Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §3.71.1-3.71.8

土地争端仲裁与斯卡普蒂乌斯的异议

第 197 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

在罗马人为阿里基亚和阿尔德亚的土地争端进行仲裁时,年迈的平民斯卡普蒂乌斯在投票前突然发言,指出争议土地实际上在征服科里奥利后便已属于罗马。

§3.71.1victoriam honestam ex hostibus partam turpe domi de finibus sociorum iudicium populi deformavit.
在国内,人民关于同盟者国境的耻辱裁定,使在战场上从敌人手中获得的光荣胜利黯然失色。
§3.71.2Aricini atque Ardeates de ambiguo agro cum saepe bello certassent, multis in vicem cladibus fessi iudicem populum Romanum cepere.
阿里基亚人和阿尔德亚人曾多次为一块归属未明的土地进行战争,他们因彼此遭受的多次惨败而疲惫不堪,于是选择罗马人民作为他们的仲裁者。
§3.71.3cum ad causam orandam venissent, concilio populi a magistratibus dato magna contentione actum.
当他们前来申诉时,执政官们召集了人民大会,双方展开了激烈的辩论。
iamque editis testibus cum tribus vocari et populum inire suffragium oporteret, consurgit P. Scaptius de plebe magno natu et “si licet” inquit, “consules, de re publica dicere, errare ego populum in hac causa non patiar.
如今证人已经出庭,正当各部族应被召集、人民应开始投票时,一位年迈的平民普布利乌斯·斯卡普蒂乌斯站起身来说:“执政官们,如果允许谈论国家大事,我绝不容许人民在此案中犯错。
§3.71.4cum ut vanum eum negarent consules audiendum esse vociferantemque prodi publicam causam submoveri iussissent, tribunos appellat.
” 执政官们认为他是个无聊之辈,不值得听取,并在他大喊国家大业正被背叛时下令将他驱逐,此时他向护民官提出申诉。
§3.71.5tribuni, ut fere semper reguntur a multitudine magis quam regunt, dedere cupidae audiendi plebi, ut, quae vellet, Scaptius diceret.
护民官们几乎总是被群众支配,而不是支配群众,他们向渴望听取意见的平民让步,允许斯卡普蒂乌斯说出他想说的话。
§3.71.6ibi infit annum se tertium et octogesimum agere et in eo agro, de quo agitur, militasse, non iuvenem, vicesima iam stipendia merentem, cum ad Coriolos sit bellatum.
于是他开始陈述,说自己已经八十三岁,在争执的那块土地上服役过,当时他并非年轻人,在围攻科里奥利时已是在服第二十次兵役。
eo rem se vetustate oblitteratam, ceterum suae memoriae infixam adferre, §3.71.7agrum, de quo ambigitur, finium Coriolanorum fuisse captisque Coriolis iure belli publicum populi Romani factum.
因此,他带来了一件因年代久远而被淡忘、却深深烙印在自己记忆中的往事:那块引起争议的土地曾属于科里奥利的领土,在科里奥利被攻占后,根据战争法成为了罗马人民的公有财产。
mirari se, quonam ore Ardeates Aricinique, cuius agri ius numquam usurpaverint incolumi Coriolana re, eum se a populo Romano, quem pro domino iudicem fecerint, intercepturos sperent.
他感到奇怪,在科里奥利国家尚存时从未主张过该地所有权的阿尔德亚人和阿里基亚人,如今怎么有脸指望从罗马人民——他们把罗马人民当作仲裁者而非所有者——手中篡夺这块土地。
§3.71.8sibi exiguum vitae tempus superesse; non potuisse se tamen inducere in animum, quin, quem agrum miles pro parte virili manu cepisset, eum senex quoque voce, qua una posset, vindicaret.
对他自己而言,余生已经所剩无几;但他仍无法说服自己,在年老之时,不用自己的声音——这是他唯一能用的方式——去捍卫自己年轻时作为战士尽全力亲手夺取的土地。
magnopere se suadere populo, ne inutili pudore suam ipse causam damnaret.
他竭力劝说人民,不要因为无益的羞耻心而否定了自己的大义。

词汇与语法注释

  1. 3.71.1victoriam honestam ex hostibus partam turpe domi de finibus sociorum iudicium populi deformavit — 本句采用了倒装结构(hyperbaton),主语 `iudicium populi`(人民的裁定)与宾语 `victoriam honestam...`(光荣的胜利)被分别置于句首和句末,动词 `deformavit`(使黯然失色)位于其间,突出了战场上的光荣与国内裁决之耻辱的对比。
  2. 3.71.3actum — 无人称被动用法。没有显式主语,表示诉讼辩论在激烈对立中“被进行”或“展开”。
  3. 3.71.3tribus vocari et populum inire suffragium oporteret — 由无人称动词 `oporteret`(应该)引导的“对格加不定式”(A.C.I.)结构。其中 `tribus` 是对格复数(第四变格法阴性名词 *tribus*),作被动不定式 `vocari` 的逻辑主语;`populum` 作主动不定式 `inire` 的逻辑主语。
  4. 3.71.8non potuisse se tamen inducere in animum, quin ... vindicaret — 间接引语中的“对格加不定式”结构。短语 `inducere in animum` 意为“下定决心、使自己产生……的想法”。在否定表达 `non potuisse` 之后接 `quin` 从句(伴随未完成过去时虚拟语气 `vindicaret`),表示“忍不住做某事”或“无法不去捍卫……”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §3.71.1-3.71.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.71.1-3.71.8

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。