteibat.
但在所有最显赫家族的贵族和平民中,马尔库斯·波尔基乌斯都远远走在最前面。
§39.40.4in hoc viro tanta vis animi ingeniique fuit, ut quocumque loco natus esset, fortunam sibi ipse facturus fuisse videretur.
在此人身上有着如此巨大的精神与才干力量,以至于无论他出生在什么地方,他似乎都注定会自己创造自己的命运。
nulla ars neque privatae neque publicae rei gerendae ei defuit; urbanas rusticasque res pariter callebat.
无论是处理私务还是公务,他都不缺乏任何技能;他同样精通城市和乡村的事务。
§39.40.5ad summos honores alios scientia iuris, alios eloquentia, alios gloria militaris provexit: huic versatile ingenium sic pariter ad omnia fuit, ut natum ad id unum diceres, quodcumque ageret: §39.40.6in bello manu fortissimus multisque insignibus clarus pugnis, idem postquam ad magnos honores pervenit, summus imperator, idem in pace, si ius consuleres, peritissimus, si causa oranda esset, §39.40.7eloquentissimus, nec is tantum, cuius lingua vivo eo viguerit, monumentum eloquentiae nullum exstet: vivit immo vigetque eloquentia eius sacrata scriptis omnis generis.
法律知识将一些人推向最高职位,雄辩将另一些人推向前台,军功又将另一些人提拔:而他则拥有如此适应一切的通才,以至于无论他做什么,你都会说他仿佛是唯独为此而生的:在战争中,他身手最为勇猛,因许多杰出的战斗而闻名;同样,在获得崇高官职后,他是一位杰出的统帅;同样,在和平时期,如果要咨询法律,他是最精通的人,如果要为案件辩护,他是最雄辩的人,而且他并不仅仅是在活着的时候口舌伶俐,死后却未留下任何雄辩的纪念碑;相反,他的雄辩因各种类型的著作而得以神圣化,至今依然存活并保持着生命力。
§39.40.8orationes et pro se multae et pro aliis et in alios: nam non solum accusando sed etiam causam dicendo fatigavit inimicos.
他留下了许多演说辞,既有为自己辩护的,也有为他人辩护的,还有针对他人的:因为他不仅通过控告,而且通过自辩来使他的敌人精疲力竭。
simultates nimio plures §39.40.9et exercuerunt eum et ipse exercuit eas; nec facile dixeris, utrum magis presserit eum nobilitas, an ille agitaverit nobilitatem.
极多的恩怨既磨炼了他,他也积极参与其中;你很难轻易说出,究竟是贵族阶层对他的压迫更甚,还是他对贵族阶层的袭扰更深。
§39.40.10asperi procul dubio animi et linguae acerbae et immodice liberae fuit, sed invicti a cupiditatibus animi, rigidae innocentiae, contemptor gratiae, divitiarum.
毫无疑问,他性格严厉,言辞刻薄且过度放任,但他有着不受欲望战胜的心灵,严苛的廉洁,鄙视裙带关系和财富。
§39.40.11in parsimonia, in patientia laboris periculique ferrei prope corporis animique, quem ne senectus quidem, quae solvit omnia, §39.40.12fregerit, qui sextum et octogesimum annum agens causam dixerit, ipse pro se oraverit scripseritque, nonagesimo anno Ser. Galbam ad populi adduxerit iudicium.
在节俭和对劳苦、危险的耐受力方面,他的身体和心灵几乎像铁一样坚强,甚至连溶解一切的老年,也没能击碎他,他在八十六岁时还在为案件辩护,亲自为自己演说并撰写文稿,在九十岁时将塞尔维乌斯·加尔巴送上了人民的法庭审判。

词汇与语法注释

  1. 39.40.1alia maioris certaminis — 主语 `alia` 为中性复数主格,指代“其他事情”或省略的 `certamina`(争斗)。`maioris certaminis` 是性质属格,整体意为“伴随更激烈斗争的其他争端”。后接的关系从句 `quo...` 中省略了如 `certatum est` 等动词。
  2. 39.40.4fortunam sibi ipse facturus fuisse videretur — `facturus fuisse` 是将来主动分词与 `fuisse` 连用,表示过去虚拟条件句的归结部(原本作 `fortunam sibi ipse facturus fuit`,“他本会自己创造命运”),在由 `ut` 引导的结果从句中,作为动词 `videretur` 的补足不定式。
  3. 39.40.9nec facile dixeris — `dixeris` 是第二人称单数的完成时虚拟语气(潜在虚拟语气),用于表示对不特定主体的温和陈述:“你(任何人)都不能轻易说出”。
  4. 39.40.11quem ne senectus quidem ... fregerit — 关系代词 `quem` 的先行词是前句中 `corporis animique` 的所有者(加图)。`fregerit` 是完成时虚拟语气,表示结果,用以具体说明其“如铁一般的”特性的程度(“以至于连老年都无法击碎他”)。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §39.40.1-39.40.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:39.40.1-39.40.12

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。