Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §38.40.1-38.40.15

曼里乌斯军渡至欧洲与在色雷斯遇伏

第 1427 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

曼里乌斯在制定了与加拉太人的和平规则后,率军渡过欧洲。但在通过色雷斯的狭窄通道运送战利品时,罗马军队遭到色雷斯部落的伏击(这被怀疑有马其顿国王的阴谋参与),双方展开了惨烈而混乱的战斗。

§38.40.1his foederibus decretisque datis Manlius cum decem legatis omnique exercitu ad Hellespontum profectus, evocatis eo regulis Gallorum, leges, quibus pacem cum Eumene servarent, §38.40.2dixit, denuntiavit, ut morem vagandi cum armis finirent agrorumque suorum terminis se continerent.
在这些条约和法令颁布之后,曼利乌斯与十位使节及全军一起向赫勒斯庞特出发,并在那里召集了加拉太人的小王们,宣示了他们与欧墨尼斯保持和平所应遵守的法律;他严厉警告他们结束武装流窜的习俗,并将自己限制在各自领土的边界之内。
§38.40.3contractis deinde ex omni ora navibus et Eumenis etiam classe per Athenaeum fratrem regis ab Elaea adducta copias omnes in Europam traiecit.
随后,他从整个海岸聚集了船只,又通过国王的兄弟阿テナエオス从埃拉埃亚带来了欧墨尼斯的舰队,将所有军队运送到了欧洲。
§38.40.4inde per Chersonesum modicis itineribus grave praeda omnis generis agmen trahens Lysimachiae stativa habuit, ut quam maxime recentibus et integris iumentis Thraeciam, per quam iter vulgo horrebant, ingrederetur.
此后,他率领着因各种战利品而显得沉重的队伍,通过赫尔松尼苏斯,以适度的行程行军,在吕西马基亚设下了常驻营地,以便在驮兽尽可能保持精良和完好的状态下进入色雷斯——人们通常对穿过该地的旅程感到畏惧。
§38.40.5quo profectus est ab Lysimachia die, ad amnem Melana quem vocant, inde postero die Cypsela pervenit.
在他从吕西马基亚出发的那天,他到达了人们称为梅拉斯的河流,接着在第二天到达了库普塞拉。
§38.40.6a Cypselis via decem milium fere silvestris angusta confragosa excipiebat, propter cuius difficultatem itineris in duas partes divisus exercitus, et praecedere una iussa, altera magno intervallo cogere agmen, media impedimenta interposuit; plaustra cum pecunia publica erant pretiosaque alia praeda.
从库普塞拉开始,接上来是一条大约十英里、森林茂密、狭窄且崎岖不平的道路;由于这段旅程的艰难,军队被分为两部分,一部分被命令先行,另一部分则以很大的间隔在后方殿后,在中间夹着辎重队;车上装有公款和其他珍贵的战利品。
§38.40.7ita cum per saltum iret, Thraecum decem haud amplius milia ex quattuor populis, Astii et Caeni et Maduateni et Coreli, ad ipsas angustias viam circumsederunt.
就这样,当队伍穿过山谷时,来自四个部落(阿斯蒂族、凯尼族、马杜阿泰尼族和科雷利族)的不超过一万名色雷斯人,在狭隘之处包围了道路。
§38.40.8opinio erat non sine Philippi Macedonum regis fraude id factum;
有人认为,这件事并非没有马其顿国王腓力的阴谋。
eum scisse non alia quam per Thraeciam redituros Romanos, et quantam pecuniam secum portarent.
据信他知道罗马人除了通过色雷斯之外没有其他返回的路径,并且知道他们随身携带了多少钱财。
§38.40.9in primo agmine imperator erat, sollicitus propter iniquitatem locorum.
在前卫队伍中,总司令正因地势的险恶而感到焦虑。
Thraeces nihil se moverunt, donec armati transirent; §38.40.10postquam primos superasse angustias viderunt, postremos nondum appropinquantis, impedimenta et sarcinas invadunt, caesisque custodibus partim ea, quae in plaustris erant, diripere, partim sub oneribus iumenta abstrahere.
色雷斯人一直没有动静,直到武装士兵通过;一旦他们看到最前面的士兵已经穿过隘口,而最后的士兵还没有接近,他们就袭击了辎重和行李,在杀死了守卫之后,一部分人开始抢夺车上的物品,另一部分人则连同驮兽身上的重物一起将其拉走。
§38.40.11unde postquam clamor primum ad eos, qui iam ingressi saltum sequebantur, deinde etiam ad primum agmen est perlatus, utrimque in medium concurritur, et inordinatum pluribus simul locis proelium conseritur.
此后,那里的呼喊声首先传到了那些已经进入山谷并跟在后面的人耳中,接着也传到了最前卫的队伍中,双方都向中间冲去,在好几个地方同时展开了混乱的战斗。
§38.40.12Thraecas praeda ipsa impeditos oneribus et plerosque, ut ad rapiendum vacuas manus haberent, inermes ad caedem praebet; Romanos iniquitas locorum barbaris per calles notas obcursantibus et latentibus interdum per cavas valles prodebat.
战利品本身因其重量而妨碍了色雷斯人,而且他们中的大多数人为了腾出双手进行抢劫而没有携带武器,这使他们成了被屠杀的对象;而险恶的地势则背叛了罗马人,因为蛮族通过熟悉的通道发起袭击,有时还潜伏在深谷之中。
§38.40.13ipsa etiam onera plaustraque, ut fors tulit, his aut illis incommode obiecta pugnantibus impedimento sunt.
甚至行李和车辆本身,也视乎偶然的命运,对这方或那方的战斗者造成了不便的阻碍。
§38.40.14alibi praedo, alibi praedae vindex cadit.
在这一处,强盗倒下了;在另一处,战利品的复仇者倒下了。
prout locus iniquus aequusve his aut illis, prout animus pugnantium est, prout numerus — alii enim pluribus, quam ipsi erant, alii paucioribus occurrerant —, varia fortuna pugnae est; §38.40.15multi utrimque cadunt.
地势对这方或那方是险恶还是有利,战斗者的斗志如何,人数如何——因为有些人遇到了比自己还多的敌人,而另一些人遇到的则较少——战斗的胜负也是多变的;双方都有许多人倒下。
iam nox appetebat, cum proelio excedunt Thraeces, non fuga vulnerum aut mortis, sed quia satis praedae habebant.
夜色渐浓,色雷斯人退出了战斗,这并不是为了逃避伤亡或死亡,而是因为他们已经获得了足够的战利品。

