Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §3.68.1-3.68.13

昆克蒂乌斯敦促平民御敌与恢复团结

第 194 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

执政官提图斯·昆克蒂乌斯继续演讲,向平民陈明当他们沉溺于内讧时,敌军已逼近城门,其私有财产正遭毁灭的残酷现实,并敦促他们摒弃护民官的甜言蜜语,恢复古老的道德以共同御敌。

§3.68.1agitedum, ubi hic curiam circumsederitis et forum infestum feceritis et carcerem impleveritis principibus, §3.68.2iisdem istis ferocibus animis egredimini extra portam Esquilinam aut, si ne hoc quidem audetis, ex muris visite agros vestros ferro ignique vastatos, praedam abigi, fumare incensa passim tecta.
来吧,当你们在这里围攻元老院、使广场陷入混乱、并用被囚的显贵填满监狱之后,就用你们那同样凶悍的斗志,走出埃斯奎里纳门吧;或者,如果你们连这也不敢,就从城墙上望一望你们被刀兵和烈火蹂躏的田野、被驱赶走的掠夺物,以及到处冒着烟的被焚烧的房屋吧。
§3.68.3at enim communis res per haec loco est peiore: ager uritur, urbs obsidetur, belli gloria penes hostes est.
“但是,”有人会说,“由于这些事情,公共事务处于更坏的境地:田野被焚烧,城市被包围,战争的荣耀落在敌人手中。
quid tandem? privatae res vestrae quo statu sunt? iam unicuique ex agris sua damna nuntiabuntur.
”那又怎样? 你们个人的财产处于什么状态? 很快,每个人都会收到从田野传来属于自己的损失报告。
quid est tandem domi, unde ea expleatis?
请问,家里有什么东西可以用来弥补这些损失呢?
§3.68.4tribuni vobis amissa reddent ac restituent? vocis verborumque quantum voletis ingerent et criminum in principes et legum aliarum super alias et contionum; sed ex illis contionibus numquam vestrum quisquam re, fortuna domum auctior rediit.
护民官们会把失去的东西还给并补偿给你们吗? 他们会向你们倾倒尽你们所想要的歌喉与言语,满是对显贵们的指控、一部又一部重叠的法律以及一次又一次的集会演说;但从那些集会中,你们中没有一个人在实际利益或财产上更加富足地回到家中。
§3.68.5ecquis rettulit aliquid ad coniugem ac liberos praeter odia, offensiones, simultates publicas privatasque? a quibus semper non vestra virtute innocentiaque, sed auxilio alieno tuti sitis.
除了公私恩怨、反感和敌意之外,有谁带了任何东西回去给妻子和孩子们? 而对于这些恩怨,你们向来不是靠自己的勇气和无辜,而是靠外人的援助才得以保全。
§3.68.6at hercules cum stipendia nobis consulibus, non tribunis ducibus, et in castris, non in foro faciebatis, et in acie vestrum clamorem hostes, non in contione patres Romani horrebant, praeda parta, agro ex hoste capto, pleni fortunarum gloriaeque simul publicae, simul privatae triumphantes domum ad penates redibatis; nunc oneratum vestris fortunis hostem abire sinitis.
然而,凭赫拉克勒斯起誓,当你们是在我们执政官手下、而不是在护民官的领导下服兵役,是在营地里、而不是在广场上,且在战场上害怕你们呐喊的是敌人、而不是在集会上的罗马父老时,你们夺得了战利品,从敌人手中夺取了土地,满载着公共与个人的财富和荣耀,凯旋回到家神身边;而现在,你们却任由装满你们财宝的敌人离去。
§3.68.7haerete adfixi contionibus et in foro vivite; sequetur vos necessitas militandi, quam fugitis.
继续黏附在你们的集会上,在广场上生活吧;你们所逃避的服兵役的必然要求,终将尾随你们。
grave erat in Aequos et Volscos proficisci; ante portas est bellum; si inde non pellitur, iam intra moenia erit et arcem et Capitolium scandet et in domos vestras vos persequetur.
向埃奎人和沃尔斯奇人出征过去曾是一件苦事;现在战争已到门前;如果不能从那里被驱逐出去,它很快就会进入城墙内部,攀上城堡和卡皮托林,并一直追进你们的住宅里。
§3.68.8biennio ante senatus dilectum haberi et educi exercitum in Algidum iussit; sedemus desides domi mulierum ritu inter nos altercantes, praesenti pace laeti nec cernentes ex otio illo brevi multiplex bellum rediturum.
两年前,元老院下令进行征兵,并将军队开往阿尔吉杜斯;而我们却像女人一样赋闲在家里互相争吵,为眼前的和平沾沾自喜,全然看不见这短暂的闲暇之后,多重的战争将会席卷重来。
§3.68.9his ego gratiora dictu alia esse scio; sed me vera pro gratis loqui, etsi meum ingenium non moneret, necessitas cogit.
我知道有别的话比这些听起来更悦耳;但即使我的本性不作此劝告,迫切的现实也强迫我用真话代替奉承话。
vellem equidem vobis placere, Quirites; sed multo malo vos salvos esse, qualicumque erga me animo futuri estis.
罗马公民们,我固然希望能取悦你们;但无论你们今后对我持何种态度,我远更希望你们能够安全。
§3.68.10natura ita comparatum est, ut, qui apud multitudinem sua causa loquitur, gratior eo sit, cuius mens nihil praeter publicum commodum videt; nisi forte adsentatores publicos, plebicolas istos, qui vos nec in armis nec in otio esse sinunt, vestra vos causa incitare et stimulare putatis.
天性使然,在乌合之众面前为自身利益而说话的人,往往比心中除了公共利益别无他顾的人更受欢迎;除非你们真的以为,那些企图迎合大众、巴结平民的人——他们既不让你们处于武装状态,也不让你们处于安逸状态——是在为了你们自己的利益而煽动和刺激你们。
§3.68.11concitati aut honori aut quaestui illis estis, et, quia in concordia ordinum nullos se usquam esse vident, malae rei se quam nullius turbarum ac seditionum duces esse volunt.
被煽动起来的你们,不过是他们获取名誉或利益的工具;正因为他们看到,在阶层的和睦中自己将无处立足,所以他们宁愿做坏事、混乱和叛乱的头目,也不愿做无所作为的人。
quarum rerum si vos taedium tandem capere potest §3.68.12et patrum vestrosque antiquos mores vultis pro his novis sumere, §3.68.13nulla supplicia recuso, nisi paucis diebus hos populatores agrorum nostrorum fusos fugatosque castris exuero et a portis nostris moenibusque ad illorum urbes hunc belli terrorem, quo nunc vos attoniti estis, transtulero. ”
如果你们终于对这些事情感到厌倦,并且你们愿意用父老们和你们自己古老的习俗来取代这些新的习俗,我绝不拒绝任何惩罚——只要我不能在几天内击溃并驱散这些蹂躏我们田野的敌人,将他们逐出营地,并将如今令你们惊恐万状的战争恐惧,从我们的城门和城墙转移到他们自己的城市去。

