Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §3.6.1-3.6.9

罗马瘟疫与敌军逼近城郊

第 132 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

罗马爆发严重瘟疫,导致城邦瘫痪,一名执政官病逝,另一名生命垂危。面对赫尔尼基人的求援,罗马被迫拒绝。敌军趁机穿过荒凉的罗马领土,直逼城外三英里处。

§3.6.1comitia inde habita; creati consules L. Aebutius, P. Servilius.
随后举行了公民大会;卢基乌斯·埃布提乌斯和普布利乌斯·塞尔维利乌斯当选为执政官。
kal. Sextilibus, ut tunc principium anni agebatur, consulatum ineunt.
按照当时以八月朔日为岁首的习惯,他们在此时就任执政官。
§3.6.2grave tempus et forte annus pestilens erat urbi agrisque nec hominibus magis quam pecori; et auxere vim morbi terrore populationis pecoribus agrestibusque in urbem acceptis.
那是一个艰难的时期,碰巧那一年城市和农村都流行着瘟疫,不仅危害人类,也同样危害牲畜;并且,由于害怕遭到掠夺而将牲畜和乡民接纳进城,这加剧了疾病的肆虐。
§3.6.3ea conluuio = mixtorum omnis generis animantium et odore insolito urbanos et agrestem confertum in arta tecta aestu ac vigiliis angebat, ministeriaque in vicem ac contagio ipsa volgabant morbos.
各种生灵混杂在一起的污秽以及异常的恶臭,加上酷热与失眠,折磨着城市居民和拥挤在狭窄住所中的乡民,而彼此间的照料和接触本身也传播了疾病。
§3.6.4vix instantes sustinentibus clades repente legati Hernici nuntiant in agro suo Aequos Volscosque coniunctis copiis castra posuisse; inde exercitu ingenti fines suos depopulari.
正当罗马人勉强支撑着眼前的惨祸时,赫尔尼基人的使者突然前来报告,称埃奎人和沃尔斯奇人已合兵在他们的领土上扎营,并正以大军从那里蹂躏他们的边境。
§3.6.5praeterquam quod infrequens senatus indicio erat sociis adflictam civitatem pestilentia esse, maestum etiam responsum tulere, ut per se ipsi Hernici cum Latinis res suas tutarentur: urbem Romanam subita deum ira morbo populari; si qua eius mali quies veniat, ut anno ante, ut semper alias sociis opem laturos.
除了人员稀少的元老院向盟友证明了城邦正遭受瘟疫侵袭之外,他们还带回了一个令人悲痛的答复:赫尔尼基人应当与拉丁人一起自行保卫自己的领土;罗马城正因神明的突然愤怒而遭受疾病的蹂躏;如果这一灾难能有任何平息,他们将像前一年以及其他任何时候一样,向盟友提供援助。
§3.6.6discessere socii pro tristi nuntio tristiorem domum reportantes, quippe quibus per se sustinendum bellum erat, quod vix Romanis fulti viribus sustinuissent.
盟友们离去了,带回家的答复比他们带来的悲报更加令人悲痛,因为他们必须独自承受一场即使有罗马力量支撑也难以维持的战争。
§3.6.7non diutius se in Hernico hostis continuit; pergit inde infestus in agros Romanos etiam sine belli iniuria vastatos.
敌人没有在赫尔尼基人的领土上停留太久;他们从那里怀着敌意进军罗马的领土,这些地方即使没有战争的破坏,也已经一片荒凉。
ubi cum obvius nemo ne inermis quidem fieret perque omnia non praesidiis modo deserta sed etiam cultu agresti transirent, pervenere ad tertium lapidem Gabina via.
在那里,既然遇不见任何人,甚至连一个不带武器的人都没有,且他们穿过的所有地方不仅没有守备队,甚至连农业耕作的痕迹都消失了,他们便沿着加比纳大道抵达了第三英里处。
mortuus Aebutius erat Romanus consul; §3.6.8collega eius Servilius exigua in spe trahebat animam; adfecti plerique principum, patrum maior pars, militaris fere aetas omnis, ut non modo ad expeditiones, quas in tanto tumultu res poscebat, sed vix ad quietas stationes viribus sufficerent.
罗马执政官埃布提乌斯已经去世;他的同僚塞尔维利乌斯也在微弱的希望中苟延残喘;大多数首领、过半数的元老,以及几乎所有适龄军人都受到了波及,以至于他们不仅没有力量去进行如此动荡的局势所要求的出征,甚至连维持平时的守备工作都难以为继。
§3.6.9munus vigiliarum senatores, qui per aetatem ac valetudinem poterant, per se ipsi obibant; circumitio ac cura aedilium plebi erat; ad eos summa rerum ac maiestas consularis imperii venerat.
守夜的职责由那些在年龄和健康状况上尚能支撑的元老们亲力亲为;巡查与管理则落在了平民市政官的身上;国家的最高权力以及执政官统治权的威严,已经落到了他们手中。

词汇与语法注释

  1. §3.6.2pecoribus agrestibusque in urbem acceptis — 独立夺格(absolute ablative)结构,以 pecoribus agrestibusque 为逻辑主语,以 acceptis(accipio 的完成分词)为谓语。表示原因,说明将家畜和乡民接纳进城是加剧瘟疫的原因。agrestibus 是形容词 agrestis 的名词化用法,意为“乡民”。
  2. §3.6.5ut per se ipsi Hernici cum Latinis res suas tutarentur — 由 ut 引导的名词性从句(间接命令),用以解释名词 responsum 的具体内容。随后相继出现的对格加不定式(A.C.I.)结构(如 urbem Romanam... populari 和 opem laturos)则传达了答复中所陈述的原因和承诺(间接引语)。
  3. §3.6.8ut non modo ad expeditiones... sed vix ad quietas stationes viribus sufficerent — 承接上文 adfecti plerique...(多数人染病)表示结果的 ut 从句(结果从句)。viribus 是用作 sufficio(足以、胜任)之补语的与格(亦可理解为手段夺格),意为“以他们的体力(或兵力)”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §3.6.1-3.6.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.6.1-3.6.9

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。