词汇与语法注释

  1. 38.40.1leges, quibus pacem cum Eumene servarent, dixit — 关系从句 quibus... servarent 使用虚拟语气表示目的或规定(“与欧墨尼斯保持和平所应遵守的法律”)。此处的 dixit 与接下来的 denuntiavit 是以 Manlius 为共同主语的主句动词。
  2. 38.40.6et praecedere una iussa, altera magno intervallo cogere agmen — 阴性单数形式的 una 和 altera 指代前文被分割的军队的两个“部分(pars)”。iussa 是省略了系动词 est 的过去分词。cogere agmen 是一个军事术语,意为“在后方殿后”或“收尾队形”。
  3. 38.40.8non sine Philippi Macedonum regis fraude id factum — 这是依赖于 opinio erat 的“主格+不定式”结构(id factum [esse]),其中省略了 esse。non sine(并非没有)是通过双重否定构成的反语/缓叙法(litotes),强烈暗示“腓力国王的阴谋确实参与其中”。
  4. 38.40.10caesisque custodibus partim ea, quae in plaustris erant, diripere, partim sub oneribus iumenta abstrahere — 这里的 diripere 和 abstrahere 是历史不定式(historical infinitive),用于生动地描绘叙事中的紧迫感和快速行动,其功能等同于直陈式过去未完成时(diripiebant, abstrahebant)。其主语为 Thraeces(色雷斯人)。
  5. 38.40.11utrimque in medium concurritur — 不及物动词 concurro 的第三人称单数被动语态,属于拉美语中典型的无人称被动用法。它表示“人们从双方往中间奔去”或“一齐发起了冲锋”,不具体指出动作的主体,以此强调集体的动态。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §38.40.1-38.40.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:38.40.1-38.40.15

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。