§3.72.1consules, cum Scaptium non silentio modo, sed cum adsensu etiam audiri animadvertissent, deos hominesque testantes flagitium ingens fieri patrum primores arcessunt.
執政官たちは、スカプティウスが静寂のうちにだけでなく、賛同をもってすら聞かれていることに気づくと、神々と人間たちを証人に立てて、途方もない醜行が行われようとしていると訴え、元老院の主立った者たちを呼び寄せた。
§3.72.2cum iis circumire tribus, orare, ne pessimum facinus peiore exemplo admitterent iudices in suam rem litem vertendo, cum praesertim, etiam si fas sit curam emolumenti sui iudici esse, nequaquam tantum agro intercipiendo adquiratur, quantum amittatur alienandis iniuria sociorum animis.
彼らは元老院議員たちとともに部族の席を回り、裁判官でありながら訴訟を自分たちの利益へと転じるという、最悪の悪行をより悪い先例をもって犯すことのないようにと懇願した。 とりわけ、たとえ裁判官が自身の利益を配慮することが許されるとしても、土地を横取りすることによって得られるものは、不義によって同盟者の心を離反させることで失われるものには到底及ばないからである。
§3.72.3nam famae quidem ac fidei damna maiora esse, quam quae aestimari possent: hoc legatos referre domum, hoc vulgari, hoc socios audire, hoc hostes, quo cum dolore hos, quo cum gaudio illos?
なぜなら、名声と信義の損失は、金銭的に査定されうるものよりも大きいからである。 使節たちがこのことを国に持ち帰り、このことが世間に広まり、このことを同盟者が聞き、このことを敵が聞くとき、前者はどれほどの苦痛を、後者はどれほどの喜びを感じるであろうか。
§3.72.4Scaptione hoc, contionali seni, adsignaturos putarent finitimos populos? clarum hac fore imagine Scaptium;
近隣の諸民族は、このことを、民会に入り浸る老人であるスカプティウスのせいにすると思うのだろうか。 スカプティウスはこの面影によって有名になるかもしれない。
§3.72.5sed populum Romanum quadruplatoris et interceptoris litis alienae personam laturum.
しかしローマ民衆は、他人の訴訟の告発者にして横取り者という役割を担うことになるだろう。
quem enim hoc privatae rei iudicem fecisse, ut sibi controversiosam adiudicaret rem?
いったい誰が、私的な事柄において、係争中の事物を自分自身に裁定するような者を裁判官にしただろうか。
§3.72.6Scaptium ipsum id quidem, etsi praemortui iam sit pudoris, non facturum.
スカプティウス自身でさえ、たとえすでに恥の感覚が死に絶えているとしても、そのようなことはしないだろう。
haec consules, haec patres vociferantur; sed plus cupiditas et auctor cupiditatis Scaptius valet.
執政官たちや元老院議員たちはこのように叫んだが、欲望と、その欲望の主唱者であるスカプティウスのほうがより強い力を持っていた。
vocatae tribus iudicaverunt agrum publicum populi Romani esse.
呼び出された部族は、その土地がローマ民衆の公有地であると裁定した。
§3.72.7nec abnuitur ita fuisse, si ad iudices alios itum foret;
もし他の裁判官たちのもとへ行かれていたならば、その通りであったことは否定されない。
nunc haud sane quicquam bono causae levatur dedecus iudicii.
しかし今や、言い分の正当さによって判決の不名誉が軽減されることはまったくもってない。
idque non Aricinis Ardeatibusque quam patribus Romanis foedius atque acerbius visum.
そしてそのことは、アリキア人やアルデア人にとってと同様に、いやそれ以上に、ローマの元老院議員たちにとって醜く、苦々しく思われた。
reliquum anni quietum ab urbanis motibus et ab externis mansit.
その年の残りの期間は、市内の動揺からも、国外からのものからも静穏なままであった。