Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §30.14.1-30.14.11

西庇阿对马西尼萨仓促成婚的警告

第 995 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

听完西法克斯的自白后,西庇阿对马西尼萨过于仓促的婚姻深感忧虑。他私下召见马西尼萨,强调自制的重要性,并警告他,西法克斯及其所有财产(包括其妻索芬尼丝芭)皆为罗马人民的战利品,其处置权属于罗马元老院和人民。

§30.14.1haec non hostili modo odio, sed amoris etiam stimulis, amatam apud aemulum cernens, cum dixisset, non mediocri cura Scipionis animum pepulit.
当他出于敌意的仇恨、同时也出于爱情的刺激,看到自己所爱的女人在情敌手中而说出这些话时,这番话带着不寻常的忧虑击中了西庇阿的心灵。
§30.14.2et fidem criminibus raptae prope inter arma nuptiae neque consulto neque expectato Laelio faciebant tamque praeceps festinatio, ut, quo die captam hostem vidisset, eodem matrimonio iunctam acciperet et ad penates hostis sui nuptiale sacrum conficeret.
几乎是在兵荒马乱之中夺取来的婚礼、既未商量也未等候莱利乌斯、以及如此仓促鲁莽的急躁,都为这些指控提供了可信度:以至于在目睹她作为俘虏敌人的同一天,他就接纳她结为连理,并在他敌人的保护神前举行了婚礼。
§30.14.3et eo foediora haec videbantur Scipioni, quod ipsum in Hispania iuvenem nullius forma pepulerat captivae.
这些事情在西庇阿看来显得更加丑陋,因为他自己年轻时在西班牙,没有任何女俘虏的美貌曾打动过他。
haec secum volutanti Laelius ac Masinissa supervenerunt.
当他在心中盘算这些事时,莱利乌斯和马西尼萨走了进来。
quos cum pariter ambo et benigno vultu excepisset et egregiis laudibus frequenti praetorio celebrasset, abductum in secretum Masinissam sic adloquitur: §30.14.4“aliqua te, Masinissa, existimo intuentem in me bona et principio in Hispania ad iungendam mecum amicitiam venisse et postea in Africa te ipsum spesque omnes tuas in fidem meam commisisse.
西庇阿同样用温和的面容接纳了他们两人,并在聚集的统帅帐篷中给予了极高的赞誉,随后将马西尼萨拉到私密之处,对他这样说道: “马西尼萨,我认为你是因为在我身上看到了某些美德,起初才在西班牙来与我结交,后来又在非洲将你自己以及你所有的希望都托付给我的信用。
§30.14.5atqui nulla earum virtus est, propter quas tibi adpetendus visus sim, qua ego aeque ac temperantia et continentia libidinum gloriatus fuerim.
然而,在那些让你觉得我值得交往的美德中,没有哪一项比我的节制和对欲望的克制更令我自豪的了。
§30.14.6hanc te quoque ad ceteras tuas eximias virtutes, Masinissa, adiecisse velim.
马西尼萨,我希望你也将这一美德加入到你其他杰出的美德之中。
non est, non — mihi crede — tantum ab hostibus armatis aetati nostrae periculi, quantum ab circumfusis undique voluptatibus.
相信我,对我们这个年纪的人来说,武装之敌带来的危险,远没有从四面八方包围过来的享乐所带来的危险那么大。
§30.14.7qui eas temperantia sua frenavit ac domuit, multo maius decus maioremque victoriam sibi peperit, quam nos Syphace victo habemus.
凡是用自己的节制约束并驯服了这些享乐的人,为自己赢得的名誉和胜利,要远远大于我们战胜西法克斯所获得的。
§30.14.8quae me absente strenue ac fortiter fecisti libenter et commemoravi et memini; cetera te ipsum tecum reputare quam me dicente erubescere malo.
在我不在时,你精力充沛且英勇地做出的那些事,我乐于提及也铭记在心;至于其余的事,我宁愿你自己独自省思,而不愿因为我的诉说而让你面红赤。
Syphax populi Romani auspiciis victus captusque est.
西法克斯是在罗马人民的占卜权下被击败并俘虏的。
§30.14.9itaque ipse, coniunx, regnum, ager, oppida, homines, qui incolunt, quidquid denique Syphacis fuit praeda populi Romani est,
因此,他本人、他的妻子、王国、土地、城镇、居住在其中的人,一句话,凡是属于西法克斯的,都是罗马人民的战利品。
§30.14.10et regem coniugemque eius, etiamsi non civis Carthaginiensis esset, etiamsi non patrem eius imperatorem hostium videremus, Romam oporteret mitti, ac senatus populique Romani de ea iudicium atque arbitrium esse, quae regem socium nobis alienasse atque in arma egisse praecipitem dicatur.
并且,即便她不是迦太基公民,即便我们没有看到她的父亲是敌人的统帅,也应当将国王和他的妻子送往罗马,由罗马元老院和人民对她进行审判和裁决,据传正是她挑拨了一位盟友国王背叛我们,并驱使他仓促拿起武器。
§30.14.11vince animum; cave deformes multa bona uno vitio et tot meritorum gratiam maiore culpa, quam causa culpae est, conrumpas.
战胜你的心魔;切莫因单一的过错而玷污了众多的美德,也切莫因一项比过错起因更为严重的罪责,而毁掉了如此多功绩所带来的感激。

词汇与语法注释

  1. 30.14.1haec ... cum dixisset — “haec”为中性复数宾格,作“dixisset”的直接宾语(指代西法克斯坦白的内容)。主句动词“pepulit”(第三人称单数)的主语与“dixisset”相同,即上下文省略的西法克斯(他通过诉说这些话打动了西庇阿的心)。
  2. 30.14.2neque consulto neque expectato Laelio — 以“Laelio”为逻辑主语的夺格绝对结构(ablative absolute)。完成时被动分词“consulto”和“expectato”均为夺格,与“Laelio”结合,表示“既没有商量,也没有等候莱利乌斯”。
  3. 30.14.3eo foediora ... quod — “eo”为程度或原因夺格(“因此更……”),与后文的引导原因从句的“quod”(“因为……”)相关联,构成强调结构“正因为……,这些事情显得更加丑陋”。
  4. 30.14.5tibi adpetendus visus sim — “tibi”作“行为者与格(dative of agent)”,与表示应当或必须的动形容词(gerundive)“adpetendus”连用。“visus sim”是“videor”(显得、被认为)的虚拟式完成时第一人称单数,在关系从句中表示主观评价。
  5. 30.14.6tantum ... periculi ... quantum — “periculi”为“部分属格(partitive genitive)”,修饰中性代词“tantum”(如此多的)。“quantum”是与“tantum”相呼应的关系代词,将来自享乐的危险程度与来自武装之敌的危险程度进行对等比较。
  6. 30.14.11cave deformes — “cave”(动词“cavere”的现在时第二人称单数命令式)后面直接跟虚拟式现在时“deformes”(以及并列的“conrumpas”),不带“ut”或“ne”,构成表示温和禁止或劝诫的句式(“当心不要……”)。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §30.14.1-30.14.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:30.14.1-30.14.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。