§38.45.1legatos sese Cn. Manlio datos pacis cum Antiocho faciendae causa foederisque legum, quae cum L. Scipione inchoatae fuissent, perficiendarum. §38.45.2Cn. Manlium summa ope tetendisse, ut eam pacem turbaret, et Antiochum, si sui potestatem fecisset, insidiis exciperet; sed illum cognita fraude consulis, cum saepe colloquiis petitis captatus esset, non congressum modo sed conspectum etiam eius vitasse. §38.45.3cupientem transire Taurum aegre omnium legatorum precibus, ne carminibus Sibyllae praedictam superantibus terminos fatalis cladem experiri vellet, retentum admosse tamen exercitum et prope in ipsis iugis ad divortia aquarum castra posuisse. §38.45.4cum ibi nullam belli causam inveniret quiescentibus regiis, circumegisse exercitum ad Gallograecos; §38.45.5cui nationi non ex senatus auctoritate, non populi iussu bellum illatum.
(그들은 자신들이) 안티오코스와의 평화를 맺고 루키우스 스키피오와 함께 시작되었던 조약 조건을 완성하기 위해 그나이우스 만리우스에게 파견된 사절들이라고 (주장했다). 그나이우스 만리우스는 그 평화를 방해하기 위해 전력을 다했고, 안티오코스가 자신의 지배 아래 들어온다면 그를 함정에 빠뜨리려 했으나, 왕은 집정관의 사기극을 알아차리고 회담 요구로 여러 번 유인당할 뻔했음에도 그와 만나는 것뿐만 아니라 보는 것조차 피했다(고 그들은 말했다). (만리우스는) 타우루스산맥을 넘기를 갈망했으나, 시빌라의 예언서에 운명의 한계를 넘는 이들에게 예고된 파멸을 그가 스스로 경험하기를 바라지 않는다는 모든 사절들의 간곡한 애원 덕분에 간신히 만류되었지만, 그럼에도 군대를 전진시켜 거의 산등성이의 분수령에 진영을 구축했다. 그곳에서 왕의 군대가 평온을 유지하고 있었기에 전쟁의 어떠한 명분도 찾지 못하자, 그는 군대를 갈로그라이키인(갈라티아인)들에게로 돌렸다. 그 민족에 대해서는 원로원의 권위나 민중의 명령에 의해서도 아닌 전쟁이 일어났다.
quod quem umquam de sua sententia facere ausum? §38.45.6Antiochi Philippi Hannibalis et Poenorum recentissima bella esse;
그러한 일을 누가 감히 자신의 판단만으로 저지른 적이 있는가? 안티오코스, 필리포스, 한니발 및 카르타고인들과의 전쟁은 가장 최근의 일들이다.
de omnibus his consultum senatum, populum iussisse, per legatos ante res repetitas, postremo, qui bellum indicerent, missos. §38.45.7“quid eorum, Cn. Manli, factum est, ut istud publicum populi Romani bellum et non tuum privatum latrocinium ducamus? §38.45.8at eo ipso contentus fuisti, recto itinere exercitum duxisti ad eos, quos tibi hostis desumpseras;
이 모든 일에 대해 원로원에 자문이 행해졌고, 민중이 명령했으며, 사절을 통해 먼저 배상이 요구되었고, 마지막으로 전쟁을 선포할 이들이 파견되었다. "그나이우스 만리우스여, 그것들 중 어느 것이 행해졌기에 우리가 그것을 로마 민중의 공적인 전쟁으로 여기고 그대 개인의 강도 짓으로 여기지 않겠는가? 아니면 그대는 그것만으로 만족하여, 그대가 스스로 적으로 선택한 이들에게 곧장 곧바른 길로 군대를 인도했단 말인가? 그것도 아니라면, 갈림길에 멈춰 서서 에우메네스의 형제 아탈로스의 군대가 어디로 방향을 꺾든 고용된 집정관인 그대가 로마 군대를 이끌고 그곳을 따르기 위해, 온갖 굽이치는 길들을 지나며 피시디아, 리카오니아, 프리기아의 모든 오지와 구석구석을 돌아다니며 길에서 벗어난 참주들과 성주들로부터 기부금을 뜯어내고 다녔단 말인가?
§38.45.9an per omnes amfractus viarum, cum ad bivia consisteres, ut, quo flexisset agmen Attalus, Eumenis frater, eo consul mercennarius cum exercitu Romano sequereris, Pisidiae Lycaoniaeque et Phrygiae recessus omnis atque angulos peragrasti, stipem ab tyrannis castellanisque deviis colligens? quid enim tibi cum Oroandis? quid cum aliis aeque innoxiis populis?”
도대체 그대와 오로안다인들 사이에 무슨 상관이 있는가? 마찬가지로 무해한 다른 민족들과는 무슨 상관이 있는가? 그렇다면 그 이름으로 개선식을 요구하는 그 전쟁 자체를 그대는 어떻게 수행했는가?
§38.45.10“bellum autem ipsum, cuius nomine triumphum petis, quo modo gessisti? loco aequo, tempore tuo pugnasti? §38.45.11tu vero recte, ut diis immortalibus honos habeatur, postulas, primum quod pro temeritate imperatoris, nullo gentium iure bellum inferentis, poenas luere exercitum noluerunt; deinde quod beluas, non hostis nobis obiecerunt.
평탄한 장소에서, 그대에게 유리한 시간에 싸웠는가? 그대가 참으로 불멸의 신들에게 영예가 돌려져야 한다고 정당하게 요구하는 바인데, 첫째로 만민법을 무시하고 전쟁을 일으킨 사령관의 무모함 때문에 군대가 벌을 받는 것을 신들이 원치 않으셨기 때문이며, 둘째로 신들이 우리 앞에 적이 아니라 야수들을 던져주셨기 때문이다."