§30.13.1Syphacem in castra adduci cum esset nuntiatum, omnis velut ad spectaculum triumphi multitudo effusa est.
シファクスが陣営に連れて来られるという知らせが届くと、まるで凱旋式を見るかのように、群衆がこぞって繰り出した。
§30.13.2praecedebat ipse vinctus, sequebatur grex nobilium Numidarum.
彼自身が縛られて先頭を進み、その後に高貴なヌミディア人たちの群れが続いた。
tum quantum quisque plurimum poterat, magnitudini Syphacis famaeque gentis victoriam suam augendo addebat:
その時、各人は自分たちの勝利を誇張して高めることによって、シファクスの偉大さとその民族の評判に、できる限りの賞賛を付け加えた。
§30.13.3illum esse regem, cuius tantum maiestati duo potentissimi in terris tribuerint populi, Romanus Carthaginiensisque, ut Scipio imperator suus ad amicitiam eius petendam, §30.13.4relicta provincia Hispania exercituque, §30.13.5duabus quinqueremibus in Africam navigaverit, Hasdrubal Poenorum imperator non ipse modo ad eum in regnum venerit, sed etiam filiam ei nuptum dederit.
彼こそは、地上で最も強力な二つの民族、すなわちローマ人とカルタゴ人が、その威厳を大いに重んじたため、将軍スキピオ自らがその友好を求めるために、属州ヒスパニアと軍隊を残して、 2隻の五段櫂船でアフリカへと航海し、カルタゴの将軍ハスドゥバルは自ら彼の王国へ赴いたばかりか、娘をも妻として彼に与えたほどであった。
habuisse eum uno tempore in potestate duos imperatores Poenum Romanumque.
また、彼が一時期にカルタゴとローマの二人の将軍を自らの支配下に置いたということを。
§30.13.6sicut ab dis immortalibus pars utraque hostiis mactandis pacem petisset, ita ab eo utrimque pariter amicitiam petitam.
まるで不死の神々から両陣営が犠牲を捧げることによって平和を求めたように、彼からも双方から同様に友好が求められたのだと。
§30.13.7iam tantas habuisse opes, ut Masinissam regno pulsum eo redegerit, ut vita eius fama mortis et latebris, ferarum modo in silvis rapto viventis, tegeretur.
さらに、かつては非常に大きな勢力を持っていたため、王位を追われたマシニッサを、野生の獣のように森の中で略奪して生きながら、死んだという噂と潜伏場所によってかろうじて命を守るほどの状態に追い込んだのだと。
§30.13.8his sermonibus circumstantium celebratus rex in praetorium ad Scipionem est perductus.
周囲の人々のこのような語りぐさによって称えられながら、王はスキピオのいる本陣へと連れて行かれた。
movit et Scipionem cum fortuna pristina viri praesenti fortunae conlata, tum recordatio hospitii dextraeque datae et foederis publice ac privatim iuncti.
スキピオをも、この男の往時の境遇と現在の境遇との対比のみならず、かつての歓待の思い出や交わされた右手、公私にわたって結ばれた同盟の記憶が動かした。
§30.13.9eadem haec et Syphaci animum dederunt in adloquendo victore.
これら同じことが、シファクスにも勝者に対して語りかける勇気を与えた。
nam cum Scipio, quid sibi voluisset, quaereret, qui non societatem solum abnuisset Romanam, §30.13.10sed ultro bellum intulisset, tum ille peccasse quidem sese atque insanisse fatebatur, sed non tum demum, cum arma adversus populum Romanum cepisset;
なぜなら、スキピオが、彼が何を望んでいたのか、尋ねたとき、彼はローマとの同盟を拒んだばかりか、進んで戦争を仕掛けたのかと問うたとき、彼は、自分が確かに過ちを犯し、狂気に陥っていたことを認めたが、それはローマ市民に対して武器を取ったその時になって初めて始まったのではなかった。
§30.13.11exitum sui furoris eum fuisse, non principium;
それは自らの狂気の結末であって、始まりではなかった。
tum se insanisse, tum hospitia privata et publica foedera omnia ex animo eiecisse, cum Carthaginiensem matronam domum acceperit.
自分が狂気に陥り、私的な歓待関係も公的な同盟もすべて心から放り出してしまったのは、カルタゴの淑女を家に迎え入れた、まさにその時であった。
§30.13.12illis nuptialibus facibus regiam conflagrasse suam, illam furiam pestemque omnibus delenimentis animum suum avertisse atque alienasse nec conquiesse, donec ipsa manibus suis nefaria sibi arma adversus hospitem atque amicum induerit.
あの婚礼の松明によって自らの王宮は炎上し、あの復讐の女神であり破滅の元凶である女が、あらゆる甘い誘惑によって自分の心をそらし、狂わせ、自らの手で、客客であり友人である者に対する不義の武具を自分に着せかけるまで、決して休むことがなかった。
§30.13.13perdito tamen atque adflicto sibi hoc in miseriis solacii esse, quod in omnium hominum inimicissimi sibi domum ac penates eandem pestem ac furiam transisse videat.
しかし、破滅し打ちのめされた自分にとって、この悲惨さの中での慰めは、自分にとって最も憎むべき男の家と家庭の神々のもとへと、同じ破滅の元凶にして復讐の女神が移っていったのを目にすることである。
§30.13.14neque prudentiorem neque constantiorem Masinissam quam Syphacem esse, etiam iuventa incautiorem;
マシニッサはシファクスよりも賢明でも思慮深くもなく、むしろ若さのゆえにさらに不謹慎である。
certe stultius illum atque intemperantius eam quam se duxisse.
確かに、彼は自分よりも愚かで、自制を欠いたやり方で、あの女を妻に迎えたのだ、と。