§30.33.1non confertas autem cohortes ante sua quamque signa instruebat, sed manipulos aliquantum inter se distantes, ut esset spatium, qua elephanti hostium acti nihil ordines turbarent.
然而,他并没有将各步兵大队密集地部署在各自的军旗前,而是让各中队之间保持一定的距离,以便在敌人的战象被驱赶向前时,有空间可以让它们穿过而不致混乱阵列。
§30.33.2Laelium, cuius ante legati, eo anno quaestoris extra sortem ex senatus consulto opera utebatur, cum Italico equitatu ab sinistro cornu, Masinissam Numidasque ab dextro opposuit.
莱利乌斯此前曾任副将,该年根据元老院决议未经抽签而担任财务官,西庇阿任用他,将其与意大利骑兵一同部署在左翼,而将马西尼萨和努米底亚人部署在右翼。
§30.33.3vias patentes inter manipulos antesignanorum velitibus — ea tunc levis armatura erat — complevit, dato praecepto, ut ad impetum elephantorum aut post directos refugerent ordines aut in dextram laevamque discursu applicantes se antesignanis viam, qua inruerent in ancipitia tela, beluis darent.
前卫兵中队之间敞开的通道,他用轻装步兵(这就是当时的轻装步兵)填满,并下达指示:面对战象的冲锋,他们要么退到直排的阵列后方,要么向左右散开并依附在前卫兵身侧,为这些巨兽让出一条道路,使其冲向两面夹击的投射武器。
§30.33.4Hannibal ad terrorem primos elephantos — octoginta autem erant, quot nulla umquam in acie ante habuerat — instruxit, §30.33.5deinde auxilia Ligurum Gallorumque Baliaribus Maurisque admixtis; in secunda acie Carthaginienses Afrosque et Macedonum legionem; §30.33.6modico deinde intervallo relicto subsidiariam aciem Italicorum militum — Bruttii plerique erant, vi ac necessitate plures quam sua voluntate decedentem ex Italia secuti — instruxit.
汉尼拔为了制造恐怖,将战象部署在最前列——共有八十头,这是他以往在任何战线上都未曾拥有过的庞大数量;随后是利古里亚人和高卢人的辅助军,混杂着巴利阿里人和摩尔人;在第二线则是迦太基人、非洲人以及马其顿军团;随后留下适当的间隔,他部署了由意大利士兵组成的预备队阵列——其中大多数是布鲁提人,他们中因武力和逼迫而跟随他撤离意大利的人,多于出于自愿者。
§30.33.7equitatum et ipse circumdedit cornibus; dextrum Carthaginienses, sinistrum Numidae tenuerunt.
他自己也在两翼部署了骑兵;右翼由迦太基人把守,左翼由努米底亚人把守。
Varia adhortatio erat in exercitu inter tot homines, §30.33.8quibus non lingua, non mos, non lex, non arma, non vestitus habitusque, non causa militandi eadem esset.
在拥有如此多不同人群的军队中,将领们的鼓舞方式也各不相同,因为他们没有共同的语言、习俗、法律、武器、服饰和打扮,甚至连参战的理由也各不相同。
auxiliaribus §30.33.9et praesens et multiplicata ex praeda merces ostentatur; Galli proprio atque insito in Romanos odio accenduntur; Liguribus campi uberes Italiae deductis ex asperrimis montibus in spem victoriae ostentantur; §30.33.10Mauros Numidasque Masinissae inpotenti futuro dominatu terret; §30.33.11aliis aliae spes ac metus iactantur.
对于辅助军,既展示了眼前的酬金,也展示了通过掠夺成倍增加的收益;高卢人因对罗马人固有且根深蒂固的仇恨而被激怒;对从险峻山脉中带出来的利古里亚人,则展示了意大利肥沃的平原以激起胜利的希望;他用马西尼萨未来残暴统治的威胁恐吓摩尔人和努米底亚人;对其他部众,则抛出各式各样的希望与恐惧。
Carthaginiensibus moenia patriae, di penates, sepulcra maiorum, liberi cum parentibus coniugesque pavidae, aut excidium servitiumque aut imperium orbis terrarum, nihil aut in metum aut in spem medium, ostentatur.
给迦太基人展示的,则是祖国的城墙、家神、祖先的坟墓、同父母在一起的子女,以及惶恐不安的妻子们,要么是毁灭和奴役,要么是整个世界的统治权——在恐惧或希望之间没有任何中间道路。
cum maxime haec imperator apud Carthaginienses, §30.33.12duces suarum gentium inter populares, pleraque per interpretes inter immixtos alienigenas agerent, tubae cornuaque ab Romanis cecinerunt, tantusque clamor ortus, §30.33.13ut elephanti in suos, sinistrum maxime cornu, verterentur, Mauros ac Numidas.
正当统帅在迦太基人中极力宣说这些,各部族的领袖在同胞中进行宣讲,而对于混杂其中的异族人,则多通过口译员来传达时,罗马人的一侧突然吹响了军号和角笛,并爆发出了巨大的呐喊声,以至于战象调头冲向了己方,尤其是左翼的摩尔人和努米底亚人。
addidit facile Masinissa perculsis terrorem nudavitque ab ea parte aciem equestri auxilio.
马西尼萨轻而易举地给这些惊恐万状的人增加了恐惧,并剥夺了该侧阵列的骑兵支援。
§30.33.14paucae tamen bestiarum intrepidae in hostem actae inter velitum ordines cum multis suis vulneribus ingentem stragem edebant.
然而,仍有几头毫无畏惧的战象被驱赶着冲向敌人,在轻装步兵的阵列中造成了巨大的杀伤,同时它们自己也负了许多伤。
§30.33.15resilientes enim ad manipulos velites, cum viam elephantis, ne obtererentur, fecissent, in ancipites ad ictum utrimque coniciebant hastas, §30.33.16nec pila ab antesignanis cessabant, donec undique incidentibus telis exacti ex Romana acie hi quoque in suos dextrum cornu, ipsos Carthaginienses equites, in fugam verterunt.
因为轻装步兵退回到各中队,为了不被践踏而给战象让出一条路,随后从两旁向这些暴露在双侧打击下的战象掷出投枪;前卫兵的标枪也没有停歇,直到这些战象在来自四面八方的投射武器打击下被驱逐出罗马人的阵列,它们也调头冲向了己方的右翼,即迦太基骑兵本身,并使其陷入溃逃。
Laelius ut turbatos vidit hostes, addidit perculsis terrorem.
莱利乌斯一见敌人陷入混乱,便给这些惊恐万状的人增加了恐惧。