§3.72.1consules, cum Scaptium non silentio modo, sed cum adsensu etiam audiri animadvertissent, deos hominesque testantes flagitium ingens fieri patrum primores arcessunt.
执政官们注意到斯卡普蒂乌斯不仅在静默中被听取,甚至得到了赞同,便呼吁神明与人类作证,指责这是一桩巨大的丑闻,并召集了贵族的领袖们。
§3.72.2cum iis circumire tribus, orare, ne pessimum facinus peiore exemplo admitterent iudices in suam rem litem vertendo, cum praesertim, etiam si fas sit curam emolumenti sui iudici esse, nequaquam tantum agro intercipiendo adquiratur, quantum amittatur alienandis iniuria sociorum animis.
他们与这些领袖一起游说各部族,恳求他们不要以更坏的先例犯下最恶劣的罪行——身为裁判官却将诉讼转为自己的私利。 尤其是,即便允许裁判官考虑自己的利益,通过强占土地所获得的好处,也绝无法弥补因不义而使同盟者离心离德所造成的损失。
§3.72.3nam famae quidem ac fidei damna maiora esse, quam quae aestimari possent: hoc legatos referre domum, hoc vulgari, hoc socios audire, hoc hostes, quo cum dolore hos, quo cum gaudio illos?
因为名誉和信义的损失巨大,非金钱所能估量:使节们会把这消息带回国,消息会传开,同盟者会听到,敌人也会听到——前者将怀着怎样的痛苦,后者又将怀着怎样的喜悦?
§3.72.4Scaptione hoc, contionali seni, adsignaturos putarent finitimos populos? clarum hac fore imagine Scaptium;
他们难道以为邻国会把这归咎于斯卡普蒂乌斯这个混迹于集会的政客老人吗?
§3.72.5sed populum Romanum quadruplatoris et interceptoris litis alienae personam laturum.
斯卡普蒂乌斯或许会因为这一形象而闻名;但罗马人民却要承担起诉讼欺诈者和强占他人诉讼之物的恶名。
quem enim hoc privatae rei iudicem fecisse, ut sibi controversiosam adiudicaret rem?
因为在私人事务中,又有谁曾让这样的人充当裁判官,以至于他竟把争议中的财产判给自己?
§3.72.6Scaptium ipsum id quidem, etsi praemortui iam sit pudoris, non facturum.
即使是斯卡普蒂乌斯本人,尽管他的羞耻心早已坏死,也不会做出这种事。
haec consules, haec patres vociferantur; sed plus cupiditas et auctor cupiditatis Scaptius valet.
执政官们和元老院议员们如此大声疾呼;但贪欲以及贪欲的教唆者斯卡普蒂乌斯更有势力。
vocatae tribus iudicaverunt agrum publicum populi Romani esse.
被召集的部族投票裁定,那块土地属于罗马人民的公有财产。
§3.72.7nec abnuitur ita fuisse, si ad iudices alios itum foret; nunc haud sane quicquam bono causae levatur dedecus iudicii.
如果由其他裁判官来审理,也不否认事实确是如此;但如今,判决的耻辱绝不能因诉求的合理性而有丝毫减轻。
idque non Aricinis Ardeatibusque quam patribus Romanis foedius atque acerbius visum.
在罗马贵族看来,这件事的丑恶和痛苦程度,绝不下于阿里基亚人和阿尔德亚人的感受。
reliquum anni quietum ab urbanis motibus et ab externis mansit.
当年的其余时间里,无论城内动荡还是外来威胁,都保持了平静。