词汇与语法注释

  1. 3.68.2visite agros vestros ferro ignique vastatos, praedam abigi, fumare incensa passim tecta — 动词 visite(命令式)不仅带有一个带分词的直接宾语(agros... vastatos),还带有一些表示感知对象的“对格加不定式”结构(praedam abigi 和 incensa... tecta fumare)。这些并列结构意为“看着你们的田野被蹂躏、掠夺物被驱赶、被焚烧的房屋在冒烟”。
  2. 3.68.5a quibus — 关系代词 quibus 指代前文的名词(odia, offensiones, simultates)。根据 tuti ab...(“免受……的伤害”)的用法,此处意为“免受这些(公私敌意等)伤害”。虚拟语气 sitis 带有特征关系从句或让步的语气。
  3. 3.68.10nisi forte — 短语 nisi forte 是一个惯用表达,用于引入一个带有讽刺性或极不可能的假设(意为“除非大概”、“除非碰巧”)。
  4. 3.68.13nulla supplicia recuso, nisi — 对应第11和12节条件从句(si... potest 和 vultis)的主句(nulla supplicia recuso),其后又紧跟一个表示否定条件的 nisi 从句(nisi... exuero 和 transtulero)。整体构成双重条件结构:“如果你们愿意恢复古老习俗,那么除非我不能在几天内击溃敌人……否则我绝不拒绝任何惩罚。”

引用这一段

李维, 自建城以来史 §3.68.1-3.68.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.68.1-3.68.13

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。