§3.70.1in exercitu Romano cum duo consules essent potestate pari, quod saluberrimum in administratione magnarum rerum est, summa imperii concedente Agrippa penes collegam erat, et praelatus ille facilitati summittentis se comiter respondebat communicando consilia laudesque et aequando inparem sibi.
在罗马军队中,虽然两位执政官拥有同等的权力(这在管理重大事务中是非常有益的),但由于阿格里帕的让步,最高指挥权掌握在同僚手中;而那位受到优待的奎恩克蒂乌斯,通过共享计划与荣誉,并使地位低于自己的同僚与自己平等,友好地回应了那位自甘谦逊者的宽大。
§3.70.2in acie Quinctius dextrum cornu, Agrippa sinistrum tenuit; Sp. Postumio Albo legato datur media acies tuenda, legatum alterum P. Sulpicium equitibus praeficiunt.
在战线上,奎恩克蒂乌斯坚守右翼,阿格里帕坚守左翼;中央战线的防守交给了副官斯普里乌斯·波斯图米乌斯·阿尔布斯,他们指派了另一位副官普布利乌斯·苏尔皮基乌斯指挥骑兵。
§3.70.3pedites ab dextro cornu egregie pugnavere haud segniter resistentibus Volscis.
右翼的步兵战斗得极为出色,而沃尔斯奇人也毫不松懈地进行抵抗。
§3.70.4P. Sulpicius per mediam hostium aciem cum equitatu perrupit.
普布利乌斯·苏尔皮基乌斯率领骑兵冲破了敌军的中央战线。
unde cum eadem reverti posset ad suos, priusquam hostis turbatos ordines reficeret, terga inpugnare hostium satius visum est; momentoque temporis in aversam incursando aciem ancipiti terrore dissipasset hostes, ni suo proprio eum proelio equites Volscorum et Aequorum exceptum aliquamdiu tenuissent.
从那里,在敌人重整混乱的队形之前,他们本可以通过同一条路回到自己人身边,但攻击敌人的后方似乎更为得策;而且,若非沃尔斯奇人和埃奎人的骑兵将他拖入他们自己的战斗中并阻拦了一段时间,他本可以通过在一瞬间冲击敌军的后方战线,以两面夹击的恐慌击溃敌人。
§3.70.5ibi vero Sulpicius negare cunctandi tempus esse, circumventos interclusosque ab suis vociferans, ni equestre proelium conixi omni vi perficerent.
在那儿,苏尔皮基乌斯大声疾呼没有迟疑的时间,他喊道,除非他们用尽全力彻底结束这场骑兵战,否则就会被包围并与自己人隔绝。
§3.70.6nec fugare equitem integrum satis esse; conficerent equos virosque, ne quis reveheretur inde ad proelium aut integraret pugnam; non posse illos resistere sibi, quibus conferta peditum acies cessisset.
“而且,仅仅击退无伤的骑兵是不够的;他们应当消灭战马和人,免得有人从那里骑马返回战场或重新开战;那些连密集的步兵战线都已屈服的敌人,是不可能抵抗我们的。
§3.70.7haud surdis auribus dicta.
” 这些话没有被当作耳边风。
inpressione una totum equitatum fudere, magnam vim ex equis praecipitavere, ipsos equosque spiculis confodere.
他们一发起冲击,便击溃了敌人的全部骑兵,将许多人从马上摔下来,用标枪刺穿了他们和战马。
is finis pugnae equestris fuit.
这就是骑兵战的结局。
§3.70.8tunc adorti peditum aciem nuntios ad consules rei gestae mittunt, ubi iam inclinabatur hostium acies.
随后,他们袭击了步兵战线,并将战果派人报告给执政官,此时敌人的战线已经开始动摇。
nuntius deinde et vincentibus Romanis animos auxit et referentes gradum perculit Aequos.
接着,这一消息既增强了正在获胜的罗马人的斗志,又打击了正在退却的埃奎人。
§3.70.9in media primum acie vinci coepti, qua permissus equitatus turbaverat ordines; §3.70.10sinistrum deinde cornu ab Quinctio consule pelli coeptum; in dextro plurimum laboris fuit.
他们首先在中央战线开始被击败,在那里,冲入的骑兵已经扰乱了他们的队形;接着,左翼开始被执政官奎恩克蒂乌斯击退;在右翼则经历了最艰苦的战斗。
ibi Agrippa, aetate viribusque ferox, cum omni parte pugnae melius rem geri quam apud se videret, arrepta signa ab signiferis ipse inferre, quaedam iacere etiam in confertos hostes coepit; §3.70.11cuius ignominiae metu concitati milites invasere hostem.
在那里,正值年轻力壮、斗志昂扬的阿格里帕,看到战局在其他地方都比自己这里进展得顺利,便亲自从旗手手中夺过军旗向前推进,甚至将其中一些军旗扔进了密集的敌群中;士兵们因害怕这种耻辱而受到激发,向敌人发起了猛攻。
ita aequata ex omni parte victoria est.
这样,各处的胜利便趋于平等。
nuntius tum a Quinctio venit victorem iam se imminere hostium castris; nolle inrumpere, antequam sciat debellatum et in sinistro cornu esse; §3.70.12si iam fudisset hostes, conferret ad se signa, ut simul omnis exercitus praeda potiretur.
随后,奎恩克蒂乌斯派来使者,说作为胜利者的他此刻正逼近敌人的营地;但他不想在得知左翼也完全结束战斗之前发起冲锋;如果阿格里帕已经击溃了敌人,就请将他的军旗向他靠拢,以便全军能同时分享战利品。
§3.70.13victor Agrippa cum mutua gratulatione ad victorem collegam castraque hostium venit.
获胜的阿格里帕在互相祝贺中,来到了同样获胜的同僚处以及敌人的营地。
ibi paucis defendentibus momentoque fusis sine certamine in munitiones inrumpunt praedaque ingenti conpotem exercitum suis etiam rebus recuperatis, quae populatione agrorum amissae erant, reducunt.
在那里,由于防守者寥寥无几且在瞬间被击溃,他们毫无阻碍地冲入了防御工事,带领着满载巨额战利品且夺回了因农田被劫掠而失去的自身财产的军队班师回朝。
§3.70.14triumphum nec ipsos postulasse nec delatum iis ab senatu accipio, nec traditur causa spreti aut non sperati honoris.
我得知他们既没有要求举行凯旋式,元老院也没有授予他们这一荣誉,而且对于这一荣誉是被轻视还是未被奢望,其原因也未见记载。
§3.70.15ego quantum in tanto intervallo temporum conicio, cum Valerio atque Horatio consulibus, qui praeter Volscos et Aequos Sabini etiam belli perfecti gloriam pepererant, negatus ab senatu triumphus esset, verecundiae fuit pro parte dimidia rerum consulibus petere triumphum, ne, etiamsi impetrassent, magis hominum ratio quam meritorum habita videretur.
以我在这如此遥远的时间隔阂中所作的推测,由于元老院曾拒绝向执政官瓦莱里乌斯和霍拉蒂乌斯授予凯旋式(他们除了击败沃尔斯奇人和埃奎人之外,还赢得了结束萨宾战争的荣耀),因此,执政官们出于谦逊,不愿仅凭一半的功绩要求凯旋式,以免即使获得了,也显得是对个人的考量多于对功绩的考量。