§3.68.1agitedum, ubi hic curiam circumsederitis et forum infestum feceritis et carcerem impleveritis principibus,
자, 이제 여기서 여러분이 원로원 의사당을 포위하고 광장을 적대적으로 만들고 지도자들로 감옥을 채웠다면, 그 똑같이 사나운 기세를 가지고 에스퀼리나 문 밖으로 나아가시오.
§3.68.2iisdem istis ferocibus animis egredimini extra portam Esquilinam aut, si ne hoc quidem audetis, ex muris visite agros vestros ferro ignique vastatos, praedam abigi, fumare incensa passim tecta.
혹은 만일 이조차 감히 하지 못하겠다면, 성벽 위에서 철과 불로 황폐해진 여러분의 밭과, 약탈당해 끌려가는 전리품과, 도처에서 불타 연기를 뿜어내고 있는 가옥들을 바라보시오.
§3.68.3at enim communis res per haec loco est peiore: ager uritur, urbs obsidetur, belli gloria penes hostes est.
“하지만 이 일들 때문에 공동의 국면이 더 나쁜 처지에 놓여 있다. 밭은 불타고 도시가 포위되었으며 전쟁의 영광은 적의 손에 있다”라고 할 것이오.
quid tandem? privatae res vestrae quo statu sunt? iam unicuique ex agris sua damna nuntiabuntur.
그렇다면 도대체 여러분의 개인 자산은 어떤 상태에 있소? 이제 한 사람 한 사람에게 밭으로부터 자신들의 피해가 전해질 것이오.
quid est tandem domi, unde ea expleatis?
도대체 집 안에 그것을 메울 수 있는 무엇이 있단 말이오?
§3.68.4tribuni vobis amissa reddent ac restituent? vocis verborumque quantum voletis ingerent et criminum in principes et legum aliarum super alias et contionum;
호민관들이 여러분에게 잃어버린 것을 돌려주고 복구해 줄 것이오? 그들은 여러분이 원하는 만큼의 목소리와 말들을, 지도자들에 대한 고발과 겹겹이 쌓이는 법률들, 그리고 집회들을 쏟아부을 것이오.
sed ex illis contionibus numquam vestrum quisquam re, fortuna domum auctior rediit.
하지만 그 집회들로부터 여러분 중 누구도 실제적인 이익이나 재산이 더 불어나 집으로 돌아간 적은 없소.
§3.68.5ecquis rettulit aliquid ad coniugem ac liberos praeter odia, offensiones, simultates publicas privatasque? a quibus semper non vestra virtute innocentiaque, sed auxilio alieno tuti sitis.
공사간의 증오, 반감, 적대감 외에 아내와 자식들에게 무엇인가를 가져다 준 사람이 있소? 그것들로부터 여러분은 언제나 여러분 자신의 용기나 결백함이 아니라, 타인의 원조 덕분에 안전하게 보호받고 있는데 말이오.
§3.68.6at hercules cum stipendia nobis consulibus, non tribunis ducibus, et in castris, non in foro faciebatis, et in acie vestrum clamorem hostes, non in contione patres Romani horrebant, praeda parta, agro ex hoste capto, pleni fortunarum gloriaeque simul publicae, simul privatae triumphantes domum ad penates redibatis;
하지만 헤라클레스의 이름으로 맹세코, 여러분이 호민관들의 지휘가 아니라 우리 집정관들 아래에서 군무를 수행하고, 광장이 아니라 진영에서 복무하며, 집회에서의 로마 귀족들이 아니라 전열에서의 여러분의 함성을 적들이 두려워하던 때에는, 전리품을 획득하고 적에게서 영토를 빼앗아, 공적으로나 사적으로나 부와 영광을 가득 안고 개선하며 집 안의 수호신에게로 돌아갔었소.
nunc oneratum vestris fortunis hostem abire sinitis.
이제 여러분은 여러분의 재산으로 가득 찬 적이 떠나가도록 방치하고 있소.
§3.68.7haerete adfixi contionibus et in foro vivite;
집회에 매달려 있고 광장에서 살아가시오.
sequetur vos necessitas militandi, quam fugitis.
