Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §30.13.1-30.13.14

被押至营地的西法克斯与向西庇阿的辩解

第 994 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

被俘的西法克斯被带到西庇阿的营地,众人议论他往昔的权势,西庇阿也因回想起过去的交谊而深受触动。西法克斯承认了自己对抗罗马的罪行,但辩解称这是因娶了索福尼巴而引发的疯狂所致,并预言马西尼萨也将面临同样的毁灭。

§30.13.1Syphacem in castra adduci cum esset nuntiatum, omnis velut ad spectaculum triumphi multitudo effusa est.
当宣布西法克斯正被押送进营地时,所有的群众都涌了出来,仿佛去观看凯旋式的盛大场面。
§30.13.2praecedebat ipse vinctus, sequebatur grex nobilium Numidarum.
他本人被捆绑着走在前面,后面跟着一群高贵的努米底亚人。
tum quantum quisque plurimum poterat, magnitudini Syphacis famaeque gentis victoriam suam augendo addebat: §30.13.3illum esse regem, cuius tantum maiestati duo potentissimi in terris tribuerint populi, Romanus Carthaginiensisque, ut Scipio imperator suus ad amicitiam eius petendam, §30.13.4relicta provincia Hispania exercituque, §30.13.5duabus quinqueremibus in Africam navigaverit, Hasdrubal Poenorum imperator non ipse modo ad eum in regnum venerit, sed etiam filiam ei nuptum dederit.
这时,每个人都尽其所能,通过夸大自己的胜利,来增加西法克斯的伟大和该民族的名声:说他就是那位国王,地上两个最强大的民族——罗马人和迦太基人——曾对他的威严如此推崇,以至于他们的统帅西庇阿为了寻求他的友谊,在丢下行省西班牙和军队之后,竟带着两艘五段舵船航行到非洲,而迦太基人的统帅哈斯德鲁巴不仅亲自来到他的王国,甚至把女儿嫁给了他。
habuisse eum uno tempore in potestate duos imperatores Poenum Romanumque.
说他曾一度同时将迦太基和罗马的两位统帅置于自己的控制之下。
§30.13.6sicut ab dis immortalibus pars utraque hostiis mactandis pacem petisset, ita ab eo utrimque pariter amicitiam petitam.
正如双方通过宰杀祭牲向不朽的神明祈求和平一样,双方也同样平等地向他寻求友谊。
§30.13.7iam tantas habuisse opes, ut Masinissam regno pulsum eo redegerit, ut vita eius fama mortis et latebris, ferarum modo in silvis rapto viventis, tegeretur.
说他曾经拥有如此巨大的权势,以至于把被驱逐出王国的马西尼萨逼到了这种地步,使他的生命只能靠死讯的传闻和藏身之处来掩护,像野兽一样在森林里靠掠夺维生。
§30.13.8his sermonibus circumstantium celebratus rex in praetorium ad Scipionem est perductus.
在周围众人的这番议论中被奉承的国王,被带到了西庇阿的统帅帐篷。
movit et Scipionem cum fortuna pristina viri praesenti fortunae conlata, tum recordatio hospitii dextraeque datae et foederis publice ac privatim iuncti.
西庇阿也被触动了,这不仅是因为这个男人往昔的境遇与眼前的境遇相比,更是因为对当年款待的回忆、交握的右手,以及在公私两方面结下的盟约。
§30.13.9eadem haec et Syphaci animum dederunt in adloquendo victore.
这些相同的事情也给西法克斯在对胜利者说话时带来了勇气。
nam cum Scipio, quid sibi voluisset, quaereret, qui non societatem solum abnuisset Romanam, §30.13.10sed ultro bellum intulisset, tum ille peccasse quidem sese atque insanisse fatebatur, sed non tum demum, cum arma adversus populum Romanum cepisset; §30.13.11exitum sui furoris eum fuisse, non principium; tum se insanisse, tum hospitia privata et publica foedera omnia ex animo eiecisse, cum Carthaginiensem matronam domum acceperit.
因为当西庇阿询问他到底意欲何为,为什么他不仅拒绝了罗马的结盟,反而主动挑起战争,这时他承认自己确实犯了错且丧失了理智,但那并不是在开始对罗马人民拿起武器时才最终发生的;那是他疯狂的结局,而非开始;他是在把那位迦太基贵妇迎进家门时开始发疯的,当时他就把所有私人的交情和公立的盟约都从心中抛弃了。
§30.13.12illis nuptialibus facibus regiam conflagrasse suam, illam furiam pestemque omnibus delenimentis animum suum avertisse atque alienasse nec conquiesse, donec ipsa manibus suis nefaria sibi arma adversus hospitem atque amicum induerit.
是那婚礼的火把烧毁了他的王宮,是那个复仇女神般的祸害用尽所有的甜言蜜语引诱并离间了他的心,并且没有一刻安宁,直到她亲手为他披上针对他的宾客和朋友的邪恶武器。
§30.13.13perdito tamen atque adflicto sibi hoc in miseriis solacii esse, quod in omnium hominum inimicissimi sibi domum ac penates eandem pestem ac furiam transisse videat.
然而,在毁灭和痛苦之中,这对他这个不幸者而言是一份安慰:因为他看到,那同一个祸害和复仇女神已经转移到了对他最仇恨之人的家中和神龛旁。
§30.13.14neque prudentiorem neque constantiorem Masinissam quam Syphacem esse, etiam iuventa incautiorem; certe stultius illum atque intemperantius eam quam se duxisse.
马西尼萨既不比西法克斯更明智,也不比他更坚定,甚至由于年轻而更加不谨慎;当然,他娶那个女人比自己娶她时更加愚蠢和无节制。

词汇与语法注释

  1. 30.13.3illum esse regem — 间接引语(Oratio Obliqua)中的宾格加不定式结构,承接前一节(§30.13.2)中的动词 `addebat`。`illum` 是不定式 `esse` 的主格(宾格)逻辑主语。
  2. 30.13.4relicta provincia Hispania exercituque — 带过去完成时被动分词 `relicta` 的夺格绝对(Ablative Absolute)结构,“在留下了行省西班牙和军队之后”,分词在性、数上与最近的名词 `provincia Hispania` 一致。
  3. 30.13.5nuptum dederit — `nuptum` 是动词 `nubo` 的表示目的目的动名词(Supine in -um)。与 `dare` 连用,构成固定搭配,意为“给……嫁过去(结婚)”。
  4. 30.13.13hoc in miseriis solacii — `solacii` 是修饰中性指示代词 `hoc` 的部分属格(Partitive Genitive),意为“在这些悲惨中的这一丝(这种)安慰”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §30.13.1-30.13.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:30.13.1-30.13.14

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。