Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §38.45.1-38.45.11

十人使节指控曼利乌斯擅自发动战争

第 1432 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

十人使节委员会激烈指责曼利乌斯企图破坏与安条克的和平,并在未经元老院或人民命令的情况下,对加拉太人发动私自的战争,并向各地统治者搜刮钱财。

§38.45.1legatos sese Cn. Manlio datos pacis cum Antiocho faciendae causa foederisque legum, quae cum L. Scipione inchoatae fuissent, perficiendarum.
(他们声称)他们自己是作为使节被派给格奈乌斯·曼利乌斯的,目的是与安条克缔结和平,并完成与卢基乌斯·西庇阿开始的条约条款。
§38.45.2Cn. Manlium summa ope tetendisse, ut eam pacem turbaret, et Antiochum, si sui potestatem fecisset, insidiis exciperet; sed illum cognita fraude consulis, cum saepe colloquiis petitis captatus esset, non congressum modo sed conspectum etiam eius vitasse.
(他们指出)格奈乌斯·曼利乌斯曾竭尽全力破坏这一和平,并试图在安条克将自己置于其支配下时设下埋伏;但由于安条克看穿了执政官的诡计,尽管多次在被要求会谈时受到诱捕,他不仅避开与他会面,甚至避开见他。
§38.45.3cupientem transire Taurum aegre omnium legatorum precibus, ne carminibus Sibyllae praedictam superantibus terminos fatalis cladem experiri vellet, retentum admosse tamen exercitum et prope in ipsis iugis ad divortia aquarum castra posuisse.
尽管他(曼利乌斯)极力想要跨越托罗斯山,但在所有使节的恳求下才勉强被制止——使节们请求他不要去尝试西比拉神谕中预言给那些超越命运边界之人的毁灭——但他仍然推进了军队,并在几乎就在山脊的分水岭处安营扎寨。
§38.45.4cum ibi nullam belli causam inveniret quiescentibus regiis, circumegisse exercitum ad Gallograecos; §38.45.5cui nationi non ex senatus auctoritate, non populi iussu bellum illatum.
在那里,由于国王的军队保持安静,他找不到任何开战的借口,于是便把军队转向了加拉太人(加洛格来基人);对该民族的战争既非出自元老院的授权,也非出自人民的命令。
quod quem umquam de sua sententia facere ausum?
曾有谁敢凭自己的主意做这样的事?
§38.45.6Antiochi Philippi Hannibalis et Poenorum recentissima bella esse; de omnibus his consultum senatum, populum iussisse, per legatos ante res repetitas, postremo, qui bellum indicerent, missos.
与安条克、腓力、汉尼拔及迦太基人的战争都是最近发生的;在所有这些战争中,都曾向元老院请示,由人民命令,先通过使节要求赔偿,最后派遣使者宣战。
§38.45.7“quid eorum, Cn. Manli, factum est, ut istud publicum populi Romani bellum et non tuum privatum latrocinium ducamus?
“格奈乌斯·曼利乌斯啊,这些事情中哪一件被履行了,以至于我们要把那场战争视为罗马人民的公战,而不是你私人的抢劫?
§38.45.8at eo ipso contentus fuisti, recto itinere exercitum duxisti ad eos, quos tibi hostis desumpseras;
难道你仅满足于此,并将军队直接引向你为自己选定的敌人吗?
§38.45.9an per omnes amfractus viarum, cum ad bivia consisteres, ut, quo flexisset agmen Attalus, Eumenis frater, eo consul mercennarius cum exercitu Romano sequereris, Pisidiae Lycaoniaeque et Phrygiae recessus omnis atque angulos peragrasti, stipem ab tyrannis castellanisque deviis colligens? quid enim tibi cum Oroandis? quid cum aliis aeque innoxiis populis?”
还是说,你在所有弯曲的道路上,站在分叉路口,以便欧墨尼斯的兄弟阿塔罗斯的队伍折向何处,你这个雇佣执政官就带着罗马军队跟向何处,你遍历了皮西迪亚、吕考尼亚和弗里吉亚的所有偏僻角落和边缘,向偏离主道的僭主和城堡主们募集施舍? 你和奥罗安达人究竟有什么相干? 和其他同样无害的民族又有什么相干?
§38.45.10“bellum autem ipsum, cuius nomine triumphum petis, quo modo gessisti? loco aequo, tempore tuo pugnasti?
至于那场战争本身——你凭其名义要求凯旋式的战争——你是如何进行的? 你是在平坦的地方,在对自己有利的时机战斗的吗?
§38.45.11tu vero recte, ut diis immortalibus honos habeatur, postulas, primum quod pro temeritate imperatoris, nullo gentium iure bellum inferentis, poenas luere exercitum noluerunt; deinde quod beluas, non hostis nobis obiecerunt.
你确实理直气壮地要求向不朽的神明表示敬意,首先是因为神明不愿军队为一个无视万民法而发动战争的将领的鲁莽行为承担罪责;其次是因为神明扔在我们面前的是野兽,而不是敌人。 ”

词汇与语法注释

  1. §38.45.1legatos sese Cn. Manlio datos — 延续自前一句中动词 `contradixerunt`(§38.44.11)的间接引语(Oratio Obliqua)中“对格加不定式”结构。省略了主句动词(如 `dixerunt` 等);`sese` 为对格主语,`datos [esse]` 为被动完成时不定式。
  2. §38.45.2si sui potestatem fecisset — 反身代词属格 `sui` 间接指代主句间接引语的主体曼利乌斯,而非条件从句的主语(安条克)。短语 `potestatem facere` 搭配属格是“使自己处于(某人)支配之下/允许接近”的习惯表达。`fecisset` 是虚拟式过去完成时,对应直接引语中的将来完成时直说式,因历史时态序列而发生转移。
  3. §38.45.3ne carminibus Sibyllae praedictam superantibus terminos fatalis cladem experiri vellet — 虚拟式从句 `ne... vellet` 作为名词性从句,解释了前文 `precibus`(请求)的具体内容。`carminibus` 是工具/原因夺格,修饰过去分词 `praedictam`(修饰 `cladem`)。现在分词短语 `superantibus terminos fatalis`(“对于超越命运边界的人”)起到形容词性修饰作用,指明预言中灾难的对象。
  4. §38.45.5quod quem umquam de sua sententia facere ausum — 间接引语中的修辞性疑问句,以连接关系代词 `quod`(这件事)为宾语。直接引语中的修辞性疑问句(`quis ausus est?` “谁曾敢于做过?”)在间接引语中转化为对格 `quem`(代表 `quis`)加不定式 `ausum [esse]` 的结构。
  5. §38.45.7ut istud publicum populi Romani bellum ... ducamus — 带有虚拟式动词 `ducamus` 的 `ut` 从句在主句疑问句(“这些事里哪一件被履行了”)之后,表示结果或目的(“以至于/为了让我们将之视为……”)。指示代词 `istud`(“你那份”)与第二人称相关,带有否定或轻蔑的色彩。
  6. §38.45.8at eo ipso contentus fuisti — 句首的质词 `at` 引入反驳或强烈的对比。在此被解释为直接引语中的反问句:“但你真的仅满足于此吗?[显然不。]”

引用这一段

李维, 自建城以来史 §38.45.1-38.45.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:38.45.1-38.45.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。