Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §38.53.1-38.53.11

诉讼的中止与西庇阿在利特尔努姆之死

第 1440 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

格拉古充满愤慨的演说甚至打动了控告者,使其放弃指控,P. 西庇阿·阿非利加努斯随后隐退于利特尔努姆并在此逝世。文中对他的卓越军事功绩及晚年的落寞进行了评价。

§38.53.1adiecit decreto indignationem: “sub pedibus vestris stabit, tribuni, domitor ille Africae Scipio?
他在决议中增添了愤慨之言:“护民官们,难道那位阿非利加的征服者西庇阿,竟要站在你们的脚下吗?
§38.53.2ideo quattuor nobilissimos duces Poenorum in Hispania, quattuor exercitus fudit fugavitque; ideo Syphacem cepit, Hannibalem devicit, Carthaginem vectigalem nobis fecit, Antiochum — §38.53.3recipit enim fratrem consortem huius gloriae L. Scipio — ultra iuga Tauri emovit, ut duobus Petilliis succumberet?
难道就是为了这个,他才在西班牙击溃并驱逐了迦太基最显赫的四位将领和四支军队;就是为了这个,他才俘获了西法克斯,彻底击败了汉尼拔,使迦太基向我们纳贡,并将安条克—— 因为L. 西庇阿承认其兄分享了这一荣耀——驱逐到托罗斯山脉之外,难道只是为了让他屈服于两个佩蒂里乌斯吗?
§38.53.4vos de P. Africano palmam petiferetis? nullisne meritis suis, nullis nostris honoribus umquam in arcem tutam et velut sanctam clari viri pervenient, ubi, si non venerabilis, inviolata saltem senectus eorum considat?”
你们难道想从P. 阿非利加努斯身上夺取胜利的棕榈枝吗? 难道杰出的人物,无论凭其自身的功勋还是我们授予的荣誉,都永远无法抵达一个安全且犹如神圣的堡垒,让他们的晚年即便得不到敬重,至少也能在不受侵犯中安顿下来吗?
§38.53.5movit et decretum et adiecta oratio non ceteros modo, sed ipsos etiam accusatores, et deliberaturos se, quid iuris sui et officii esset, dixerunt.
” 这一决议及附带的演说不仅打动了其余的人,也打动了控告者自己,他们表示将慎重考虑自己的权利和职责。
§38.53.6senatus deinde concilio plebis dimisso haberi est coeptus.
随后,平民大会解散,元老院会议开始召开。
ibi gratiae ingentes ab universo ordine, praecipue a consularibus senioribusque, Ti. Graccho actae sunt, quod rem publicam privatis simultatibus potiorem habuisset, §38.53.7et Petillii vexati sunt probris, quod splendere aliena invidia voluissent et spolia ex Africani triumpho peterent.
在会上,整个阶层——尤其是前执政官和年长者们——向Ti. 格拉古致以了极大的感谢,因为他将国家利益置于个人恩怨之上,而佩蒂里乌斯兄弟则遭到了痛斥,因为他们企图借他人所受的怨恨来让自己闪耀,并试图从阿非利加努斯的凯旋中攫取战利品。
§38.53.8silentium deinde de Africano fuit.
此后,关于阿非利加努斯的事情便归于沉寂。
vitam Literni egit sine desiderio urbis; morientem rure eo ipso loco sepeliri se iussisse ferunt monumentumque ibi aedificari, ne funus sibi in ingrata patria fieret.
他在利特尔努姆度过了余生,对那座城市毫无眷恋;据说他在临终前曾下令,要求将自己葬在乡间的那个地方,并在那里建立纪念碑,以免在恩将仇报的祖国举行他的葬礼。
§38.53.9vir memorabilis, bellicis tamen quam pacis artibus memorabilior.
他是一个值得纪念的人物,然而他在战争艺术上比在和平艺术上更为人瞩目。
nobiior prima pars vitae quam postrema fuit, quia in iuventa bella adsidue gesta, cum senecta res quoque defloruere, nec praebita est materia ingenio.
他生命的前半部分比后半部分更为辉煌,因为在青年时代他不断征战,而随着晚年的到来,他的事迹也凋零了,没有为他的才华提供施展的素材。
§38.53.10quid ad primum consulatum secundus, etiam si censuram adicias? quid Asiatica legatio, et valetudine adversa inutilis et filii casu deformata et post reditum necessitate aut subeundi iudicii aut simul cum patria deserendi?
与他的第一次执政官任期相比,第二次又算得了什么,即便加上监察官的头衔? 那次亚洲使团的任务又算得了什么——由于身体抱恙而毫无用处,因儿子的变故而蒙受污点,回国后更不得不面临要么接受审判、要么与祖国诀别(去往他乡隐退)的抉择?
§38.53.11Punici tamen belli perpetrati, quo nullum neque maius neque periculosius Romani gessere, unus praecipuam gloriam tulit.
然而,在被彻底完成的波埃尼战争(罗马人所进行的战争中没有比这更大、更危险的了)中,他独自一人赢得了首要的荣耀。

词汇与语法注释

  1. 38.53.2ideo ... ut duobus Petilliis succumberet? — 副词 ideo(为此)自 §38.53.2 起重复出现,并与 §38.53.3 中带有修辞意图的结果/目的状语从句 ut 节相连,构成了一个强烈的反问句:“难道……只是为了让他屈服于两个佩蒂里乌斯吗?”
  2. 38.53.3recipit enim fratrem consortem huius gloriae L. Scipio — 这是一个插入句,其中 L. Scipio 是主语,fratrem(指其兄 P. Scipio)是直接宾语,consortem huius gloriae 是宾语补足语。解释了 L. 西庇阿承认其兄分享了战胜安条克的荣耀这一事实。
  3. 38.53.7quod splendere aliena invidia voluissent — quod 从句中的虚拟语气 voluissent 表示主观原因。aliena invidia 是表示手段或原因的夺格,指“针对他人(西庇阿)的怨恨或嫉妒”,意指佩蒂里乌斯兄弟企图利用世人对西庇阿的敌意来抬高自己(splendere)。
  4. 38.53.10quid Asiatica legatio, ... et post reditum necessitate ... deserendi? — 这是一个 quid [fuit] ...? 形式的省略句。deserendi 是属格的动形容词,与前面的 subeundi iudicii(接受审判)并列,修饰 necessitate。意为“(为了避免受审而)背弃祖国”,指西庇阿自我流放到利特尔努姆一事。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §38.53.1-38.53.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:38.53.1-38.53.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。