§3.60.1consules rebus urbanis conpositis fundatoque plebis statu in provincias diversi abiere.
执政官们在平息了城内的事务并巩固了平民的地位之后,分别前往各自的行省。
Valerius adversus coniunctos iam in Algido exercitus Aequorum Volscorumque sustinuit consilio bellum; §3.60.2quod si extemplo rem fortunae commisisset, haud scio an, qui tum animi ab decemvirorum infelicibus auspiciis Romanis hostibusque erant, magno detrimento certamen staturum fuerit.
瓦莱里乌斯在阿尔吉杜斯山上面对已经联合的埃奎人和沃尔斯奇人军队,以审慎的策略维持着战争;因为如果他立即将事情付诸命运,我不知道,鉴于当时由于十人委员会的不祥占卜而在罗马人和敌人心中产生的士气,这场争斗是否会以巨大的损失告终。
castris mille passuum ab hoste positis copias continebat.
他在距离敌人一英里处驻扎营地,将部队控制在营内。
§3.60.3hostes medium inter bina castra spatium acie instructa conplebant, provocantibusque ad proelium responsum Romanus nemo reddebat.
敌人排开阵势,填满了两个营地之间的中间地带,并向罗马人挑衅交战,但没有一个罗马人予以回应。
§3.60.4tandem fatigati stando ac nequiquam expectando certamen Aequi Volscique, postquam concessum propemodum de victoria credebant, pars in Hernicos, pars in Latinos praedatum abeunt; relinquitur magis castris praesidium quam satis virium ad certamen.
最后,埃奎人和沃尔斯奇人因站立和徒然等待交战而感到疲倦,在他们认为胜利几乎已被让出之后,一部分人前往赫尔尼奇人境内,另一部分人前往拉丁人境内进行掠夺;营地里留下的与其说是足以应对战斗的兵力,不如说仅仅是守卫。
§3.60.5quod ubi consul sensit, reddit inlatum antea terrorem instructaque acie ultro hostem lacessit.
执政官一察觉到这一点,便把先前承受的恐惧还给了敌人,排开阵势主动挑衅敌人。
ubi illi conscientia, §3.60.6quid abesset virium, detractavere pugnam, crevit extemplo Romanis animus, et pro victis habebant paventes intra vallum.
当他们出于对自己缺少了多少兵力的自知而回避战斗时,罗马人的士气立刻高涨起来,他们把在壁垒内发抖的敌人视为已经被击败的人。
§3.60.7cum per totum diem stetissent intenti ad certamen, nocti cessere.
在整天严阵以待地站立之后,他们因夜幕降临而退去。
et Romani quidem pleni spei corpora curabant; haudquaquam pari hostes animo nuntios passim trepidi ad revocandos praedatores dimittunt.
罗马人满怀希望,休养生息;而敌人则远没有同样的心态,他们焦虑地向四面八方派出发信人,以召回掠夺者。
recurritur ex proximis locis; ulteriores non inventi.
近处的人跑了回来;远处的人则没有找到。
§3.60.8ubi inluxit, egreditur castris Romanus vallum invasurus, ni copia pugnae fieret.
天亮时,罗马人走出营地,准备在无法进行战斗时进攻壁垒。
et postquam multa iam dies erat neque movebatur quicquam ab hoste, iubet signa inferri consul; motaque acie indignatio Aequos et Volscos incessit, si victores exercitus vallum potius quam virtus et arma tegerent.
在天色已晚且敌人没有做出任何举动之后,执政官下令推进军旗;随着战线的移动,埃奎人和沃尔斯奇人感到无比愤慨,如果一支战无不胜的军队竟然要靠壁垒而不是勇气和武器来保护。
igitur et ipsi efflagitatum ab ducibus signum pugnae accepere.
因此,他们自己也从将领那里得到了他们强烈要求的战斗信号。
§3.60.9iamque pars egressa portis erat, deincepsque alii servabant ordinem in suum quisque locum descendentes, cum consul Romanus, priusquam totis viribus fulta constaret hostium acies, intulit signa; §3.60.10adortusque nec omnes dum eductos nec, qui erant, satis explicatis ordinibus, prope fluctuantem turbam trepidantium huc atque illuc circumspectantiumque se ac suos addito turbatis mentibus clamore atque impetu invadit.
此时一部分人已经走出门外,其他人也依次保持着队列,各自下到自己的位置上,这时罗马执政官在敌人的战线未能以全部力量支撑并站稳之前,便推进了军旗;他袭击了那些尚未全部撤出、且已撤出者也未充分展开队形的人,以呼喊和冲锋冲击着他们混乱的心灵,侵入了那群几乎在动摇、四处惊慌、并打量着自身及同伴的混乱人群。
§3.60.11rettulere primo pedem hostes; deinde, cum animos collegissent et undique duces, victisne cessuri essent, increparent, restituitur pugna.
起初,敌人退后了;接着,当他们重整旗鼓,且各处的将领都在责骂他们,问他们是否要向被击败者屈服时,战斗得以恢复。