여러분이 기피하는 군 복무의 필연성이 여러분을 뒤쫓을 것이오.
grave erat in Aequos et Volscos proficisci;
아이쿠이족과 볼스키족에게로 출정하는 것은 무거운 일이었소.
ante portas est bellum;
하지만 전쟁은 문 앞에 와 있소.
si inde non pellitur, iam intra moenia erit et arcem et Capitolium scandet et in domos vestras vos persequetur.
만일 거기서 쫓아내지 못한다면, 곧 성벽 안으로 들어와 요새와 카피톨리움을 타고 오를 것이며, 여러분의 집 안까지 여러분을 뒤쫓을 것이오.
§3.68.8biennio ante senatus dilectum haberi et educi exercitum in Algidum iussit;
이년 전에 원로원은 징집을 실시하고 알기두스로 군대를 출정시키라고 명령했소.
sedemus desides domi mulierum ritu inter nos altercantes, praesenti pace laeti nec cernentes ex otio illo brevi multiplex bellum rediturum.
그러나 우리는 여자들처럼 서로 말다툼을 벌이며 집에서 게으르게 주저앉아, 눈앞의 평화를 기뻐하면서 그 짧은 여유로부터 몇 배의 전쟁이 되돌아오리라는 것을 알아채지 못하고 있소.
§3.68.9his ego gratiora dictu alia esse scio;
이보다 말하기에 더 기분 좋은 다른 것들이 있음을 나는 알고 있소.
sed me vera pro gratis loqui, etsi meum ingenium non moneret, necessitas cogit.
하지만 비록 내 천성이 권하지 않더라도, 필연성이 나로 하여금 기분 좋은 것 대신 참된 것을 말하도록 강제하고 있소.
vellem equidem vobis placere, Quirites;
퀴리테스여, 나는 참으로 여러분 마음에 들고 싶소.
sed multo malo vos salvos esse, qualicumque erga me animo futuri estis.
하지만 여러분이 나에 대해 앞으로 어떤 마음을 품게 되든 간에, 여러분이 무사하기를 훨씬 더 바라오.
§3.68.10natura ita comparatum est, ut, qui apud multitudinem sua causa loquitur, gratior eo sit, cuius mens nihil praeter publicum commodum videt;
군중 앞에서 자신을 위해 말하는 자가, 공공의 이익 외에는 아무것도 바라보지 않는 마음을 가진 자보다 더 환영받도록 본성이 그렇게 짜여 있소.
nisi forte adsentatores publicos, plebicolas istos, qui vos nec in armis nec in otio esse sinunt, vestra vos causa incitare et stimulare putatis.
혹시 여러분은, 여러분을 무장을 한 상태로도 평온한 상태로도 가만두지 않는 저 대중 영합주의자들, 즉 평민의 아첨꾼들이 오직 여러분을 위해서 여러분을 선동하고 자극하고 있다고 생각하는 것은 아니겠지요.
§3.68.11concitati aut honori aut quaestui illis estis, et, quia in concordia ordinum nullos se usquam esse vident, malae rei se quam nullius turbarum ac seditionum duces esse volunt.
선동된 여러분은 그들에게 명예나 이익의 원천이 되며, 신분 간의 화합 속에서는 자신들이 아무 설 곳도 없음을 알기에, 그들은 아무것도 아닌 자가 되기보다는 나쁜 일, 즉 소란과 반란의 지도자가 되기를 원하오.
quarum rerum si vos taedium tandem capere potest §3.68.12et patrum vestrosque antiquos mores vultis pro his novis sumere,
만일 여러분이 마침내 이 일들에 신물이 나고, 그리고 귀족들과 여러분 자신의 오래된 관습을 이 새로운 관습들 대신 받아들이기를 원한다면, 나는 어떤 처벌도 거부하지 않겠소.
§3.68.13nulla supplicia recuso, nisi paucis diebus hos populatores agrorum nostrorum fusos fugatosque castris exuero et a portis nostris moenibusque ad illorum urbes hunc belli terrorem, quo nunc vos attoniti estis, transtulero. ”
다만 며칠 안에 우리 밭을 황폐화하는 이 자들을 격퇴하고 패주시켜 진영에서 쫓아내고, 지금 여러분을 공포에 떨게 만들고 있는 이 전쟁의 공포를 우리의 문과 성벽으로부터 그들의 도시로 옮겨놓지 못한다면 말이오.”